Okullarda Stratejik Planlama Algı Ölçeği

Özet

Okullarda Stratejik Planlama Algı Ölçeği (OSPAÖ), eğitim kurumlarında uygulanan stratejik planlama süreçlerine yönelik okul personelinin algılarını ve tutumlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. 2012 yılında Hasan Basri Memduhoğlu ve İhsan Halil Uçar tarafından geliştirilen bu ölçek, stratejik planlama uygulamalarının okuldaki paydaşlar tarafından nasıl değerlendirildiğini belirlemeyi hedefler. Ölçek, 22 maddelik ve üç faktörlü yapısıyla güçlü psikometrik özellikler sergilemiş olup, eğitim yöneticilerine ve araştırmacılara planlama süreçlerinin etkinliğini değerlendirmede kapsamlı veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okullarda stratejik planlama, algı ölçeği, eğitim yönetimi, kurumsal gelişim, Likert ölçeği, okul yönetimi.

Yazarlar

Hasan Basri Memduhoğlu, İhsan Halil Uçar.

Amaç

Okullarda Stratejik Planlama Algı Ölçeği’nin temel amacı, eğitim kurumları düzeyinde stratejik planlama çalışmalarının okul personeli tarafından nasıl algılandığını, bu süreçlere yönelik tutumlarını ve uygulamaların kapsamını belirlemektir. Ölçek, özellikle okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin, planlama sürecine katılım düzeylerini, planın uygulanabilirliğine olan inançlarını ve genel olarak stratejik yönetim anlayışını ne derece benimsediklerini nicel olarak ölçmeyi amaçlamaktadır.

Bu geliştirme çalışması, okulların kendilerini analiz etme yeteneklerini (güçlü ve zayıf yönlerini ortaya çıkarma) değerlendirerek, kurumsal iyileştirme ve yönetimsel karar alma süreçlerine bilimsel bir dayanak sağlamaktadır. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanmaktadır.

Yapı

Ölçek, okul personelinin stratejik planlama süreçlerine dair algılarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Geçerlik analizleri, ölçeğin 22 maddeden oluştuğunu ve bu maddelerin üç temel boyutta gruplandığını göstermiştir. Bu boyutlar, planlamanın farklı aşamalarına ve etkilerine odaklanarak, algının kapsamlı bir değerlendirmesini sağlar.

Cevap formatı, 1’den (hiç katılmıyorum) 5’e (tamamen katılıyorum) kadar değişen 5’li Likert tipi bir derecelendirme sistemi üzerine kurulmuştur. Bu format, katılımcıların algı düzeylerindeki hassasiyeti yakalamayı mümkün kılmaktadır.

Geçerlik

Okullarda Stratejik Planlama Algı Ölçeği’nin yapı geçerliği, Memduhoğlu ve Uçar (2012) tarafından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Araştırma sonuçları, maddeler arasındaki korelasyonların ve 22 maddeyi üç boyutta tanımlayan teorik modelin, istatistiksel uyum indeksleri açısından kabul edilebilir bir model iyiliğine sahip olduğunu göstermiştir.

Modelin uyumunu değerlendirmede kullanılan temel istatistiksel göstergeler şunlardır: χ² (Chi-Square) istatistiği, RMSEA (Root Mean Square Error of Approximation), CFI (Comparative Fit Index), GFI (Goodness of Fit Index), RMR (Root Mean Square Residual), NFI (Normed Fit Index) ve AGFI (Adjusted Goodness of Fit Index). Bu değerlerin kabul edilebilir sınırlar içinde yer alması, ölçeğin yapısal tutarlılığını ve ölçülen yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, faktörler bazında ve toplam ölçek için Cronbach’s Alpha katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Elde edilen katsayılar, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir:

• Birinci faktör için hesaplanan Cronbach’s Alpha katsayısı: .88.
• İkinci faktör için hesaplanan katsayı: .93.
• Üçüncü faktör için hesaplanan katsayı: .87.

Ölçeğin tamamı için hesaplanan toplam Cronbach’s Alpha güvenirlik katsayısı ise .93 olarak bulunmuştur. Bu yüksek değer, ölçek maddelerinin tutarlı bir şekilde aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü ve ölçüm sonuçlarının istikrarlı olduğunu teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, yapısal geçerliğini desteklemek üzere üç faktörlü bir model üzerinden Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile incelenmiştir. Bu analizde, toplam 22 madde kullanılarak modelin veriyle uyumu test edilmiş ve kabul edilebilir uyum indeksleri raporlanmıştır.

Ölçeğin temel işlevine dair bir açıklama da kaynakta belirtilmiştir: Ölçek, tek boyutlu bir yaklaşımla (20 madde üzerinden) okulun güçlü ve zayıf yönlerini açığa çıkarmaya odaklanmaktadır. Ancak psikometrik geçerlik ve güvenirlik çalışmaları 22 madde ve üç faktörlü yapı üzerinden raporlanmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: 5’li Likert tipi derecelendirme (1= hiç katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum)

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Kitle: Eğitim Kurumları Personeli

Yaş Grubu: Yetişkinler (Profesyonel Çalışanlar)

Nüfus Detayları: Türkiye’deki okullarda görev yapan eğitim ve yönetim personeli.

Test Metodolojisi: Nicel araştırma yöntemleri kullanılarak geliştirilmiş, öz bildirim temelli bir algı ölçüm aracıdır.

Anahtar Kelimeler

Eğitimde strateji, okul performansı, kurumsal algı, yönetim algısı, psikometri, kurumsal planlama.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

İletişim Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2012 yılında geliştirilmiş ve hakemli bir dergide yayınlanmıştır. Kullanım ve izinler için sorumlu yazar Hasan Basri Memduhoğlu ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilmektedir. Ölçeğin orijinal makale bağlantısı ve PDF dosyası mevcuttur.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: okullarda-stratejik-planlama-algi-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Memduhoğlu, H. B. ve Uçar, İ. H. (2012). Okullarda Stratejik Planlama Algısı Ölçeği ile Stratejik Planlama Uygulamalarını Değerlendirme Ölçeğinin geliştirilmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 18(4), 545-574.

Makalenin DergiPark üzerindeki bağlantısı: dergipark.ulakbim.gov.tr

Okullarda Stratejik Planlama Algı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Tek boyut ve 20 Madde: Okulun güçlü ve zayıf yönlerini açığa çıkarır.