Stratejik Planlama Farkındalığı Ölçeği

Özet

Stratejik Planlama Farkındalığı Ölçeği (SPFÖ), kurum içi çalışanların stratejik planlama süreçlerine yönelik algılarını, bilgi düzeylerini ve sürece katılım farkındalıklarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Ölçek, özellikle yerel yönetimler (belediyeler) bağlamında, çalışanların stratejik hedeflere ne ölçüde hakim olduğunu ve bu planların işleyişine dair ne kadar bilgi sahibi olduğunu belirlemeyi hedefler. Geliştirme çalışması, 2012 yılında Hilal Yakut ve Hakan Korkmazyürek tarafından yapılmış olup, ölçeğin yapısal geçerliği ve iç tutarlılığı detaylı olarak incelenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Stratejik Planlama Farkındalığı, Stratejik Yönetim, Kurumsal Farkındalık, Belediye Çalışanları, Likert Ölçeği, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Örgütsel Gelişim

Yazarlar

Hilal Yakut, Hakan Korkmazyürek

Amaç

Stratejik Planlama Farkındalığı Ölçeği’nin temel amacı, örgütler, özellikle de belediyeler bünyesinde çalışan personelin stratejik planlama faaliyetlerine yönelik sahip oldukları farkındalık düzeyini sistematik olarak ölçmektir. Bu farkındalık, hem planların anlamını ve önemini kavramayı hem de uygulama süreçlerine dair bilgi sahibi olmayı içerir.

Ölçek, yöneticilere ve araştırmacılara, stratejik planlama çabalarının organizasyonel düzeyde ne kadar benimsendiğini ve içselleştirildiğini belirleme imkanı sunar. Elde edilen veriler, eğitim ihtiyaçlarının saptanmasında ve planlama süreçlerinin etkinliğini artırmaya yönelik iyileştirme stratejilerinin geliştirilmesinde kritik rol oynar.

Yapı

Stratejik Planlama Farkındalığı Ölçeği, çalışanların stratejik planlamaya dair çok boyutlu yaklaşımlarını değerlendiren 31 maddeden ve üç ana alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, çalışanların konuya ilişkin bilişsel ve duygusal yaklaşımlarını kapsar.

Ölçeğin ölçtüğü üç temel yapı şunlardır:

• Algı (11 Madde): Bu alt boyut, belediye çalışanlarının stratejik planlama çalışmalarının kurumsal ve kişisel düzeyde ne anlama geldiğini, önemini ve değerini nasıl algıladığını tespit etmeyi amaçlar.
• Süreç (13 Madde): Bu boyut, çalışanların stratejik planlamanın işleyişi, uygulama aşamaları, izleme ve değerlendirme süreçleri hakkındaki bilgilerini test eder. Çalışanların, kendi kurumlarındaki stratejik planlama süreçlerinin akışı hakkındaki farkındalığı sorgulanır.
• Bilgi (7 Madde): Bu alt boyut, çalışanların kendi belediyeleri içerisindeki spesifik stratejik planlama çalışmaları, hedefleri ve çıktıları hakkında ne kadar güncel ve detaylı bilgi sahibi olduklarını ortaya çıkarmayı hedefler.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla AMOS 16.0 istatistik programı kullanılarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. DFA, geliştirilen teorik modelin (üç alt boyutlu yapının) gözlenen verilerle ne ölçüde uyumlu olduğunu test etmek için kullanılan güçlü bir yöntemdir.

Analiz sürecinde, ölçülen yapının en uygun modelini belirlemek üzere çeşitli alternatif modeller test edilmiştir. Bu modeller arasında ilişkisiz modeller, birincil seviye, ikincil seviye ve tek faktörlü modeller yer almaktadır. Bu kapsamlı karşılaştırmalı analizler, Stratejik Planlama Farkındalığı Ölçeği’nin kuramsal yapısına en uygun olan modelin seçilmesine olanak tanımıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek amacıyla yapılan ön çalışma 60 kişilik bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir. Bu ön çalışmada, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri .92 olarak hesaplanmıştır. Bu değer, ölçeğin maddelerinin yüksek düzeyde homojen olduğunu ve güvenilir bir ölçüm sağladığını göstermektedir.

Faktör analizi için örneklem uygunluğunu değerlendirmek üzere Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Barlett Testi sonuçları incelenmiştir. KMO örneklem uygunluk katsayısı .702 olarak bulunmuştur; bu değer, örneklemin faktör analizi için kabul edilebilir düzeyde uygun olduğunu işaret eder. Ayrıca Barlett testi anlamlı çıkmıştır (p < .05), bu da maddeler arasındaki korelasyon matrisinin faktör çıkarma için yeterli olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek, toplamda 31 sorudan oluşmaktadır. Yapılan faktör analizi sonuçlarına göre, ölçeğin yapısal olarak beklenen üç alt boyutu içermesine rağmen, istatistiksel analizde 8 faktörlü bir yapı ortaya çıkmıştır. Bu 8 faktörlü yapı, ölçekteki toplam varyansın % 77.163’ünü açıklamaktadır. Yüksek açıklanan varyans oranı, ölçeğin stratejik planlama farkındalığı yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Bu çok faktörlü yapı, stratejik planlama farkındalığının tek bir genel boyuttan ziyade, algı, süreç bilgisi ve spesifik bilgi gibi farklı yönleri içeren karmaşık bir yapı olduğunu desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Yazılı Anket/Ölçek

Dil Mevcut: Türkçe

Popülasyon Grubu: Örgüt Çalışanları (Özellikle Yerel Yönetim/Belediye Personeli)

Yaş Grubu: Yetişkin Çalışan Popülasyonu

Popülasyon Detayları: Ölçek geliştirme çalışmasının ön örneklemi 60 kişiden oluşmuştur. Ölçek, belediye çalışanlarının stratejik planlama süreçlerine dair farkındalığını hedef almıştır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme kullanılmıştır (1= hiçbir zaman – 5= her zaman). Katılımcılardan maddelere ne sıklıkta katıldıklarını belirtmeleri istenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Stratejik Planlama, Kurumsal Gelişim, Örgütsel Psikoloji, Farkındalık Ölçümü, Cronbach Alfa, KMO Testi, Faktör Analizi, Belediyeler

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Sorumlu Yazar: Hilal Yakut.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2012 yılında yayınlanmıştır. Kullanım izinleri ve ücret bilgileri için sorumlu yazar Hilal Yakut ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı, kaynak gösterilerek gerçekleştirilmelidir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: stratejik-planlama-farkindaligi-icin-bir-olcek-gelistirme-calismasi-guvenirligi-ve-gecerligi-toad.pdf

Kaynaklar

Yakut, H. ve Korkmazyürek, H. (2012). Stratejik planlama farkındalığı için bir ölçek geliştirme çalışması: Güvenirliği ve geçerliği. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 159-170.

Stratejik Planlama Farkındalığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

31 madde ve 3 alt boyut

• Algı(11 )Belediye çalışanlarına stratejik planlama çalışmalarının ne anlam ifade ettiği tespit edilmek istenmiştir.
• Süreç(13) Belediye çalışanlarının stratejik planlamanın işleyişi ve uygulama süreci konusundaki bilgileri test edilerek, çalışanların kendi belediyelerindeki stratejik planlama süreçleri sorgulanmıştır.
• Bilgi(7) Çalışanların kendi belediyeleri içerisindeki stratejik planlama çalışmaları hakkında ne kadar bilgi sahibi olduklarının ortaya çıkarılmasıdır.