Okullarda Şiddeti Önlemede Öne Çıkan Tutum ve Davranışlar Ölçeği

Özet

Okullarda Şiddeti Önlemede Öne Çıkan Tutum ve Davranışlar Ölçeği, ortaokul öğretmenlerinin okul ortamında şiddeti önleme konusunda sergiledikleri tutumları ve uyguladıkları davranışları bilimsel olarak ölçmek amacıyla 2015 yılında geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek geliştirme çalışması, Türkiye’deki eğitim bağlamında öğretmenlerin bu kritik konuya yaklaşımlarını belirlemeyi hedeflemiştir. Ölçek, yüksek düzeyde güvenirlik (Cronbach Alfa = 0.902) ve faktör analizi için uygunluk (KMO = 0.873) değerleri sergilemektedir.

Ölçek, öğretmenlerin şiddetin nedenlerine yönelik algılarını, önleyici stratejilere verdikleri önemi ve kriz anlarında gösterdikleri müdahale biçimlerini değerlendiren maddelerden oluşmaktadır. Bu sayede, okullardaki şiddeti önleme programlarının etkinliğini artırmak için öğretmen eğitim ihtiyaçlarını saptamada önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Şiddet, Okul Şiddeti, Şiddeti Önleme, Tutum, Davranış, Öğretmen Eğitimi, Ölçek Geliştirme, Ortaokul Öğretmenleri, Psikometri.

Yazarlar

Nazan Savaş, Turgut İnandı, Erdal Peker, Ömer Alışkın.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ortaokul kademesinde görev yapan öğretmenlerin, okul ortamında ortaya çıkan veya çıkma potansiyeli taşıyan şiddet olaylarını önlemeye yönelik sahip oldukları tutumları ve sergiledikleri proaktif veya reaktif davranışları standardize edilmiş bir biçimde ölçmektir. Bu, Türkiye bağlamında öğretmenlerin şiddetle mücadeledeki yeterliliklerini ve farkındalık düzeylerini belirlemeye yardımcı olur.

Bu araç, eğitim yöneticilerine ve politika yapıcılara, öğretmenlerin şiddet önleme stratejilerine ne ölçüde katıldıklarını ve hangi alanlarda ek eğitime ihtiyaç duyduklarını gösteren somut veriler sunarak, daha etkili müdahale programlarının tasarlanmasına olanak tanımaktadır.

Yapı

Okullarda Şiddeti Önlemede Öne Çıkan Tutum ve Davranışlar Ölçeği, psikolojik olarak öğretmenlerin şiddet algılarını ve bu algıları eyleme dönüştürme biçimlerini ölçmektedir. Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, öğretmenlerin mesleki rollerini yerine getirirken şiddeti ne kadar ciddiye aldıkları, şiddetin kaynağına dair sahip oldukları inançlar ve uyguladıkları pedagojik disiplin yöntemleridir.

Ölçek, muhtemelen çok boyutlu bir yapıyı içermektedir; bu boyutlar genellikle önleyici tutumlar (proaktif yaklaşımlar), müdahale davranışları (kriz yönetimi) ve yönetimsel/kurumsal destekleyici tutumlar gibi alt alanlara ayrılabilir. Bu psikometrik yapı, öğretmenlerin şiddetle mücadeledeki bütüncül yaklaşımını yansıtmaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, yapı geçerliğini destekleyen istatistiksel analizler aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Yapı geçerliği için kullanılan temel yöntemlerden olan faktör analizi sonuçları, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Her ne kadar kaynakta geçerlik türlerine dair ayrıntılı bir metin bulunmasa da, faktör analizine uygunluk testleri (KMO ve Bartlett) güçlü bir yapısal geçerliğe işaret etmektedir. Bu istatistikler, maddelerin aynı temel yapıyı ölçmek üzere bir araya geldiğini doğrulamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılığın oldukça yüksek olduğunu kanıtlamıştır. Elde edilen istatistiksel değerler şunlardır:

• Cronbach Alfa güvenilirlik katsayısı: 0.902. Bu değer, ölçeğin maddeleri arasındaki tutarlılığın mükemmel düzeyde olduğunu göstermektedir.
• Örneklemin faktör analizi için uygunluğunu gösteren Kaiser-Mayer-Olkin (KMO) değeri: 0.873. Bu değer, veri setinin faktörleştirme için oldukça uygun olduğunu belirtir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, veri setinin faktör analizine uygunluğunu değerlendirmek amacıyla kritik testler uygulanmıştır. Bu testler, ölçeğin çok boyutlu yapısının istatistiksel olarak desteklenip desteklenmediğini ortaya koyar.

Faktör analizine hazırlık aşamasında kullanılan test sonuçları şöyledir:

• Bartlett Testi sonucu: 2505.7 (p<0.001). Bu anlamlı sonuç (p değeri 0.001’den küçük), değişkenler arasında faktörleştirmeye izin verecek düzeyde korelasyonlar olduğunu göstermektedir.
• KMO değeri (0.873), veri matrisinin yeterli örneklem uygunluğuna sahip olduğunu ve açımlayıcı faktör analizinin (AFA) yapılması için uygun koşulları sağladığını teyit etmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Tutum ve Davranış Envanteri)

Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi yer almamakla birlikte, tutum ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan Likert tipi derecelendirme formatında olması beklenmektedir (Örn: Kesinlikle Katılmıyorum’dan Kesinlikle Katılıyorum’a).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim Personeli (Öğretmenler)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Ortaokul Öğretmenleri)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki ortaokullarda görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama. Katılımcılar, okul şiddetini önlemedeki tutum ve davranışlarını değerlendiren maddelere yanıt verirler.

Anahtar Kelimeler

Okul Yönetimi, Öğretmen Tutumları, Şiddetle Mücadele, Psikometrik Özellikler, TAF Preventive Medicine Bulletin, Türkiye.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: Sorumlu Yazar Nazan Savaş için iletişim adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2015 yılında yayımlanan bir akademik çalışma ile geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımı ve izin şartları hakkında kesin bilgi için sorumlu yazar Nazan Savaş ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Kullanım genellikle akademik araştırmalar için referans gösterilmek suretiyle ücretsiz olabilir.

Referanslar

Savaş, N., İnandı, T., Peker, E. ve Alışkın, Ö. (2015). Ortaokul öğretmenlerinin okullarda şiddeti önlemede öne çıkan tutum ve davranışları: Türkiyeden bir ölçek geliştirme çalışması. TAF Preventive Medicine Bulletin, 14 (3), 247-256.

• DOI Referansı: http://dx.doi.org/10.5455/pmb.1-1421760065
• Araştırma Makalesi Bağlantısı: researchgate.net
• Orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ortaokul-ogretmenlerinin-okullarda-siddeti-onlemede-one-cikan-tutum-ve-davranislari-turkyeden-bir.pdf

Okullarda Şiddeti Önlemede Öne Çıkan Tutum ve Davranışlar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçeğin tam içeriğine ulaşmak için yukarıda belirtilen akademik makalenin incelenmesi gerekmektedir.