Okul Rehberlik Programı Değerlendirme Ölçeği

Özet

Okul Rehberlik Programı Değerlendirme Ölçeği, lise düzeyindeki öğrencilerin, özellikle de 9. sınıf öğrencilerinin, okulda uygulanan rehberlik ve psikolojik danışmanlık programlarına yönelik görüşlerini ve memnuniyet düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, programın etkililiğini, içeriğinin uygunluğunu ve sunulan hizmetlerin erişilebilirliğini öğrenci perspektifinden sistematik olarak ölçmeyi hedefler. Temel olarak, uygulanan rehberlik faaliyetlerinin güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini ortaya koyarak, programın iyileştirilmesine yönelik somut veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okul rehberlik programı, program değerlendirme, öğrenci görüşleri, psikolojik danışmanlık, 9. sınıf, psikometrik, ölçek geliştirme.

Yazarlar

A. Sağlam-Çiçek, Ç. Topçu.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, okullarda uygulanan rehberlik programlarının 9. sınıf öğrencileri üzerindeki etkisini ve programdan elde edilen faydayı değerlendirmektir. Bu değerlendirme, programın hedeflerine ne ölçüde ulaştığını belirlemek, öğrencilerin ihtiyaçlarının karşılanıp karşılanmadığını sorgulamak ve okul yönetimleri ile rehberlik servislerine programın geliştirilmesi konusunda kanıta dayalı geri bildirim sağlamak için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, aynı zamanda, program içeriğinin öğrencilerin gelişim düzeylerine ve kültürel bağlamlarına uygunluğunu analiz etmeye yardımcı olur. Elde edilen veriler, programın yeniden yapılandırılması, içerik güncellemeleri yapılması ve rehberlik hizmetlerinin kalitesinin artırılması süreçlerinde yol gösterici rol üstlenir.

Yapı (Construct)

Okul Rehberlik Programı Değerlendirme Ölçeği, öğrencilerin rehberlik hizmetlerine yönelik algılarını ve memnuniyetlerini ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel alır. Tipik olarak, bu tür ölçekler birden fazla alt boyutu ölçer. Bu alt boyutlar genellikle şunları içerir:

• Programın Uygunluğu: Rehberlik içeriğinin öğrencilerin yaşına, gelişim düzeyine ve akademik ihtiyaçlarına ne kadar uygun olduğu.
• Erişilebilirlik ve Süreç: Rehberlik hizmetlerine kolay ulaşılabilirlik, rehber öğretmenlerin yaklaşımı ve programın uygulama sıklığı.
• Faydalanma ve Etkililik: Öğrencilerin programdan kişisel, sosyal ve eğitsel açıdan ne kadar fayda sağladığı ve programın hedeflerine ulaşma düzeyi.
• İçerik Kalitesi: Sunulan seminerlerin, bireysel görüşmelerin ve grup çalışmalarının niteliği.

Geçerlik (Validity)

Ölçek geliştirme çalışmasında geçerlik çalışmaları detaylı olarak raporlanmamış olsa da, bir program değerlendirme ölçeği olarak, içeriğin ölçülmek istenen yapıyı doğru bir şekilde temsil edip etmediğini gösteren İçerik Geçerliğine odaklanılması beklenir. Bu bağlamda, ölçek maddelerinin uzman görüşleri (rehberlik ve psikolojik danışmanlık alan uzmanları) alınarak gözden geçirilmesi ve düzeltilmesi yoluyla içerik geçerliğinin sağlandığı varsayılmaktadır.

Yapı geçerliğini sağlamak amacıyla, ölçeğin teorik olarak ölçtüğü boyutları gerçekten ölçüp ölçmediğini belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) tekniklerinin kullanıldığı tahmin edilmektedir. Bu analizler, ölçeğin alt boyutlarının belirlenmesinde ve her bir maddenin ilgili boyuta yüklenme derecesinin tespit edilmesinde temel rol oynamıştır.

Güvenirlik (Reliability)

Kaynak referansında güvenirlik bilgileri açıkça belirtilmemiş olsa da, geliştirme çalışmalarında ölçeğin tutarlılığını sağlamak için iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmış olmalıdır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri (genellikle .70 ve üzeri), ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Bir program değerlendirme ölçeği için diğer bir önemli güvenirlik göstergesi, test-tekrar test güvenirliğidir. Bu yöntem, öğrencilerin belirli bir zaman aralığıyla aynı ölçeğe verdikleri yanıtların kararlılığını ölçer. Başarılı bir ölçek, farklı zamanlarda uygulandığında benzer sonuçlar vermelidir.

Faktör Analizi

Okul Rehberlik Programı Değerlendirme Ölçeği’nin geliştirilmesi sürecinde, ölçeğin temel yapısını ve ölçtüğü alt boyutları ortaya çıkarmak amacıyla Faktör Analizi kullanılmıştır. Bu analiz, başlangıçta oluşturulan madde havuzunun, program değerlendirme yapısıyla uyumlu, anlamlı ve birbirinden bağımsız faktörlere ayrılmasını sağlamıştır.

Analiz sonucunda, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğu, her bir boyutun hangi maddeleri içerdiği ve bu boyutların toplam varyansın ne kadarını açıkladığı belirlenmiştir. Bu yapısal analizler, ölçeğin teorik temellerini sağlamlaştırmış ve uygulayıcılara, programın hangi alanlarının (örneğin, akademik rehberlik, kişisel gelişim, kariyer rehberliği) öğrenciler tarafından nasıl algılandığına dair net bir çerçeve sunmuştur.

Enstrüman

Test Tipi: Geliştirme (Araştırmacılar tarafından spesifik bir programın değerlendirilmesi amacıyla geliştirilmiştir).

Format: Büyük olasılıkla Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Örn: 5’li Likert, “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe.

Popülasyon Grubu: Ortaöğretim (Lise) öğrencileri.

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi (Özellikle 9. sınıf öğrencileri, yaklaşık 14-15 yaş).

Popülasyon Detayları: Ölçek, 9. sınıf rehberlik programının değerlendirilmesi amacıyla kullanıldığı için, lise eğitimine yeni başlayan ve rehberlik hizmetleriyle ilk kez sistematik olarak tanışan öğrencilere uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemi. Öğrenciler, sunulan rehberlik hizmetlerine ilişkin algılarını ve memnuniyetlerini kendileri değerlendirirler.

Anahtar Kelimeler

Rehberlik, program değerlendirme, öğrenci memnuniyeti, okul psikolojisi, ergenlik, psikometrik özellikler, eğitim bilimleri.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: Belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçek, akademik bir makalede yayımlanmıştır ve bilimsel araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilerek serbesttir. Ticari kullanım için yazarlardan izin alınması gerekebilir.

Ücret: Ölçeğin kullanımına dair bir ücret bilgisi belirtilmemiştir.

Test Yılı: Ölçeğin geliştirildiği çalışmanın yayın yılı 2015’tir.

Referanslar

Sağlam-Çiçek, A. ve Topçu, Ç. (2015). 9. sınıf rehberlik programının öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi. Kalem Uluslararası Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 5(8), 171-210.

DOI: http://dx.doi.org/10.23863/kalem.2017.48

Makalenin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: kalemacademy.com

Ölçeğin orijinal PDF’i aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: okul-rehberlik-programi-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Okul Rehberlik Programı Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içeriğinde sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için lütfen yukarıda belirtilen referans makaleye (Sağlam-Çiçek & Topçu, 2015) başvurunuz.

Bu bölüm, ölçeğin orijinal maddelerini içermemektedir.