Okul Rehberlik Hizmetleri Farkındalık Ölçeği

Özet

Okul Rehberlik Hizmetleri Farkındalık Ölçeği (ORHFÖ) veya İngilizce adıyla School Guidance Services Awareness Scale (SGSAS), Serdar Özmen ve Ceyhun Hürsen tarafından 2020 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, özellikle okul çağındaki ergenlerin, okullarında sunulan rehberlik ve psikolojik danışmanlık hizmetlerinin kapsamı, işlevi ve önemi hakkındaki bilgi ve farkındalık düzeylerini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, eğitim psikometrisi alanında geçerli ve güvenilir bir araç sunarak, rehberlik programlarının etkinliğinin değerlendirilmesine katkıda bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okul Rehberliği, Farkındalık, Rehberlik Hizmetleri, Ergenlik, Psikolojik Danışmanlık, Eğitim Psikolojisi, SGSAS.

Yazarlar

Serdar Özmen, Ceyhun Hürsen

Amaç

Okul Rehberlik Hizmetleri Farkındalık Ölçeği’nin temel amacı, Türkiye’deki ortaöğretim öğrencilerinin okul rehberlik hizmetlerine yönelik sahip oldukları bilgi düzeyini, bu hizmetlerin kendilerine ne kadar yardımcı olabileceğinin farkında olup olmadıklarını ve rehberlik servislerini kullanma eğilimlerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda geliştirilen ölçek, rehberlik ve psikolojik danışmanlık alanındaki araştırmacılar ve uygulayıcılar için kritik veriler sağlamaktadır.

Ölçek, aynı zamanda okullardaki rehberlik programlarının tanıtım ve bilgilendirme faaliyetlerinin ne ölçüde başarılı olduğunu değerlendirmede de kullanılabilir. Düşük farkındalık düzeyleri, okulların bilgilendirme stratejilerini gözden geçirmeleri gerektiğine işaret edebilir.

Yapı

ORHFÖ, öğrencilerin rehberlik hizmetlerine yönelik bilişsel ve duyuşsal farkındalıklarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil etmektedir. Bu yapı, öğrencilerin rehberlik servisinin sunduğu hizmet türleri (eğitsel, mesleki ve kişisel/sosyal rehberlik), rehber öğretmenlerin rolleri ve bu hizmetlerin erişilebilirliği hakkındaki algılarını kapsamaktadır. Ölçek maddeleri, öğrencilerin sadece hizmetlerin varlığını bilmekle kalmayıp, aynı zamanda bu hizmetlerin faydasına inanıp inanmadıklarını da ortaya çıkarmayı hedefler.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Türk ergenler üzerinde yürütülen kapsamlı bir araştırma ile sağlanmıştır. Geçerlik analizleri kapsamında, ölçeğin teorik yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla yapı geçerliği incelenmiştir. Bu süreçte uzman görüşlerine başvurularak kapsam geçerliği de sağlanmıştır.

Yapı geçerliğini kanıtlamak için faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen temel yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini ve alt boyutlarının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik

Okul Rehberlik Hizmetleri Farkındalık Ölçeği’nin güvenirlik analizleri, ölçeğin iç tutarlılığını ve zamana karşı kararlılığını incelemeyi içermiştir. İç tutarlılık, genellikle Cronbach’s Alpha katsayısı kullanılarak hesaplanmış ve sonuçlar, ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü doğrulamıştır.

Yüksek iç tutarlılık katsayıları, ölçeğin ölçme hatasını minimize ettiğini ve farklı örneklemlerde benzer sonuçlar verme potansiyeline sahip olduğunu işaret etmektedir. Bu bulgular, ölçeğin psikometrik açıdan sağlam bir zemin üzerine inşa edildiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Özmen ve Hürsen (2020) tarafından yürütülen geliştirme çalışmasında, ölçeğin faktör yapısını ortaya koymak amacıyla hem Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu belirlemiş; DFA ise elde edilen faktör yapısının veri setine ne kadar iyi uyum sağladığını test etmiştir.

Elde edilen faktör çözümü, Okul Rehberlik Hizmetleri Farkındalığı yapısının birden fazla boyuttan oluştuğunu doğrulamış ve bu boyutların, rehberlik hizmetlerinin farklı yönlerini (bilgi, tutum, kullanım niyeti) temsil ettiğini göstermiştir. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri ile ölçeğin yapısal modelini desteklemiştir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Spesifik derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak standart olarak 5’li veya 4’lü Likert tipinde olduğu varsayılmaktadır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler (Özellikle ortaöğretim öğrencileri)

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi (Yaklaşık 12-18 yaş)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli ortaöğretim kurumlarında öğrenim gören ergenler örneklemi.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-report scale)

Anahtar Kelimeler

Okul Rehberliği, Psikometri, Farkındalık Düzeyi, Öğrenci Hizmetleri, Psikolojik Danışmanlık, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Serdar Özmen

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için genellikle yazarlardan izin alınması gerekmektedir. Kullanım koşulları için sorumlu yazar Serdar Özmen ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

1. Özmen, S., & Hürsen, C. (2020). School Guidance Services Awareness Scale (SGSAS): The study of validity and reliability in a sample of Turkish adolescents. Current Psychology. https://doi.org/10.1007/s12144-020-01118-z

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: okul-rehberlik-hizmetleri-farkindalik-olcegi-toad.pdf

Okul Rehberlik Hizmetleri Farkındalık Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri kaynakta açıkça belirtilmemiştir; ancak örneklem maddeleri ilgili akademik yayından temin edilebilir.

• (Ölçek Maddeleri Buraya Eklenecektir)