Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli- (ÇDŞG-ŞY-T)

Öz

Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli- (ÇDŞG-ŞY-T), orijinal adı Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia for School-Age Children—Present and Lifetime Version (K-SADS-PL) olan ölçeğin Türkçe uyarlamasıdır. Bu araç, okul çağındaki çocuk ve ergenlerde duygulanım bozuklukları ve şizofreni başta olmak üzere çeşitli psikiyatrik tanıları, hem mevcut durumu (Şimdi) hem de geçmişteki durumu (Yaşam Boyu) göz önünde bulundurarak değerlendirmek amacıyla geliştirilmiştir.

ÇDŞG-ŞY-T, yarı yapılandırılmış bir klinik görüşme formatına sahiptir ve üç ana bölümden oluşur: Yapılandırılmamış Başlangıç Görüşmesi, Tanı Amaçlı Tarama Görüşmesi ve Çocuklar İçin Genel Değerlendirme Ölçeği (ÇGDE). Görüşme, semptomların şiddetini “yok”, “eşik altı” ve “eşik” şeklinde derecelendirerek tanısal eşiğin belirlenmesine olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

ÇDŞG-ŞY-T, duygulanım bozuklukları, şizofreni, K-SADS-PL, yapılandırılmış görüşme, çocuk psikiyatrisi, uyarlama, geçerlik, güvenirliği.

Yazarlar

Bahar Gökler, Figen Ünal, Bengi Pehlivantürk, Esra Çengel-Kültür, Didem Akdemir, Yücel Taner.

Amaç

ÇDŞG-ŞY-T’nin temel amacı, okul çağındaki popülasyonda (genellikle 6-18 yaş) psikopatoloji taraması yapmak ve DSM kriterlerine göre başta duygudurum bozuklukları ve psikotik bozukluklar olmak üzere kapsamlı psikiyatrik tanıları güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Bu araç, klinik uygulamada ve epidemiyolojik araştırmalarda standart tanısal araç olarak kullanılmak üzere uyarlanmıştır.

Ölçeğin “Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli” olması, mevcut klinik durumun yanı sıra, geçmişte yaşanmış ancak şu anda aktif olmayan belirtilerin de tespit edilmesine olanak tanır. Bu, özellikle kronik veya epizodik seyreden bozuklukların doğru bir şekilde değerlendirilmesi için önemlidir.

Yapı

ÇDŞG-ŞY-T, yarı yapılandırılmış bir klinik görüşme çizelgesi olup, görüşmecinin klinik yargısını kullanmasına izin verirken, aynı zamanda tanısal kriterlerin sistematik olarak sorulmasını sağlar. Görüşme, üç temel bileşenden oluşur ve bu bileşenler, çocuğun ve ailesinin sunduğu bilgileri bütüncül bir şekilde değerlendirmeyi hedefler.

Ölçeğin tanı amaçlı tarama bölümü, yaklaşık 200 kadar özgül belirti ve davranışı değerlendirir. Belirtilerin şiddeti, 0’dan 2’ye kadar olan bir derecelendirme sistemiyle belirlenir: 0: yok, 1: eşik altı (belirti var ancak tanı eşiğini karşılamıyor), 2: eşik (tanı kriterlerini karşılayan, klinik açıdan anlamlı şiddetteki belirti). Bu detaylı derecelendirme, sadece tanının konulmasına değil, aynı zamanda belirti şiddetinin izlenmesine de yardımcı olur.

Geçerlik

ÇDŞG-ŞY-T’nin Türkçe uyarlamasının geçerlik çalışmaları, Gökler ve arkadaşları (2004) tarafından yayımlanmıştır. Bu çalışma, ölçeğin yapısal geçerliğini ve eş zamanlı geçerliğini araştırmıştır. Yapılandırılmış görüşme çizelgelerinin geçerliği, genellikle kriter geçerliği (ölçtüğü bozuklukları doğru bir şekilde ayırt edebilme) ve tanısal uyum (altın standart olarak kabul edilen klinik değerlendirmelerle uyum) üzerinden sağlanır.

Uyarlama çalışması, ölçeğin hedeflediği psikiyatrik bozukluklar için yüksek düzeyde bir ayırt edici güce sahip olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, ÇDŞG-ŞY-T’nin Türk popülasyonunda güvenilir bir tanısal araç olarak kullanılabileceği sonucunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Türkçe uyarlamasının güvenirliği, Gökler ve arkadaşları (2004) tarafından gerçekleştirilen çalışmada ele alınmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme çizelgelerinde en önemli güvenirlik göstergelerinden biri, görüşmeciler arası güvenirliktir (inter-rater reliability). Bu, farklı klinisyenlerin aynı bireyi değerlendirdiğinde benzer sonuçlara ulaşma derecesini ifade eder.

Adaptasyon çalışması, ÇDŞG-ŞY-T’nin tanısal kategoriler genelinde kabul edilebilir veya yüksek düzeyde görüşmeciler arası güvenilirliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu yüksek tutarlılık, ölçeğin klinik ortamlarda ve araştırma projelerinde objektif bir şekilde kullanılabilmesi için temel bir koşuldur.

Faktör Analizi

ÇDŞG-ŞY-T’nin orijinal yapısı (K-SADS-PL), tanısal ve istatistiksel kılavuzlarda (DSM) tanımlanan ayrık klinik bozuklukları ölçmek üzere tasarlanmıştır. Bu nedenle, ölçek maddeleri, tanısal kümeler halinde düzenlenmiştir. Kaynak materyalde Türkçe uyarlamaya özgü detaylı bir faktör analizi sonucu belirtilmemiştir.

Bununla birlikte, ölçeğin iç tutarlılığı ve yapısal bütünlüğü, klinik sendromları temsil eden modüllerin tutarlılığı üzerinden değerlendirilmektedir. Ölçeğin kullanımı, tanısal modüllerin sırasını takip ederek, ilgili belirti gruplarının sistematik olarak incelenmesine dayanır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Yarı Yapılandırılmış Klinik Görüşme Çizelgesi

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Çocuklar ve Ergenler

Yaş Grubu: Okul Çağı (Yaklaşık 6-18 yaş)

Popülasyon Detayları: Klinik popülasyonlarda psikiyatrik tanı koyma ve genel popülasyonlarda epidemiyolojik çalışma amaçlı tarama için uygundur.

Test Metodolojisi: Eğitimli klinisyenler tarafından yüz yüze görüşme şeklinde uygulanır. Görüşme, demografik bilgilerin toplanması, özgül semptomların taranması ve genel işlev düzeyinin değerlendirilmesi olmak üzere üç aşamalıdır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk psikiyatrisi, K-SADS, şizofreni spektrumu, duygudurum bozuklukları, tanısal araç, klinik görüşme, ÇGDE.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Bahar Gökler

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Uyarlama Yılı: 2004

İzinler ve Ücret: Ölçeğin klinik veya araştırma amaçlı kullanımı için izinler, sorumlu yazar Bahar Gökler ile e-posta yoluyla iletişime geçilerek alınmalıdır. Ücretlendirme bilgisi için doğrudan yazışma gereklidir.

Kaynaklar

1. Gökler, B., Ünal, F., Pehlivantürk, B., Çengel-Kültür, E., Akdemir, D. ve Taner, Y. (2004). Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli-Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenirliği. Çocuk ve Gençlik Ruh Sağlığı Dergisi, 11(3), 109-116.

Makalenin orijinal bağlantısı: scopemed.org

Ölçeğin orijinal PDF dosyası, aşağıdaki adresten indirilebilir: okul-cagi-cocuklari-icin-duygulanim bozuklukları ve şizofreni görüşme çizelgesi şimdi ve yaşam boyu.pdf

Okul Çağı Çocukları İçin Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi- Şimdi ve Yaşam Boyu Şekli- (ÇDŞG-ŞY-T) Maddeleri

Form 3 bölümden oluşmaktadır.

• Yapılandırılmamış Başlangıç Görüşmesi: Çocuğun demografik bilgileri, sağlık durumu, şu andaki yakınması, geçmişte aldığı psikiyatrik tedavilere ilişkin bilgilerle birlikte çocuğun okuldaki durumu, hobileri, arkadaş ve aile ilişkiler gibi bilgiler edinilir.
• Tanı Amaçlı Tarama Görüşmesi: 200 kadar özgül belirti ve davranışı değerlendirir.
• Çocuklar İçin Genel Değerlendirme Ölçeği: Çocuğun şu andaki işlev düzeyini belirlemek için düzenlenmiştir.

Derecelendirme: (ÇDŞG-ŞY-T) belirti şiddetini “yok” “eşik altı” ve “eşik” şeklinde derecelendirir.