Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi

Özet

Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi (SADS), orijinal olarak psikiyatri araştırmalarında kullanılmak üzere tasarlanmış, yarı yapılandırılmış bir tanı aracı olan Schedule for Affective Disorders and Schizophrenia ölçeğinin Türkçe adaptasyonudur. Bu çizelge, hem mevcut hem de geçmiş duygulanım bozuklukları (örneğin, majör depresyon, bipolar bozukluk) ve şizofreni gibi psikotik bozuklukların kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesini sağlamaktadır. Türk popülasyonunda güvenilir bir tanısal araç olarak kullanılabilmesi amacıyla uyarlanmış ve güvenirlik çalışması yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

SADS, Duygulanım Bozuklukları, Şizofreni, Yarı Yapılandırılmış Görüşme, Psikiyatri, Adaptasyon, Güvenirlik Çalışması.

Yazarlar

Meram Can Saka, Altan Uluşahin, Sabri Batur, Ali Sütçü, Serap Kara.

Amaç

Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi’nin temel amacı, araştırmaya dayalı tanı kriterlerini (Research Diagnostic Criteria – RDC veya DSM) kullanarak, klinik ve araştırma ortamlarında psikiyatrik hastaların duygudurum bozuklukları ve şizofreni spektrumundaki durumlarını standart ve güvenilir bir şekilde teşhis etmektir. Türkçe formu, Türkiye’deki klinik popülasyonlar için bu tanısal hassasiyeti sağlamayı hedeflemiştir. Bu araç, özellikle tanısal sınıflandırmanın kritik olduğu etiyoloji ve tedavi etkinliği çalışmalarında büyük önem taşımaktadır.

Yapı

Bu çizelge, geniş bir psikopatoloji yelpazesini kapsamaktadır. Ölçeğin yapısal temeli, genellikle ayrı bölümler halinde organize edilmiştir; bir bölüm mevcut (son bir yıl) durumu, diğer bölüm ise yaşam boyu (geçmiş) psikopatolojiyi değerlendirir. Ölçülen temel yapılar arasında majör depresif epizot, manik epizot, hipomanik epizot, yaygın anksiyete bozuklukları ve psikotik bozukluklar yer alır. Çizelge, belirtilerin şiddetini, süresini ve işlevsellik üzerindeki etkisini detaylıca inceleyerek kategorik ve boyutsal değerlendirmelere olanak tanır.

Geçerlik

Orijinal SADS ölçeği, psikiyatrik araştırmalarda yüksek düzeyde yapı geçerliğine sahip olduğu kabul edilen bir altın standarttır. Ancak, Saka ve arkadaşları (1998) tarafından yayımlanan adaptasyon çalışmasında, Türkçe formun spesifik geçerlik verileri (örneğin, ölçüt geçerliği veya yapı geçerliği) açıkça rapor edilmemiştir. Geçerlik çalışmalarının eksikliği, genellikle güvenirlik çalışmalarının ardından gelen bir adımdır, ancak ölçeğin tanı kriterleri temelinde tasarlanmış olması, klinik uygunluğunun yüksek olduğunu göstermektedir.

Güvenirlik

Türkçe formun güvenirlik çalışması Meram Can Saka ve arkadaşları tarafından 1998 yılında yayımlanmıştır. Bu çalışma, ölçeğin Türkçe versiyonunun klinisyenler arası tutarlılığını (inter-rater reliability) değerlendirmeye odaklanmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşmelerde güvenirlik, farklı değerlendiricilerin aynı hastaya aynı tanıyı koyma derecesi açısından kritik öneme sahiptir. Çalışmanın bulguları, çizelgenin Türk popülasyonunda uygulayıcılar arasında kabul edilebilir düzeyde tutarlılık sağladığını ortaya koymuştur. Ancak, iç tutarlılık veya test-tekrar test güvenirliği gibi diğer güvenirlik türleri hakkında detaylı bilgi kaynakta yer almamaktadır.

Faktör Analizi

Kaynak referansta veya ilgili güvenirlik çalışması özetinde Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi’nin Türkçe formuna uygulanan spesifik bir faktör analizi çalışmasına dair bilgi bulunmamaktadır. Orijinal SADS ölçeği, tanısal kategorilere dayandığı için genellikle faktör analizinden ziyade tanısal uyum ve güvenirlik üzerine odaklanmıştır. Faktör analizi, ölçeğin ölçtüğü temel psikopatoloji boyutlarının (örneğin, depresif boyut, manik boyut, psikotik boyut) yapısal olarak ayrışıp ayrışmadığını doğrulamak için ilerideki çalışmalarda faydalı olabilir.

Araç

Test Type: Uyarlama (Adaptasyon)

Format: Yarı Yapılandırılmış Görüşme (Semi-Structured Interview). Bu format, klinisyenin hem standart sorular sormasına hem de hastanın yanıtlarına göre derinlemesine araştırma yapmasına olanak tanır.

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Yetişkin Psikiyatrik Hastalar ve Araştırma Katılımcıları.

Age Group: Genellikle yetişkin popülasyon (18 yaş ve üstü) için tasarlanmıştır.

Population Details: Psikiyatrik bozukluklar açısından yüksek risk taşıyan veya halihazırda tanı almış bireyler.

Test Methodology: Görüşme Çizelgesi, eğitimli bir klinisyen tarafından uygulanır. Klinisyen, belirtilerin varlığını ve şiddetini değerlendirerek tanısal bir karara ulaşır. Derecelendirme sistemi hakkında spesifik bilgi sağlanmamıştır, ancak SADS genellikle hem kategorik tanıları hem de belirti şiddetini boyutsal olarak kaydeder.

Anahtar Kelimeler

Psikopatoloji, Tanısal Değerlendirme, Bipolar Bozukluk, Majör Depresyon, RDC, Klinik Görüşme, Türkçe Form.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Bilgi mevcut değildir.

Correspondence Address: Sorumlu yazar: Meram Can Saka.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı (Adaptasyon): 1998.

İzinler ve Ücret: Ölçeğin klinik veya araştırma amaçlı kullanımı için gerekli izinler ve ücretlendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir. Ancak, akademik yayınlarda kullanılan uyarlamalar genellikle orijinal telif haklarına tabidir.

Referans Linki: Orijinal çalışmanın yayımlandığı dergiye ait link: turkpsikiyatri.com

Ölçek maddelerini içeren orijinal DOCX dosyası buradan indirilebilir: duygulanim-bozukluklari-ve-sizofreni-gorusme-cizelgesi-toad.docx

Kaynaklar

• Saka, M. C., Uluşahin, A., Batur, S., Sütçü, A. ve Kara, S. (1998). Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi-Türkçe formu güvenirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 9(4), 265-268.

Duygulanım Bozuklukları ve Şizofreni Görüşme Çizelgesi Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri, kaynağın yalnızca referans bilgisi sunması ve maddelerin içeriğini açıkça listelememesi nedeniyle bu akademik girişte mevcut değildir. Ölçek maddelerine erişim, genellikle yayımlanan DOCX dosyasından veya ilgili akademik yayınlardan sağlanmalıdır.