Öğretmenlerin Teknostres Düzeylerini Belirleme Ölçeği

Özet

Öğretmenlerin Teknostres Düzeylerini Belirleme Ölçeği, Çoklar, Efilti ve Şahin tarafından 2017 yılında geliştirilmiş bir psikometri aracıdır. Bu ölçek, öğretmenlerin eğitim ve öğretim süreçlerinde artan bilgi ve iletişim teknolojileri (BİT) kullanımına bağlı olarak yaşadıkları Teknostres düzeylerini tanımlamayı ve ölçmeyi amaçlamaktadır. Geliştirme çalışması, Türkiye bağlamında öğretmenlerin teknolojik değişimlere adaptasyon zorluklarını ve bu zorlukların yarattığı psikolojik yükü bilimsel olarak değerlendirebilecek geçerli ve güvenilir bir araç sunmayı hedeflemiştir.

Ölçek, teknoloji entegrasyonunun getirdiği yeni taleplerin ve beklentilerin öğretmenler üzerindeki stres etkilerini çok boyutlu olarak ele almaktadır. Bu araç, eğitim araştırmacılarına ve politika yapıcılara, öğretmen refahını artırmaya yönelik stratejiler geliştirmede önemli veriler sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Teknostres, Öğretmenler, Eğitim Teknolojisi, Ölçek Geliştirme, Mesleki Stres, BİT, Psikometri, Ölçme Aracı.

Yazarlar

Ahmet Naci ÇOKLAR, Emine EFİLTİ, Lütfi ŞAHİN.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin mesleki yaşamlarında karşılaştıkları teknolojik zorlukların ve değişimin yol açtığı spesifik Teknostres boyutlarını nicel olarak saptamaktır. Bu araç, öğretmenlerin teknolojik yetkinlikleri ile teknolojik beklentiler arasındaki uyumsuzluktan kaynaklanan gerilimi ölçmek üzere tasarlanmıştır. Elde edilen veriler, öğretmenlerin teknolojiye yönelik eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesine ve teknostresi azaltıcı müdahalelerin planlanmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Ölçek, özellikle teknoloji kullanımının sürekli arttığı günümüz eğitim sistemlerinde, öğretmenlerin psikolojik sağlığını koruma altına alacak araştırmalara zemin hazırlamak üzere geliştirilmiştir.

Yapı

Ölçek, temel psikolojik yapı olarak Teknostres kavramını ölçmektedir. Teknostres, literatürde genellikle teknolojiye uyum sağlama zorluğu, teknolojik aşırı yüklenme ve teknoloji kaynaklı iş-yaşam dengesizliği gibi bileşenleri içeren çok boyutlu bir stres türü olarak tanımlanır. Bu ölçek, öğretmenlerin teknolojiye karşı hissettikleri kaygıyı, teknolojinin sürekli erişilebilir olma zorunluluğunu (techno-invasion) ve yeni sistemleri öğrenme güçlüğünü (techno-complexity) kapsayan alt boyutlara sahip olabilir. Ölçeğin geliştirme süreci, bu yapının öğretmen örnekleminde nasıl tezahür ettiğini ortaya koymayı hedeflemiştir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmasında geçerlik analizleri, aracın ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne ölçüde ölçebildiğini göstermek amacıyla yapılmıştır. Kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak sağlanmış; maddelerin ilgili kuramsal yapıyı temsil etme düzeyi değerlendirilmiştir. Yapı geçerliği ise, genellikle Faktör Analizi yöntemleri (Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısını doğruladığını göstermiş olmalıdır, böylece teknostresin farklı alt boyutlarının ayrışabildiği kanıtlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. İç tutarlılık güvenirlik katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak ölçek maddelerinin birbiriyle uyumu incelenmiştir. Ölçek geliştirme çalışmalarında, genellikle Cronbach Alfa değerinin 0.80’in üzerinde çıkması, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu işaret eder. Bu ölçek de, öğretmenlerin teknostres düzeylerini tutarlı bir şekilde ölçebilecek yeterli iç tutarlılığa sahip bulunmuştur.

Faktör Analizi

Öğretmenlerin Teknostres Düzeylerini Belirleme Ölçeği’nin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin maddelerinin hangi temel boyutlar altında toplandığını keşfetmek için kullanılmıştır. Bu analiz sonucunda, Teknostres olgusunu temsil eden birden fazla faktörün ortaya çıktığı varsayılmaktadır (örneğin, teknolojik aşırı yüklenme ve teknolojik güvensizlik gibi). Ardından, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının farklı bir örneklem üzerinde doğrulanarak modelin uyum indekslerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu gösterilmiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Beşli Likert Tipi Derecelendirme (Örn: Hiç Katılmıyorum – Tamamen Katılıyorum)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmenler

Age Group: Çalışan Yetişkinler (Öğretmenlik mesleğini icra edenler)

Population Details: Türkiye’deki çeşitli kademelerde görev yapan öğretmenler örnekleminde geliştirilmiştir.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Survey)

Anahtar Kelimeler

Teknostres, Öğretmen Stresi, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Cronbach Alfa, BİT Kullanımı, Mesleki Tükenmişlik.

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: Sağlanan kaynakta mevcut değildir.

Correspondence Address: Ahmet Naci ÇOKLAR (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için genellikle sorumlu yazar (Ahmet Naci ÇOKLAR) ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. İletişim e-posta adresi: [email protected]

Ölçek, akademik bir dergide yayınlandığı için, kullanım hakları ve olası ücretlendirme politikaları için yayıncı kuruluşun (Journal of Education and Practice – IISTE) politikalarına dikkat edilmelidir.

Kaynaklar

• Çoklar, A. N., Efilti, E., & Sahin, L. (2017). Defining Teachers’ Technostress Levels: A Scale Development. Journal of Education and Practice, 8(21), 28-41.

Makalenin orijinal bağlantısı: iiste.org

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ogretmenlerin-teknostres-duzeylerini-belirleme-olcegi-toad.pdf

Öğretmenlerin Teknostres Düzeylerini Belirleme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Ölçeğin tam maddeleri için yukarıda belirtilen akademik makaleye başvurulması gerekmektedir.