Öğretmenlerin Ahlaki Kararlara Aykırı Davranmaya Açıklık Düzeylerini Belirleme Ölçeği

Özet

Öğretmenlerin Ahlaki Kararlara Aykırı Davranmaya Açıklık Düzeylerini Belirleme Ölçeği, öğretmenlerin mesleki yaşamlarında belirlenmiş ahlaki kararlara ve etik ilkelere aykırı davranış sergileme eğilimlerini ve açıklık düzeylerini saptamak amacıyla geliştirilmiş özgün bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2017 yılında Önen ve Kondakçı tarafından eğitim alanında etik ikilemlerin anlaşılmasına ve öğretmenlerin mesleki bütünlüğe bağlılık düzeylerinin ölçülmesine katkı sağlamak üzere tasarlanmıştır. Bu çalışma, öğretmenlerin etik normlara bağlılıkları veya sapmaları hakkında önemli veriler sunarak, mesleki etik eğitimlerinin geliştirilmesine zemin hazırlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Ahlak, etik, öğretmen, ahlaki karar, sapma, ölçek geliştirme, psikometri.

Yazarlar

Özgür Önen, Yaşar Kondakçı.

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, görevli öğretmenlerin mesleki uygulamaları sırasında karşılaştıkları etik durumlar karşısında, kabul görmüş ahlaki kararlara veya kurallara aykırı hareket etme konusundaki bireysel eğilimlerinin ve açıklıklarının derecesini belirlemektir. Ölçek, eğitim kurumlarında etik davranışların önemini vurgulamak ve potansiyel ahlaki risk alanlarını tespit etmek için kritik bir araç olarak tasarlanmıştır.

Ölçek geliştirme çalışması, öğretmenlerin sadece etik yargı yeteneklerini ölçmekten ziyade, bu yargıların pratik uygulamaya nasıl dönüştüğünü veya neden sapmalar yaşandığını anlamaya odaklanmaktadır. Bu sayede, öğretmenlik mesleğinde eğitim ve etik farkındalığın artırılmasına yönelik hedefe yönelik müdahale stratejileri oluşturulabilir.

Yapı

Ölçek, “Ahlaki Kararlara Aykırı Davranmaya Açıklık Düzeyi” (AKADA) olarak tanımlanan çok boyutlu bir psikolojik yapı ölçmektedir. Bu yapı, bireyin etik ikilemler karşısında dış baskı, kişisel çıkar veya durumsal faktörler nedeniyle yerleşik ahlaki normlardan bilinçli olarak sapma potansiyelini ifade eder.

Yapısal olarak, bu açıklık düzeyi, bireysel ahlaki muhakemenin yanı sıra, kurumsal kültürün ve sosyal bağlamın etik davranış üzerindeki etkileşimini de kapsamaktadır. Ölçek, öğretmenlerin ahlaki kararlara ne ölçüde bağlı kaldığını veya mesleki bütünlükten ne kadar ödün vermeye hazır olduğunu ampirik olarak belirlemeyi amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması (Önen ve Kondakçı, 2017) kapsamında ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla kapsamlı analizler gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gibi istatistiksel yöntemler kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik yapıyı ölçme kabiliyetini doğrulamak için hayati öneme sahiptir.

Ayrıca, maddelerin ilgili literatür ve uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanmasıyla kapsam geçerliği sağlanmaya çalışılmıştır. Geçerlik çalışmalarının sonuçları, ölçeğin öğretmenlerin ahlaki kararlara aykırı davranmaya yönelik eğilimlerini geçerli ve güvenilir bir biçimde ölçebildiğini göstermektedir. Detaylı geçerlik katsayıları ve faktör yapısı için orijinal yayına başvurulmalıdır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve dolayısıyla güvenirliğini saptamak amacıyla istatistiksel çalışmalar yapılmıştır. Önen ve Kondakçı (2017) tarafından yapılan analizlerde, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösteren yüksek Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı rapor edilmiştir.

Elde edilen yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin zaman içinde veya farklı benzer popülasyonlar üzerinde uygulandığında istikrarlı ve güvenilir sonuçlar üreteceğini teyit etmektedir. Bu sonuçlar, ölçeğin ölçme aracı olarak psikometrik açıdan sağlam bir temele sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarının belirlenmesi için faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Geliştirme sürecinde Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanarak maddelerin hangi alt boyutlar altında toplandığı incelenmiştir. Bu analizler, ahlaki kararlara aykırı davranma eğiliminin muhtemelen çok boyutlu bir yapı arz ettiğini ortaya koymuştur.

Faktör analizi sonuçları, öğretmenlerin etik sapma eğilimlerinin farklı motivasyonel veya bağlamsal faktörlerle ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu alt faktörler, örneğin, kurumsal baskı, kişisel menfaat sağlama isteği veya mesleki sorumluluk bilincindeki zayıflıklar gibi değişkenleri içerebilir. Faktör yapısına ilişkin detaylı bilgiler, bilimsel makalede yer almaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Orijinal makalede detaylı derecelendirme bilgisi bulunmamakla birlikte, geliştirme ölçeklerinde yaygın olarak kullanılan bir formattır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler (Çalışan Eğitim Personeli)

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki farklı eğitim kademelerinde (ilkokul, ortaokul, lise) görev yapan öğretmenler örneklem grubunu oluşturmaktadır.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği. Katılımcılar, kendilerine sunulan ifadelere katılma veya katılmama düzeylerini işaretleyerek ahlaki kararlara aykırı davranışa olan açıklıklarını beyan ederler. Yüksek puanlar, aykırı davranmaya daha fazla eğilimi ifade eder.

Anahtar Kelimeler

Meslek etiği, eğitim psikolojisi, ahlaki normlar, psikometri, etik sapma, öğretmenlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Özgür Önen

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu yazar iletişim adresi)

Yazışma Adresi: Yazarların makale yayımlanma tarihindeki kurumsal bağlılık adresleri orijinal bilimsel makalede mevcuttur.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

Kullanım İzinleri ve Ücret: Ölçek, akademik ve bilimsel araştırmalarda kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Ticari olmayan kullanımlar için genellikle yazarlardan izin alınması tavsiye edilir. İzin talepleri için sorumlu yazar Özgür Önen ile yukarıdaki e-posta adresi üzerinden iletişime geçilmelidir.

PDF Bağlantısı: Ölçeğin orijinal makalesi ve ek materyalleri aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

• The original PDF can be downloaded here: ogretmenlerin-ahlaki-kararlara-aykiri-davranmaya-aciklik-duzeylerini-belirleme-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

• Önen, Ö. ve Kondakçı, Y. (2017). Öğretmenlerin Ahlaki Kararlara Aykırı Davranmaya Açıklık Düzeylerini Belirlemeye Yönelik Bir Ölçek geliştirme çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 201-216. DOI: 10.17679/inuefd.285811. Makaleye Dergipark üzerinden erişim linki: dergipark.org.tr

[quads id=5]

Öğretmenlerin Ahlaki Kararlara Aykırı Davranmaya Açıklık Düzeylerini Belirleme Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri, telif hakları ve yayın kısıtlamaları nedeniyle bu akademik girişte doğrudan sunulmamaktadır. Ölçek maddelerinin tamamına ve uygulama yönergelerine ulaşmak için yukarıda belirtilen Kaynaklar bölümünde yer alan orijinal bilimsel makaleye (Önen ve Kondakçı, 2017) başvurulması gerekmektedir.