Öğretmenlerin Sınıf İçi Demokratik Davranışlar Ölçeği

Öz

Bu ölçek, öğretmenlerin sınıf ortamında öğrencileriyle etkileşimleri sırasında sergiledikleri demokratik davranışları ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Ölçek geliştirme türünde olup, 2017 yılında Kesici, Pesen ve Oral tarafından bilimsel literatüre kazandırılmıştır. Toplam 16 maddeden oluşan bu araç, eğitim bilimleri alanında öğretmenlerin pedagojik yaklaşımlarını ve sınıf yönetimindeki demokratik tutumlarını değerlendirmek için tasarlanmıştır. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılarak yanıtlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, Sınıf İçi, Demokratik Davranışlar, Ölçek Geliştirme, Eğitim, Pedagoji.

Yazarlar

Kesici, A., Pesen, A., Oral, B.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin sınıf ortamında öğrencileriyle kurdukları ilişkilerde ve sınıf yönetiminde benimsedikleri demokratik tutum ve davranışların düzeyini ve niteliğini tespit etmektir. Bu araç, öğretmenlerin öğrencilere söz hakkı tanıma, adil karar alma süreçlerini uygulama ve sınıf içi kuralların belirlenmesine öğrencilerin katılımını sağlama gibi temel demokratik ilkeleri ne ölçüde uyguladıklarını belirlemek üzere yapılandırılmıştır.

Elde edilen veriler, eğitim kalitesini artırmaya yönelik hizmet içi eğitim programlarının geliştirilmesi, öğretmen yeterliliklerinin değerlendirilmesi ve sınıf içi atmosferin demokratikleştirilmesi konularında temel bulgular sağlamaktadır.

Yapı

Öğretmenlerin Sınıf İçi Demokratik Davranışlar Ölçeği, sınıf ortamında sergilenen demokratik davranışlar yapısını ölçmektedir. Bu yapı, genellikle öğrencilerin katılımını teşvik etme, farklı görüşlere saygı gösterme, adil yönetim sergileme ve otoriter olmayan bir sınıf atmosferi oluşturma gibi çok boyutlu unsurları içermektedir.

Ölçeğin ölçtüğü yapı, sadece kuramsal bilgi düzeyini değil, aynı zamanda öğretmenlerin pratik uygulamalarını ve tutumlarını değerlendirerek, demokratik değerlerin eğitim ortamına ne derece entegre edildiğini psikometrik bir yaklaşımla incelemektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Kesici ve arkadaşları (2017) tarafından yayınlanan makalede detaylandırılmıştır. Ölçek geliştirme sürecinde, kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla alanında uzman akademisyen ve eğitimcilerin görüşlerine başvurulmuş, madde havuzu bu görüşler doğrultusunda revize edilmiştir.

Yapı geçerliği ise istatistiksel analizler, özellikle Faktör Analizi teknikleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin teorik olarak öngörülen yapıyı (demokratik davranışlar) ne ölçüde temsil ettiğini doğrulamayı amaçlamıştır. Çalışmada, ölçeğin yapısal olarak geçerli olduğu ve sınıf içi demokratik davranışları ölçmek için uygun olduğu sonucuna varılmıştır.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları, ölçeğin ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Bu kapsamda, genellikle iç tutarlılık katsayısı (Internal Consistency) hesaplanmıştır.

Ölçek geliştirme çalışmalarında, 16 maddelik ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğu tespit edilmiştir (genellikle Cronbach Alfa değerleri üzerinden). Bu yüksek değerler, ölçek maddelerinin bir bütün olarak aynı psikolojik yapıyı ölçme konusunda güvenilir ve tutarlı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Öğretmenlerin Sınıf İçi Demokratik Davranışlar Ölçeği’nin yapısal özelliklerini ortaya koymak amacıyla Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. 16 maddelik ölçeğin, demokratik davranışların farklı yönlerini temsil eden alt boyutlara ayrılıp ayrılmadığı incelenmiştir.

Analizler sonucunda ölçeğin özgün yapısının korunduğu ve sınıf içi demokratik uygulamaların farklı ve ölçülebilir boyutlardan oluştuğu tespit edilmiştir. Bu boyutlar, öğretmenlerin öğrencilere yönelik tutumlarını ve sınıf yönetimindeki uygulamalarını ayrıştırmaktadır.

Araç

Test Türü: Geliştirme

Format: 16 maddeden oluşan, öz bildirim (self-report) tipi bir ölçektir.

Derecelendirme: 5’li Likert Ölçeği (Örneğin, Hiç Katılmıyorum’dan Tamamen Katılıyorum’a kadar).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Eğitimciler)

Popülasyon Detayları: İlköğretim, ortaokul ve lise kademelerinde görev yapan çeşitli branşlardan öğretmenler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Uygulama, öğretmenlerin sınıf içi davranışlarına ilişkin kendi algılarını rapor etmelerini gerektirir.

Anahtar Kelimeler

Sınıf Yönetimi, Eğitim Psikolojisi, Pedagojik Yeterlilik, Okul İklimi, Öğretmen Yeterliliği.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ahmet KESECİ

Yazar ORCID Tanımlayıcı: ORCID bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2017 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yazarların izni gerekmektedir. Ticari amaçlı kullanımlar için sorumlu yazar Ahmet KESECİ ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı genellikle ücretsizdir.

Kaynaklar

1. Kesici, A., Pesen, A. ve Oral, B. (2017). Öğretmenlerin sınıf içi demokratik davranışlarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 16(60), 34-45.

Makalenin orijinal bağlantısı: dergipark.gov.tr.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogretmenlerin-sinif-ici-demokratik-davranislar-olcegi-toad.pdf.

[quads id=5]

Öğretmenlerin Sınıf İçi Demokratik Davranışlar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen Kesici, Pesen ve Oral (2017) tarafından yayınlanan orijinal makaleye başvurunuz.