Sınıf İçi Rahatsız Edici Davranışlar Ölçeği

Özet

Sınıf İçi Rahatsız Edici Davranışlar Ölçeği, öğretmenlerin sınıf ortamında gözlemlediği, öğrencilerin akademik ve sosyal öğrenme süreçlerini olumsuz etkileyebilecek rahatsız edici davranışları değerlendirmek amacıyla kullanılan bir derecelendirme ölçeğidir. Ölçek, Y. Burak ve E. Ahmetoğlu tarafından 2020 yılında gerçekleştirilen bir araştırma kapsamında Türkçeye uyarlama çalışması olarak kullanılmıştır. Bu çalışma, özellikle Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) olan çocukların kaynaştırma ve bütünleştirme süreçlerinde öğretmenlerle ilgili değişkenleri incelemeye odaklanmıştır. Ölçek, 5’li Likert tipi bir derecelendirme yapısıyla yanıtlanmaktadır ve uyarlama türündedir.

Anahtar Kelimeler

Sınıf içi davranışlar, Rahatsız edici davranışlar, Otizm Spektrum Bozukluğu, Kaynaştırma, Öğretmen değerlendirmesi, Uyarlama, Psikometrik.

Yazarlar

Y. Burak, E. Ahmetoğlu

Amaç

Sınıf İçi Rahatsız Edici Davranışlar Ölçeği’nin birincil amacı, eğitim ortamlarında öğrencilerin sergilediği ve öğretim akışını bozan veya diğer öğrencilerin öğrenme deneyimlerini olumsuz etkileyen davranışların sıklığını ve yoğunluğunu nicel olarak ölçmektir. Bu ölçek, öğretmenlere, hangi davranışların en yüksek düzeyde rahatsızlık yarattığını belirleme ve buna yönelik etkili sınıf yönetimi stratejileri geliştirme imkanı sunar.

Ölçeğin Türkçeye uyarlama çalışması (Burak & Ahmetoğlu, 2020), özellikle özel eğitim ihtiyacı olan öğrencilerin, özellikle Otizm Spektrum Bozukluğu (OSB) tanısı almış çocukların, genel eğitim sınıflarına kaynaştırılması süreçlerinde karşılaşılan zorlukları öğretmen perspektifinden değerlendirmeyi amaçlamıştır. Bu sayede, OSB’li öğrencilerin sınıf içi uyumuna ilişkin önemli veriler elde edilmiştir.

Yapı

Sınıf İçi Rahatsız Edici Davranışlar Ölçeği, sınıf içi bağlamda gözlemlenebilen ve genellikle dışsallaştırılmış davranışlar kategorisine giren eylemleri ölçmeye odaklanan bir yapıya sahiptir. Orijinal ölçeğin boyutları, dikkat dağıtma, kurallara uymama ve sözel veya fiziksel rahatsızlık verme gibi temel davranışsal sorun alanlarını kapsar.

Ölçekteki maddeler, öğretmenlerden her bir davranışın kendileri için ne kadar rahatsız edici olduğunu 5 dereceli Likert tipinde değerlendirmelerini ister. Bu yapı, yalnızca davranışın varlığını değil, aynı zamanda bu davranışın sınıf ortamındaki işleyiş üzerindeki subjektif etkisini de ölçmeye olanak tanır.

Geçerlik

Burak ve Ahmetoğlu (2020) tarafından gerçekleştirilen uyarlama çalışmasına ait geçerlik analizlerinin sonuçları, sağlanan kaynak özetinde belirtilmemiştir. Ancak, uyarlama çalışmalarında ölçeğin yapısal bütünlüğünü kanıtlamak amacıyla genellikle **yapı geçerliği** (faktör analizi) test edilir.

Geçerlik, ölçeğin gerçekten de sınıf içi rahatsız edici davranışlar yapısını ölçtüğünü gösteren en önemli psikometrik özelliktir. Bu kapsamda, ölçeğin Türkçe formu için dilsel ve kültürel eşdeğerlik çalışmalarının yanı sıra, orijinal yapıyla karşılaştırmalı analizlerin yapılmış olması beklenir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik (tutarlılık) bilgileri kaynak içerikte yer almamaktadır. Bir derecelendirme ölçeğinin güvenilirliği, aynı koşullar altında tekrar uygulandığında tutarlı sonuçlar üretme yeteneği ile ilgilidir.

Uyarlama çalışmalarında, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek için yaygın olarak **Cronbach Alfa** katsayısı kullanılır. Güvenirlik değerlerinin raporlanması, ölçeğin öğretmen değerlendirmelerinde kararlı ve güvenilir bir araç olarak kullanılıp kullanılamayacağını anlamak için hayati önem taşır.

Faktör Analizi

Sınıf İçi Rahatsız Edici Davranışlar Ölçeği’nin Türkçe formunun faktör yapısının incelenmesi, ölçeğin yapı geçerliğini destekleyen temel adımlardan biridir. Psikometrik açıdan, faktör analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) ölçek maddelerinin hangi temel davranış boyutlarını temsil ettiğini ortaya koyar.

Bu analiz, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa birden fazla alt boyuttan mı oluştuğunu belirler. Örneğin, rahatsız edici davranışlar “Pasif Rahatsızlık” ve “Aktif Rahatsızlık” gibi alt faktörlere ayrılabilir. Burak ve Ahmetoğlu (2020) çalışmasında, elde edilen faktör yapısının, ölçeğin Otizm Spektrum Bozukluğu olan öğrencilerin davranışlarını değerlendirmedeki etkinliğini desteklemesi beklenir.

Enstrüman

Test Türü: Uyarlama (Öğretmen Derecelendirme Ölçeği)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme. Yanıt seçenekleri: 5=Oldukça Rahatsız Edici, 4=Rahatsız Edici, 3=Kısmen Rahatsız Edici, 2=Biraz Rahatsız Edici ve 1=Hiç Rahatsız Edici Değil.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan Versiyon)

Popülasyon Grubu: Öğretmenler (Ölçeği Dolduranlar); Okul Çağı Öğrencileri (Değerlendirilen Popülasyon)

Yaş Grubu: İlkokul ve Ortaokul düzeyindeki öğrenciler (Referans çalışmanın bağlamına uygun olarak).

Popülasyon Detayları: Ölçek, özellikle kaynaştırma ve bütünleştirme programlarına dahil olan Otizm Spektrum Bozukluğu olan öğrencileri değerlendiren öğretmenler üzerinde kullanılmıştır.

Test Metodolojisi: Öğretmenlerin, değerlendirilen öğrencinin sınıf içi davranışlarını dikkate alarak her bir maddeyi, kendileri için yarattığı rahatsızlık düzeyine göre işaretlemesi şeklindedir.

Anahtar Kelimeler

Sınıf disiplini, Davranış sorunu, Özel eğitim, Okul psikolojisi, Öğretmen değişkenleri, Uyarlama, Derecelendirme Ölçeği.

Yazarlar

Yazarlar: Y. Burak, E. Ahmetoğlu

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Belirtilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Sınıf İçi Rahatsız Edici Davranışlar Ölçeği’nin Türkçe uyarlama çalışması 2020 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için, telif hakları ve izinler konusunda orijinal ölçek geliştiricileri ve uyarlama çalışmasını yürüten Y. Burak ve E. Ahmetoğlu ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dokümanı aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: sinif-ici-rahatsiz-edici-davranislar-olcegi-toad.pdf

Referanslar

Burak, Y. & Ahmetoğlu, E. (2020). “Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Çocukların Kaynaştırılması ve Bütünleştirilmesinde Öğretmenlerle İlgili Değişkenlerin İncelenmesi”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi.19(73), 478-503. Makalenin Dergipark bağlantısı: dergipark.org.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradadır: sinif-ici-rahatsiz-edici-davranislar-olcegi-toad.pdf

Sınıf İçi Rahatsız Edici Davranışlar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmadığı için burada listelenememiştir. Maddelerin tam listesi ve detayları için lütfen Burak ve Ahmetoğlu (2020) referans çalışmasını veya yukarıda bağlantısı verilen PDF dosyasını inceleyiniz.