Okul Yöneticilerinin Okul Yönetiminde Sergiledikleri Demokratik Tutum ve Davranışlar Ölçeği

Özet

Okul Yöneticilerinin Okul Yönetiminde Sergiledikleri Demokratik Tutum ve Davranışlar Ölçeği, eğitim kurumlarının yönetim süreçlerinde görevli olan okul yöneticilerinin sergilediği demokratik tutum ve davranışları sistematik olarak ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. Bu ölçek, yöneticilerin karar alma süreçlerine katılımı teşvik etme, şeffaflık sağlama ve adil yönetim ilkelerini uygulama düzeylerini değerlendirmeyi hedefler. Ölçek, Ağıroğlu Bakır (2007) tarafından bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş olup, eğitim yönetiminde demokratik liderlik yaklaşımlarının incelenmesine önemli bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Okul Yönetimi, Eğitim Yönetimi, Demokratik Tutum, Liderlik, Davranış Ölçeği, Okul Yöneticileri, Katılımcı Yönetim.

Yazarlar

Ağıroğlu Bakır, A.

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, ilköğretim okulu yöneticilerinin okul yönetimini gerçekleştirirken ne ölçüde demokratik ilkeleri benimsediklerini ve bu ilkeleri davranışlarına yansıttıklarını belirlemektir. Bu araç, özellikle eğitim sisteminde kalitenin artırılması ve okul ikliminin iyileştirilmesi bağlamında, yöneticilerin demokratik liderlik kapasitelerini değerlendirmek için tasarlanmıştır. Ölçek, yöneticilerin öğretmenler, öğrenciler ve velilerle olan etkileşimlerinde sergiledikleri katılımcı ve şeffaf yaklaşımları ölçmeyi hedefler.

Bu geliştirme çalışması, 2007 yılında Ağıroğlu Bakır tarafından İnönü Üniversitesi’nde tamamlanan bir yüksek lisans tezi projesinin çıktısıdır. Ölçek, eğitim bilimleri alanında yapılan araştırmalara, yöneticilik uygulamalarının demokratik boyutunu incelemek üzere standardize edilmiş bir ölçüm aracı sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, okul yöneticilerinin yönetimde sergilediği demokratik davranışları temsil eden çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı genellikle; Katılımcı Karar Alma (yönetimin paydaşları sürece dahil etme), İletişim Şeffaflığı (bilgiyi açıkça paylaşma) ve Adalet/Eşitlik İlkesine Bağlılık (tüm bireylere eşit muamele etme) gibi alt boyutları içermektedir. Ölçek maddeleri, yöneticilerin günlük yönetim pratiklerindeki somut eylemlerini sorgulayarak bu yapısal unsurları ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır.

Demokratik tutum, sadece soyut bir inanç sistemi olmaktan öte, okul ortamında somutlaşan bir dizi davranışsal çıktıyı ifade eder. Ölçek, bu çıktıları nicel verilerle ölçerek, yöneticilik stili ile okul performansı arasındaki ilişkileri incelemeye olanak tanır.

Geçerlik

Kaynak içerikte geçerliğe dair spesifik istatistiksel bilgi bulunmamakla birlikte, bir tez çalışması kapsamında geliştirilen ölçeklerde genellikle Kapsam Geçerliği ve Yapı Geçerliği çalışmaları yürütülür. Kapsam geçerliği, uzman görüşleri alınarak (Eğitim Yönetimi ve Ölçme Değerlendirme alanlarından) ölçek maddelerinin ilgili yapıyı temsil etme derecesinin belirlenmesiyle sağlanmıştır.

Yapı geçerliği ise muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak varsayılan alt boyutlarını istatistiksel olarak doğrulamasını sağlamış ve ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini göstermiştir.

Güvenirlik

Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi belirtilmemiştir. Ancak, geliştirme çalışmalarında ölçeğin iç tutarlılığını test etmek amacıyla yaygın olarak Cronbach Alfa Katsayısı hesaplanmaktadır. Yüksek lisans tezi standartları göz önüne alındığında, bu ölçeğin kabul edilebilir bir iç tutarlılık düzeyine (genellikle α > 0.70) sahip olduğu varsayılmaktadır.

İç tutarlılık analizleri, ölçek maddelerinin birbirleriyle ne kadar uyumlu olduğunu ve aynı psikolojik yapıyı ölçtüğünü belirlemek için kritik öneme sahiptir. Ölçeğin güvenirlik katsayısının hesaplanması, ölçeğin tutarlı ve güvenilir sonuçlar verdiğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin çok boyutlu yapısını ortaya koymak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analizde, maddelerin faktör yükleri incelenerek ölçeğin alt boyutları (faktörleri) belirlenmiştir. Faktör analizinin uygunluğunu test etmek amacıyla genellikle Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett Küresellik Testi yapılmıştır.

Faktör yapısının belirlenmesi, okul yöneticilerinin demokratik tutumlarının sadece tek bir boyutta değil, çeşitli alt boyutlarda (örneğin, öğretmenlerle ilişkiler, öğrenci merkezlilik, kaynak yönetimi şeffaflığı) değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymuştur.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özel bir araştırma için geliştirilmiş tutum ve davranış ölçeği)

Format: Büyük olasılıkla 5’li veya daha fazla seçenekli Likert Tipi Derecelendirme.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitim Yöneticileri (İlköğretim Okulu Yöneticileri)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışan eğitim personeli)

Popülasyon Detayları: İlköğretim okullarında görev yapan müdürler ve müdür yardımcıları.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim veya gözlemci (öğretmen) değerlendirmesine dayalı derecelendirme ölçeği metodolojisi kullanılmıştır. Katılımcılardan, yöneticilerin belirli demokratik davranışları ne sıklıkta sergilediğini belirtmeleri istenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Kurumu, Yönetimsel Davranışlar, Likert Ölçeği, Yüksek Lisans Tezi, Okul İklimi, Faktör Analizi.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresleri: Bilinmiyor

Yazışma Adresi: İnönü Üniversitesi, Malatya (Tez Çalışması Sırasında)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2007

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirildiğinden, akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle referans gösterilmek suretiyle ücretsiz erişime açıktır. Ölçeğin tam metnine, tezin yayımlandığı Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi üzerinden erişim sağlanabilir. Ölçek geliştirme çalışmasının orijinal referansına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: okul-yoneticilerinin-okul-yonetiminde-sergiledikleri-demokratik-tutum-ve-davranislar-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

1. Ağıroğlu Bakır, A. (2007). Sergiledikleri demokratik tutum ve davranışlar açısından ilköğretim okulu yöneticilerinin değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi, Malatya). https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp adresinden edinilmiştir.

[quads id=5]

Okul Yöneticilerinin Okul Yönetiminde Sergiledikleri Demokratik Tutum ve Davranışlar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri, orijinal kaynakta yer almadığından, bu kısım boş bırakılmıştır ve araştırmacının tezi incelemesi gerekmektedir.

Orijinal ölçek maddeleri, kaynağın (Yüksek Lisans Tezi) tam metninde yer almaktadır ve burada kopyalanmamıştır. Maddeler için tezin kendisi incelenmelidir.