Öğretmenlerin Düşünme Becerilerinin Öğretimine Yönelik Sınıf İçi Uygulamalar Ölçeği

Özet

Öğretmenlerin Düşünme Becerilerinin Öğretimine Yönelik Sınıf İçi Uygulamalar Ölçeği (ODÖYSİUÖ), öğretmenlerin sınıf ortamlarında öğrencilere yönelik düşünme becerilerini (eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme vb.) öğretme ve bu becerileri destekleyici etkinlikleri uygulama düzeylerini belirlemek amacıyla geliştirilmiştir. 2015 yılında Dilekli ve Tezci tarafından geliştirilen bu ölçek, öğretmenlerin pedagojik yeterliliklerini ve ilgili sınıf içi uygulamalarının niteliğini değerlendirmeye yardımcı olan bir araçtır.

Ölçek, öğretmenlerin düşünme becerisi eğitimine ne kadar odaklandığını ve bu amaçla hangi yöntemleri kullandığını sistematik olarak ölçmeyi hedeflerken, eğitim araştırmacıları için de standart bir veri toplama aracı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Düşünme Becerileri Öğretimi, Sınıf İçi Uygulamalar, Öğretmen Yeterliliği, Psikometrik Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Pedagoji.

Yazarlar

Yunus Dilekli, Emel Tezci.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, görev yapmakta olan öğretmenlerin, üst düzey düşünme becerilerinin (eleştirel düşünme, yaratıcı düşünme ve problem çözme) öğrencilere kazandırılmasına yönelik sınıf içinde gerçekleştirdikleri faaliyetlerin sıklığını ve çeşitliliğini ölçmektir. Bu ölçek, öğretmenlerin kendi uygulamalarını yansıtıcı bir şekilde değerlendirmelerine ve mesleki gelişim alanlarını saptamalarına olanak tanır.

Ölçek, aynı zamanda, eğitim yönetimlerinin veya araştırmacılarının uyguladığı hizmet içi eğitim programlarının, öğretmenlerin düşünme becerilerini öğretme konusundaki davranışları üzerindeki etkilerini ölçmek için de kullanılabilir. Bu sayede, eğitim politikalarının etkinliği somut verilerle değerlendirilebilir.

Yapı

Ölçek, öğretmenlerin pedagojik yaklaşımlarında bilişsel psikoloji ve yapılandırmacılık ilkelerine ne ölçüde yer verdiğini gösteren sınıf içi davranışları ölçmektedir. Ölçülen temel yapı, düşünme becerilerinin öğretimine yönelik pedagojik yeterlilik ve uygulama düzeyidir.

Bu yapı genellikle üç ana bileşeni kapsar: 1) Üst düzey bilişsel süreçleri tetikleyen soru sorma tekniklerinin kullanımı, 2) Öğrencileri eleştirel analiz ve yansıtıcı düşünmeye teşvik eden tartışma ortamlarının yaratılması, 3) Problem çözme ve karar verme becerilerini geliştirmeye yönelik görev ve etkinliklerin tasarlanması.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, geliştirme makalesinde (Dilekli & Tezci, 2015) detaylı olarak sunulmuştur. Geçerlik analizleri kapsamında, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla yapı geçerliği incelenmiştir. Bu amaçla, faktör analizleri kullanılarak maddelerin teorik yapıyla uyumu test edilmiştir.

Yapılan analizlerde hem kapsam geçerliği (uzman görüşleri ile) hem de yapı geçerliği (faktör analizi ile) sağlanmıştır. Ölçeğin, öğretmenlerin düşünme becerilerini öğretme uygulamalarını geçerli bir şekilde temsil ettiği sonucuna varılmıştır. Spesifik geçerlik katsayıları için orijinal makaleye başvurulması gerekmektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçek maddelerinin iç tutarlılığını değerlendirmek üzere gerçekleştirilmiştir. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığını belirlemek amacıyla Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı temel yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermiştir.

Ek olarak, ölçeğin zamana karşı kararlılığını (istikrarını) test etmek amacıyla test-tekrar test güvenirlik yönteminin de kullanıldığı varsayılmaktadır. Güvenirlik değerlerinin kabul edilebilir düzeyde olduğu ve ölçeğin tutarlı sonuçlar ürettiği bildirilmiştir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla hem açımlayıcı faktör analizi (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) uygulanmıştır. AFA, ölçeğin kaç alt boyuttan oluştuğunu keşfetmek için kullanılmış; DFA ise belirlenen bu faktör yapısının veri kümesiyle ne kadar uyumlu olduğunu doğrulamıştır.

Faktör analizleri sonucunda, ölçeğin birden fazla alt boyuta sahip olduğu ve bu alt boyutların öğretmenlerin farklı düşünme becerilerini öğretme stratejilerini temsil ettiği görülmüştür. Bu alt boyutlar, öğretmenlerin sınıf içi uygulamalarındaki çeşitliliği ve derinliği yansıtmaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme Amaçlı Ölçek (Öğretmen Self-Report veya Gözlem Ölçeği)

Format: Genellikle 5’li Likert Tipi Derecelendirme formatı kullanılmıştır (Örneğin, “Hiçbir zaman”dan “Her zaman”a).

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Farklı kademelerde görev yapan öğretmenler (İlk, orta ve lise).

Yaş Grubu: Yetişkinler (Öğretmen popülasyonu).

Nüfus Detayları: Ölçek, Türkiye genelinde çeşitli branş ve kıdemdeki öğretmenlerden oluşan bir örneklem üzerinde geçerlik ve güvenirlik çalışmasına tabi tutulmuştur.

Test Metodolojisi: Öğretmenlerden, düşünme becerilerini geliştirmeye yönelik sınıf içi davranış ve etkinlikleri ne sıklıkla veya ne ölçüde uyguladıklarını belirtmeleri istenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Eğitimi, Pedagojik Yeterlilik, Eleştirel Düşünme, Yaratıcı Düşünme, Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynak makalede belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazarların akademik kurum adresleri, orijinal makalede mevcuttur.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Yunus Dilekli ve Emel Tezci tarafından 2015 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik veya ticari amaçlarla kullanımı için yazarlarla doğrudan e-posta yoluyla ([email protected]) iletişime geçilmesi ve izin alınması gerekmektedir.

Referanslar

Dilekli, Y. ve Tezci, E. (2015). Öğretmenlerin Düşünme Becerilerinin Öğretimine Yönelik Sınıf İçi Uygulamalar Ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. NWSA Education Sciences, 10(4), 276-290. DOI: 10.12739/NWSA.2015.10.4.1C0647

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmenlerin-dusunme-becerilerinin-ogretimine-yonelik-sinif-ici-uygulamalar-olcegi-toad.pdf

Öğretmenlerin Düşünme Becerilerinin Öğretimine Yönelik Sınıf İçi Uygulamalar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, telif hakları veya gizlilik nedenleriyle bu platformda yayınlanmamaktadır. Ölçeğin tam maddelerine, alt boyutlarına ve derecelendirme yapısına erişmek için lütfen orijinal makaleye (Dilekli & Tezci, 2015) başvurunuz. Makale, öğretmenlerin düşünme becerilerini geliştirmeye yönelik sınıf içi uygulamalarını ölçen detaylı ifadelere sahiptir.