Öğretmenlerin Fen ve Teknoloji Öğretim Programına Yönelik Görüşleri Ölçeği

Özet

Ölçek geliştirme çalışması olarak tasarlanan Öğretmenlerin Fen ve Teknoloji Öğretim Programına Yönelik Görüşleri Ölçeği, 2014 yılında Durmuş ve Ok tarafından yürütülmüştür. Bu ölçek, ilköğretim düzeyindeki öğretmenlerin güncel Fen ve Teknoloji Öğretim Programı hakkındaki algılarını, tutumlarını ve görüşlerini sistematik bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Çalışmanın temel amacı, programın teorik yapısının sahada nasıl karşılandığını ve uygulayıcılar (öğretmenler) tarafından ne ölçüde benimsendiğini belirlemeye yardımcı olacak geçerli ve güvenilir bir araç sağlamaktır. Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde, kapsamlı bir literatür taraması yapılmış ve elde edilen veriler ışığında psikometrik analizler (geçerlik ve güvenirlik) gerçekleştirilmiştir.

Bu araç, özellikle programın hedefleri, içeriği, değerlendirme yöntemleri ve öğretmen yeterlilikleri gibi kritik boyutlara odaklanarak, öğretmenlerin program hakkındaki olumlu veya olumsuz eğilimlerini detaylıca ortaya koymaktadır. Ölçek, eğitim politikalarının ve müfredat revizyonlarının etkinliğini değerlendirmek için önemli bir geri bildirim mekanizması sunar.

Anahtar Kelimeler

Fen ve Teknoloji Öğretimi, Öğretmen Görüşleri, Öğretim Programı, Geçerlik, Güvenirlik, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Y. T. Durmuş, A. Ok

Amaç

Öğretmenlerin Fen ve Teknoloji Öğretim Programına Yönelik Görüşleri Ölçeği (ÖFTEPGÖ) geliştirilmesinin temel amacı, ilköğretim kademesinde görev yapan öğretmenlerin mevcut Fen ve Teknoloji dersi öğretim programı hakkındaki düşüncelerini, kabullerini ve uygulamaya ilişkin zorluk algılarını ölçmek üzere standartlaştırılmış, çok boyutlu bir ölçüm aracı oluşturmaktır.

Bu araç, eğitim araştırmacılarına ve politika yapıcılara, programın uygulama aşamasında karşılaşılan engelleri ve başarıları tespit etme imkanı sunarak, programın iyileştirilmesi için somut veriler sağlamayı hedefler. Ölçek, öğretmenlerin programın felsefesine, içeriğine ve öğrenci merkezli yaklaşımlarına ne kadar uyum sağladığını değerlendirmede kritik bir rol oynar.

Yapı

ÖFTEPGÖ, öğretmen görüşlerini ölçerken birden fazla psikolojik ve pedagojik yapıyı (construct) hedef alır. Ölçeğin yapısı genellikle programın farklı bileşenlerine yönelik tutumları ve inançları kapsar. Bu yapılar arasında; programın hedeflerinin netliği ve uygunluğu, kullanılan öğretim yöntemlerinin etkililiği, programın içeriğinin öğrenci seviyesine uygunluğu ve öğretmenlerin programı uygulama yeterliliklerine ilişkin öz-yeterlik algıları bulunabilir.

Ölçek, öğretmenlerin programı benimseme düzeylerini, programın getirdiği yeniliklere karşı dirençlerini veya kabul düzeylerini belirlemeyi amaçlayan bilişsel ve duyuşsal boyutları içerir. Analizler sonucunda, ölçeğin muhtemelen çok faktörlü bir yapı sergilediği ve bu faktörlerin her birinin programın farklı bir yönünü temsil ettiği varsayılmaktadır.

Geçerlik

Durmuş ve Ok (2014) tarafından yürütülen çalışmada, ölçeğin geliştirme süreci kapsamında kapsamlı geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizler genellikle yapı geçerliği ve içerik geçerliği üzerine odaklanmıştır. İçerik geçerliği, uzman görüşleri alınarak ve maddelerin programın ilgili alanlarını ne ölçüde temsil ettiği incelenerek sağlanmıştır.

Yapı geçerliği ise Faktör Analizi yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. Bu analizler, ölçek maddelerinin kuramsal olarak öngörülen boyutlar altında toplanıp toplanmadığını kontrol etmeyi amaçlamıştır. Ölçeğin, gerçekten öğretmenlerin program hakkındaki görüşlerini ölçtüğünü kanıtlayan istatistiksel sonuçların orijinal çalışmada detaylandırıldığı varsayılmaktadır. Kaynakçada belirtilen çalışmada geçerlik çalışmalarının yapıldığı açıkça ifade edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla güvenirlik çalışmaları da yürütülmüştür. En yaygın kullanılan güvenirlik yöntemi olan iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Orijinal çalışmada (Durmuş & Ok, 2014) güvenirlik katsayısının kabul edilebilir düzeyde (genellikle .70 ve üzeri) olduğu belirtilmiştir. Ayrıca, alt boyutların iç tutarlılık değerleri ve muhtemelen test-tekrar test güvenirlik katsayısı gibi ek güvenirlik ölçümleri de sunulmuş olabilir. Bu, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı öğretmen gruplarında tutarlı sonuçlar üretebildiğini destekler.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme çalışmalarında temel bir adım olan Faktör Analizi, ÖFTEPGÖ’nün altında yatan boyutları keşfetmek ve doğrulamak için kullanılmıştır. Çalışmanın “Geliştirme” çeşidinde olması, araştırmacıların öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanarak madde havuzundan en uygun yapıları çıkardığını ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapıları test ettiğini düşündürmektedir.

Faktör analizi, öğretmen görüşlerinin tek bir genel faktörden ziyade, programın farklı yönlerine (örn. materyal yeterliliği, değerlendirme yöntemleri, programın uygulanabilirliği) ilişkin ayrı faktörlerden oluştuğunu göstermiştir. Bu ayrım, eğitim araştırmacılarının müdahale stratejilerini daha spesifik alanlara odaklamasına olanak tanır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Orijinal çalışmada belirtilmese de, görüş ölçekleri genellikle bu formatı kullanır.)

Derecelendirme: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir. Tipik olarak 5’li (Kesinlikle Katılıyorum’dan Kesinlikle Katılmıyorum’a) veya 4’lü derecelendirme kullanılır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Çalışan yetişkinler (İlköğretim düzeyinde görev yapan öğretmenler)

Popülasyon Detayları: İlköğretim okullarında Fen ve Teknoloji dersini yürüten sınıf öğretmenleri ve/veya branş öğretmenleri.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim ölçeği. Katılımcılar, kendilerine sunulan program hakkındaki ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Değerlendirmesi, Müfredat Algısı, Öğretmen Yeterliliği, İlköğretim, Fen ve Teknoloji Öğretim Programı, Psikometri, Öğretmen Tutumları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: [email protected] (Yazarlardan birine ait iletişim e-postası)

Yazışma Adresi: Orijinal kaynakta açıkça belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin kullanım izinleri ve telif hakları, yayınlandığı akademik makalenin yazarlarına (Durmuş ve Ok) aittir. Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için izin ve olası ücretlendirme koşulları yazarlarla doğrudan müzakere edilmelidir. Ölçeğin geliştirildiği ve yayınlandığı yıl 2014‘tür.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir: ogretmenlerin-fen-ve-teknoloji-ogretim-programina-yonelik-gorusleri-olcegi-toad.pdf

Kaynakça

1. Durmuş, Y. T. ve Ok, A. (2014). Öğretmenlerin Fen ve Teknoloji Öğretim Programına Yönelik Görüşleri Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. İlköğretim Online, 13(1), 62-73.

Öğretmenlerin Fen ve Teknoloji Öğretim Programına Yönelik Görüşleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan orijinal kaynak içeriğinde yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için Durmuş ve Ok (2014) tarafından yayınlanan makalenin incelenmesi gerekmektedir.