Table of Contents
Özet
Bu akademik giriş, ortaöğretim öğretmenlerinin FeTeMM (Fen-Teknoloji-Mühendislik-Matematik) Eğitimi‘ne yönelik görüşlerini ve farkındalık düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş olan bir psikometrik aracı incelemektedir. Ölçek, Mustafa Çevik tarafından 2017 yılında, öğretmenlerin FeTeMM yaklaşımının entegrasyonuna, önemine ve uygulama zorluklarına dair algılarını sistematik olarak değerlendirmek üzere bir geliştirme çalışması olarak ortaya konmuştur. Çalışma, özellikle Türkiye bağlamında STEM eğitimine geçiş sürecinde öğretmenlerin rolünü ve hazırlık düzeylerini belirlemede kritik bir araç sağlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
FeTeMM, STEM Eğitimi, Öğretmen Görüşleri, Farkındalık Ölçeği, Ortaöğretim, Ölçek Geliştirme, Fen, Teknoloji, Mühendislik, Matematik.
Yazarlar
Mustafa ÇEVİK
Amaç
Bu ölçeğin temel amacı, ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin FeTeMM (Fen-Teknoloji-Mühendislik-Matematik) eğitimine yönelik mevcut farkındalık düzeylerini, tutumlarını ve bu entegre eğitim yaklaşımının sınıflarında uygulanabilirliğine dair algılarını ölçmektir. Ölçek, öğretmenlerin FeTeMM bileşenlerinin pedagojik entegrasyonu hakkındaki bilgi ve inançlarını nicel olarak değerlendirmeye olanak tanır.
Geliştirme çalışması, eğitim politikası yapıcılarına ve öğretmen eğitimcilerine, FeTeMM eğitiminin başarılı bir şekilde yaygınlaştırılması için öğretmenlerin hangi alanlarda desteğe veya ek eğitime ihtiyaç duyduğunu belirlemede yardımcı olmayı hedeflemiştir. Bu tür bir ölçüm, hizmet içi eğitim programlarının etkinliğini değerlendirmek için de kullanılabilir.
Yapı
FeTeMM Farkındalık Ölçeği (FFÖ), öğretmenlerin STEM eğitimine dair bilişsel ve duyuşsal yönlerini kapsayan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Ölçeğin ölçtüğü temel yapı, genellikle “FeTeMM Farkındalığı” olarak adlandırılır ve şu alt boyutları içermesi beklenir (detaylı faktör yapısı için orijinal makaleye bakılmalıdır):
- FeTeMM’in Eğitime Katkısı ve Önemi: Öğretmenlerin, FeTeMM yaklaşımının öğrencilerin problem çözme, eleştirel düşünme ve kariyer gelişimine etkisine dair inançları.
- FeTeMM Entegrasyon Yeterliliği: Öğretmenlerin, farklı disiplinleri (Fen, Teknoloji, Mühendislik, Matematik) ders planlarına entegre etme becerilerine dair öz yeterlilik algıları.
- FeTeMM Uygulama Zorlukları ve Çevresel Destek: Sınıf içi uygulama sırasında karşılaşılan engeller (müfredat kısıtlamaları, materyal eksikliği vb.) ve okul yönetiminin desteğine dair görüşler.
Geçerlik
Ölçek geliştirme çalışmalarında geçerlik, aracın gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü ifade eder. Çevik (2017) tarafından gerçekleştirilen geliştirme çalışması, geçerlik kanıtlarını içermelidir, ancak bu özet bilgide detaylar belirtilmemiştir. Tipik olarak, bu tür bir çalışmada aşağıdaki geçerlik türleri incelenmiştir:
- Yapı Geçerliği: Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin teorik yapısının (boyutlarının) doğrulanması.
- Kapsam Geçerliği: Uzman görüşleri alınarak ölçek maddelerinin FeTeMM farkındalığı alanını yeterince temsil edip etmediğinin incelenmesi.
Detaylı yapı geçerliği katsayıları ve faktör yükleri için orijinal makalenin incelenmesi gerekmektedir. Kaynakta bu bilgi “-” olarak işaretlenmiştir.
Güvenirlik
Güvenirlik, ölçme aracının tutarlılığını ve kararlılığını gösterir. Geliştirme çalışması (Çevik, 2017), ölçeğin iç tutarlılığını sağlamak amacıyla psikometrik analizler gerçekleştirmiştir. Kaynakta bu bilgi “-” olarak işaretlenmiş olsa da, bir geliştirme çalışmasında genellikle Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı hesaplanmıştır.
Yüksek bir Cronbach Alfa değeri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir. Ayrıca, test-tekrar test güvenilirliği veya iki yarım güvenilirliği gibi ek güvenilirlik yöntemleri de kullanılmış olabilir. Öğretmenlerin FeTeMM algılarındaki tutarlılığı ölçmek, ölçeğin bilimsel sağlamlığı açısından hayati önem taşır.
Faktör Analizi
FeTeMM Farkındalık Ölçeği’nin (FFÖ) geliştirilme sürecinde, ölçeğin altında yatan latent yapıları belirlemek amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, başlangıçta oluşturulan madde havuzunun hangi boyutlar altında toplandığını bilimsel olarak kanıtlamıştır.
Çevik (2017) tarafından yapılan çalışmada, muhtemelen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak ölçeğin kaç faktörlü bir yapı sergilediği tespit edilmiş ve maddelerin bu faktörlere olan yükleri belirlenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak belirlenen FeTeMM farkındalığı boyutlarını istatistiksel olarak destekleyip desteklemediğini göstermiştir. Detaylı faktör yapısı ve açıklanan varyans yüzdesi için orijinal makaleye başvurulmalıdır.
Ölçek Bilgileri
Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)
Format: Kaynakta derecelendirme bilgisi yer almamakla birlikte, öğretmen görüşlerini ölçen bu tür farkındalık ölçekleri genellikle 5’li veya 7’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanır (Örn: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).
Language Available: Türkçe (Turkish)
Population Group: Öğretmenler (Teachers)
Age Group: Ortaöğretim kademesinde görev yapan yetişkin öğretmenler.
Population Details: Ortaöğretim öğretmenleri. Ölçek, özellikle Fen Bilimleri, Matematik, Teknoloji ve Mühendislik alanlarına yakın branşlarda çalışan öğretmenler için tasarlanmıştır.
Test Methodology: Nicel araştırma yöntemi kullanılarak ölçek geliştirme adımları izlenmiştir. Veri toplama, anket yöntemiyle gerçekleştirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
FeTeMM Farkındalık Ölçeği, Öğretmen Algıları, STEM Eğitimi Entegrasyonu, Lise Öğretmenleri, Eğitim Psikolojisi, Pedagojik Yeterlilik, Geçerlik, Güvenirlik.
Yazarlar
Author ORCID Identifier: Orijinal kaynakta belirtilmemiştir.
Affiliation Email addresses: [email protected]
Correspondence Address: Mustafa ÇEVİK (Karaman Mehmet Bey Üniversitesi, Eğitim Fakültesi ile ilişkili olabilir, ancak tam adres belirtilmemiştir).
İzinler, Ücret ve Test Yılı
İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir makale kapsamında yayınlanmıştır. Kullanım izinleri ve olası ücretler için sorumlu yazar Mustafa ÇEVİK ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.
Test Yılı: Ölçeğin geliştirildiği ve yayınlandığı yıl 2017’dir.
Kaynaklar
Çevik, M. (2017). Ortaöğretim öğretmenlerine yönelik FeTeMM Farkındalık Ölçeği (FFÖ) geliştirme çalışması. International Journal of Human Sciences, 14(3), 2436-2452.
PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyaları aşağıdaki bağlantılardan indirilebilir:
- fetemm-stem-fen-teknoloji-muhendislik-matematik-egitimi-ile-ilgili-ogretmen-gorusleri-toad.pdf
- fetemm-stem-fen-teknoloji-muhendislik-matematik-egitimi-ile-ilgili-ogretmen-gorusleri-toad.pdf
FeTeMM / STEM (Fen-Teknoloji-Mühendislik-Matematik) Eğitimi ile İlgili Öğretmen Görüşleri Ölçek Maddeleri
IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way. (Ölçek maddeleri orijinal kaynakta sağlanmamıştır. Bu kısım, tam ölçek maddeleri yayınlandığında doldurulmak üzere boş bırakılmıştır.)
Orijinal kaynakta ölçek maddeleri listelenmemiştir. Maddelerin tam listesi için Çevik (2017) makalesine başvurulmalıdır.
Cite this article
memjavad (2026). FeTeMM / STEM (Fen-Teknoloji-Mühendislik-Matematik) Eğitimi ile İlgili Öğretmen Görüşleri. Turkish Psychological Scales. Retrieved from https://tr-scales.arabpsychology.com/fetemm-stem-fen-teknoloji-muhendislik-matematik-egitimi-ile-ilgili-ogretmen-gorusleri/
memjavad. "FeTeMM / STEM (Fen-Teknoloji-Mühendislik-Matematik) Eğitimi ile İlgili Öğretmen Görüşleri." Turkish Psychological Scales, 8 May. 2026, https://tr-scales.arabpsychology.com/fetemm-stem-fen-teknoloji-muhendislik-matematik-egitimi-ile-ilgili-ogretmen-gorusleri/.
memjavad. "FeTeMM / STEM (Fen-Teknoloji-Mühendislik-Matematik) Eğitimi ile İlgili Öğretmen Görüşleri." Turkish Psychological Scales, 2026. https://tr-scales.arabpsychology.com/fetemm-stem-fen-teknoloji-muhendislik-matematik-egitimi-ile-ilgili-ogretmen-gorusleri/.
memjavad (2026) 'FeTeMM / STEM (Fen-Teknoloji-Mühendislik-Matematik) Eğitimi ile İlgili Öğretmen Görüşleri', Turkish Psychological Scales. Available at: https://tr-scales.arabpsychology.com/fetemm-stem-fen-teknoloji-muhendislik-matematik-egitimi-ile-ilgili-ogretmen-gorusleri/.
[1] memjavad, "FeTeMM / STEM (Fen-Teknoloji-Mühendislik-Matematik) Eğitimi ile İlgili Öğretmen Görüşleri," Turkish Psychological Scales, vol. X, no. Y, ص Z-Z, May, 2026.
memjavad. FeTeMM / STEM (Fen-Teknoloji-Mühendislik-Matematik) Eğitimi ile İlgili Öğretmen Görüşleri. Turkish Psychological Scales. 2026;vol(issue):pages.