Öğretmenlerin İletişim Becerilerini Değerlendirme Ölçeği

Özet

Öğretmenlerin İletişim Becerilerini Değerlendirme Ölçeği (ÖİBDÖ), öğretmenlerin sınıf ortamındaki ve genel pedagojik süreçlerdeki iletişim becerileri düzeylerini ölçmek amacıyla 2018 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, öğretmenlerin etkili iletişim kurma kapasitelerini dört temel alt boyutta değerlendirmektedir: Empati ve Yardım Becerileri, Sınıf Yönetimi, İletişim Engelleri ve İletişim Ortamı Oluşturma. Ölçek geliştirme çalışması, aracın yüksek düzeyde geçerlik ve güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Toplam 20 maddeden oluşan bu ölçek, 5’li Likert ölçeği formatında derecelendirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarını belirlemek ve eğitim ortamlarında daha sağlıklı iletişim stratejileri geliştirmelerine katkı sağlamaktır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen iletişimi, iletişim becerileri, pedagojik beceriler, ölçek geliştirme, sınıf yönetimi, empati, psikometri.

Yazarlar

Derya Yıldız, Merve Yaren Kılıç, Mehmet Yavuz.

[quads id=5]

Amaç

Öğretmenlerin İletişim Becerilerini Değerlendirme Ölçeği’nin temel amacı, aktif olarak görev yapan veya öğretmenlik eğitimi alan bireylerin iletişim yetkinliklerini sistematik ve standartlaştırılmış bir biçimde ölçmektir. Bu ölçek, öğretmenlerin öğrencilerle, velilerle ve meslektaşlarıyla kurdukları etkileşimlerdeki güçlü yönlerini ve geliştirilmesi gereken alanları tespit etmeye odaklanmıştır.

Ölçek, özellikle pedagojik iletişimin kritik yönlerini (örneğin, empatik dinleme, geri bildirim verme ve iletişim engellerini aşma) ele alarak eğitim araştırmalarına ve öğretmen yetiştirme programlarına veri sağlamayı hedefler. Elde edilen veriler, öğretmenlerin mesleki yeterliliklerini artırmaya yönelik hedefe özel eğitim müdahalelerinin planlanmasında kullanılabilir.

Yapı

ÖİBDÖ, öğretmenlerin iletişim becerileri yapısını temsil eden dört temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu dört faktör, eğitim psikolojisi ve iletişim bilimleri literatürü temel alınarak belirlenmiştir. Ölçek, toplam 20 madde içermekte olup, maddelerin dağılımı ve odaklandığı yapılar şunlardır:

• Empati ve Yardım Becerileri (6 madde): Öğretmenin öğrenci duygularını anlama ve destekleyici tepkiler verme yeteneğini ölçer.
• Sınıf Yönetimi (4 madde): İletişim araçlarını kullanarak sınıf disiplinini ve düzenini sağlama becerisini değerlendirir.
• İletişim Engelleri (4 madde): Öğretmenin iletişim sürecini olumsuz etkileyebilecek kişisel veya çevresel engellere karşı farkındalığını ve bunları aşma stratejilerini inceler.
• İletişim Ortamı Oluşturma (6 madde): Öğrenmeyi teşvik eden, açık ve güvene dayalı bir sınıf iletişim iklimi yaratma yetkinliğini ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları hem kapsam geçerliğini hem de yapı geçerliğini sağlamak üzere titizlikle yürütülmüştür. Kapsam geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuştur. Madde havuzu, alanında yetkin üç uzmana (İkisi Türkçe Eğitimi alanından, biri Eğitim Bilimleri alanından) sunulmuş ve görüşleri alınmıştır. Uzman geri bildirimleri doğrultusunda üç madde havuzdan çıkarılmış ve iki madde tek bir soru altında birleştirilerek ölçeğe son hali verilmiştir.

Yapı geçerliğinin belirlenmesi aşamasında ise iki aşamalı bir istatistiksel yaklaşım benimsenmiştir. İlk olarak, ölçeğin faktör yapısını keşfetmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. Ardından, keşfedilen bu yapının teorik modelle ne kadar uyumlu olduğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. Bu çift analiz, ölçeğin ölçmek istediği temel psikolojik yapıyı doğru ve güvenilir bir şekilde temsil etme kapasitesini teyit etmiştir.

Güvenilirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını ve genel güvenilirlik düzeyini belirlemek amacıyla iki farklı yarı test tekniği kullanılmıştır: Spearman Brown ve Guttman Split-Half yöntemleri.

Yapılan analizler sonucunda elde edilen güvenilirlik katsayıları şunlardır:

• Spearman Brown formülüyle hesaplanan iki yarı test güvenilirlik katsayısı: .923
• Guttman Split-Half tekniği kullanılarak hesaplanan iki yarı test güvenilirlik katsayısı: .847

Her iki yöntemle elde edilen bu yüksek değerler (.923 ve .847), ölçeğin maddelerinin iç tutarlılığının oldukça yüksek olduğunu ve ölçeğin farklı yarıları arasında güçlü bir korelasyon bulunduğunu, dolayısıyla güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını netleştirmek için kapsamlı faktör analizleri uygulanmıştır. İlk aşamada, ölçeğin altında yatan boyutları keşfetmek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, 20 maddenin dört faktör altında toplandığını ortaya çıkarmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin teorik olarak beklenen dört alt boyutlu yapısını desteklemiştir.

İkinci aşamada, AFA ile elde edilen dört faktörlü yapının örneklem verilerine ne kadar uygun olduğunu ve genel popülasyona genellenebilirliğini test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. DFA sonuçları, model uyum indekslerinin kabul edilebilir sınırlar içinde olduğunu göstererek, ölçeğin dört faktörlü yapısının güçlü bir yapı geçerliğine sahip olduğunu kesinleştirmiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Yeni Geliştirilmiş Ölçek)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Dil: Türkçe

Hedef Popülasyon: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışma Çağındaki Bireyler)

Popülasyon Detayları: Ölçek, eğitim sektöründe aktif olarak görev yapan veya öğretmenlik formasyonu eğitimi alan bireylerin iletişim yeterliliklerini ölçmek üzere tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği. Derecelendirme seçenekleri şunlardır:

1. Kesinlikle Katılmıyorum
2. Katılmıyorum
3. Yarı Yarıya Katılıyorum (Kararsızım)
4. Katılıyorum
5. Tamamen Katılıyorum

İzinler, Ücretler ve Test Yılı

Test Yılı: 2018

İzinler ve Kullanım: Ölçek, akademik araştırmalarda ve eğitim alanındaki bilimsel çalışmalarda kaynak gösterilerek kullanılabilir. Ticari kullanım için sorumlu yazarla iletişime geçilmesi önerilir.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected]

Referanslar

Yıldız, D., Kılıç, M, Y.,& Yavuz, M. (2018). Öğretmenlerin iletişim becerilerini değerlendirme ölçeği geliştirme çalışması. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(1), 48-67.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir:
ogretmenlerin-iletisim-becerilerini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Alternatif olarak, ölçek referansına ait link şudur: ogretmenlerin-iletisim-becerilerini-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Öğretmenlerin İletişim Becerilerini Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek, 4 alt boyut ve 20 maddeden oluşmaktadır:

• Empati ve Yardım Becerileri (6 madde)
• Sınıf Yönetimi (4 madde)
• İletişim Engelleri (4 madde)
• İletişim Ortamı Oluşturma (6 madde)

Not: Ölçek maddelerinin tam listesi, kaynak makalede (Yıldız et al., 2018) yer almaktadır. Yukarıdaki liste, sadece alt boyutların ve madde sayılarının özetidir.