Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Fen ve Teknoloji Dersinde Model Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Fen ve Teknoloji Dersinde Model Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği, Fen Bilgisi öğretmen adaylarının, Fen ve Teknoloji derslerinde model kullanımına dair sahip oldukları tutumları belirlemek amacıyla geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, öğretmen adaylarının pedagojik yaklaşımlarını, modellemenin öğrenme süreçlerine etkisini ve modellerin günlük hayattaki önemine dair algılarını ölçmeyi hedeflemektedir. Ölçek, 28 maddeden ve beş alt boyuttan oluşmakta olup, yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahiptir.

Ölçeğin geliştirilme süreci, geçerlik ve güvenirlik analizleri ile desteklenmiştir. Yapılan faktör analizleri sonucunda ölçeğin yapı geçerliği kanıtlanmış ve güvenirlik katsayısı oldukça yüksek (.94) bulunmuştur. Bu araç, öğretmen yetiştirme programlarında model kullanımına yönelik eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi ve tutum değişikliklerinin izlenmesi açısından önemli bir kaynak teşkil etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Fen Bilgisi Öğretmen Adayları, Fen Eğitimi, Model Kullanımı, Tutum, Tutum Ölçeği, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Gonca Harman, K. Alat

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Fen Bilgisi öğretmen adaylarının Fen ve Teknoloji derslerinde öğretim materyali olarak modellerin kullanımı hakkındaki olumlu veya olumsuz eğilimlerini ve inançlarını sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu tutumların belirlenmesi, öğretmen yetiştirme programlarının içeriğinin modellenmenin önemini vurgulayacak şekilde yeniden düzenlenmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Özellikle, öğretmen adaylarının model kullanımının öğrenci başarısı, motivasyon ve karmaşık konuların temsili üzerindeki potansiyel etkilerine dair algılarını ortaya çıkarmak hedeflenmiştir. Bu sayede, öğretmen adaylarının mesleki yeterliliklerini geliştirmeye yönelik spesifik müdahaleler tasarlanabilir.

Yapı

Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Fen ve Teknoloji Dersinde Model Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği, model kullanımına ilişkin tutumu beş farklı alt boyut üzerinden inceleyen çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Bu yapı, öğretmen adaylarının sadece modellemeye dair duygusal tepkilerini değil, aynı zamanda pedagojik ve bilişsel yaklaşımlarını da kapsamaktadır.

Ölçekteki 28 madde, bu beş alt boyutu temsil etmek üzere gruplandırılmıştır. Bu boyutlar, model kullanımının farklı pedagojik ve psikolojik yönlerini ele alarak tutumun kapsamlı bir değerlendirmesini sağlamaktadır.

• Gelişim, Öğrenme ve Bireyin Yaklaşımı
• Etkili Ders ve Başarı
• Dikkat, Motivasyon, Güdüleme ve Temsil
• Model Kullanım Algısı
• Modelin Günlük Hayattaki Önemi ve Öğrenci Kullanımı

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile incelenmiştir. Analizler sonucunda ölçeğin beş faktörlü yapısı doğrulanmıştır. Belirlenen bu beş faktörün ölçeğe ait toplam varyansın önemli bir kısmını açıkladığı tespit edilmiştir.

Faktörlerin açıkladığı toplam varyans yüzdesi % 40.26 olarak belirlenmiştir. Bu oran, sosyal bilimler alanında geliştirilen tutum ölçekleri için kabul edilebilir bir düzeyde yapı geçerliğine işaret etmektedir. Faktörlerin bireysel olarak açıkladığı varyans yüzdeleri şöyledir:

• Birinci Faktör: % 24.286
• İkinci Faktör: % 5.404
• Üçüncü Faktör: % 3.987
• Dördüncü Faktör: % 3.714
• Beşinci Faktör: % 2.874

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenilirliği, Cronbach Alpha katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Yapılan güvenilirlik analizleri sonucunda, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı oldukça yüksek bulunmuştur.

Hesaplanan Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı .94‘tür. Bu değer, ölçeğin maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı (model kullanımına yönelik tutumu) tutarlı bir şekilde ölçtüğünü ve ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin faktör yapısını belirlemek amacıyla gerçekleştirilen analizlerde, 28 maddenin beş faktör altında toplandığı görülmüştür. Bu faktörler, ölçeğin kuramsal çerçevesini destekler niteliktedir. Faktör yükleri ve madde dağılımları, her bir alt boyutun ölçmek istediği spesifik yapıyı doğru bir şekilde temsil ettiğini göstermektedir.

Beş faktörlü yapının toplam varyansın % 40.26’sını açıklaması, ölçeğin faktör yapısının güçlü olduğunu ve tutum yapısının önemli bileşenlerini başarıyla ayırabildiğini ortaya koymaktadır. Özellikle birinci faktörün (Gelişim, Öğrenme ve Bireyin Yaklaşımı) varyansın büyük bir kısmını açıklaması, bu boyutun model kullanımına yönelik genel tutumun temelini oluşturduğunu düşündürmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Tutum Ölçeği)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1=Katılmıyorum – 5=Katılıyorum)

Maddeler: 28 Madde, 5 Alt Boyut

Mevcut Diller: Türkçe

Hedef Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: Yetişkin (Lisans Düzeyi)

Popülasyon Detayları: Fen Bilgisi Öğretmenliği Lisans Programı öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Temelli Likert Ölçeği. Öğretmen adaylarının model kullanımına yönelik inanç ve duygularını ifade etmeleri beklenir.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Fen ve Teknoloji Dersi, Öğretmen Adayı, Model Kullanımı, Güvenirlik, Cronbach Alpha, Ölçek Geliştirme.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Gonca Harman

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değil.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değil.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2015 yılında Gonca Harman ve K. Alat tarafından geliştirilmiştir. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi tavsiye edilmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesine ve detaylı sonuçlarına erişim Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi üzerinden sağlanabilmektedir. Orijinal makalenin DOI bağlantısı: http://dx.doi.org/10.17556/jef.18249.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: fen-bilgisi-ogretmen-adaylarinin-fen-ve-teknoloji-dersinde-model-kullanimina-yonelik-tutum-olcegi.pdf

Kaynaklar

Harman, G., ve Alat, K. (2015). Fen bilgisi öğretmen adaylarının Fen ve Teknoloji Dersinde Model Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği geliştirilmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 30-54. http://dx.doi.org/10.17556/jef.18249

Makalenin tam metnine erişim için: eefdergi.erzincan.edu.tr

Fen Bilgisi Öğretmen Adaylarının Fen ve Teknoloji Dersinde Model Kullanımına Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

28 Madde 5 Alt Boyut

• Gelişim, Öğrenme ve Bireyin Yaklaşımı
• Etkili Ders ve Başarı
• Dikkat, Motivasyon, Güdüleme ve Temsil
• Model Kullanım Algısı
• Modelin Günlük Hayattaki Önemi ve Öğrenci Kullanımı