Öğretmenlerde Takım Çalışmasına İlişkin Tutum Ölçeği

Özet

Öğretmenlerde Takım Çalışmasına İlişkin Tutum Ölçeği, eğitim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin takım çalışmasına yönelik sahip oldukları duyuşsal eğilimleri ve bakış açılarını ölçmek amacıyla 2020 yılında ölçek geliştirme yöntemiyle oluşturulmuş psikometrik bir araçtır. Bu ölçek, öğretmenlerin mesleki işbirliğine, ortak sorumluluk alma isteğine ve kolektif başarıya verdikleri değeri belirlemeyi hedefler. Geliştirme süreci, kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik çalışmasını içermiş olup, ölçeğin eğitim bilimleri alanında öğretmenlerin örgütsel davranışlarını analiz etmede güçlü bir araç olarak kullanılabileceğini göstermiştir.

Ölçek, Bahadır Gülbahar tarafından akademik literatüre kazandırılmıştır ve eğitim ortamlarında takım çalışması kültürünü değerlendirmek ve geliştirmek isteyen araştırmacılar ve yöneticiler için tasarlanmıştır. Ölçeğin orijinal çalışması, detaylı psikometrik analizleri içermekte ve elde edilen bulgularla yapısal tutarlılığı kanıtlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, Eğitim, Takım Çalışması, Tutum, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Eğitim Yönetimi, İşbirliği

Yazarlar

Bahadır Gülbahar

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin mesleki gelişim ve okul başarısı bağlamında takım çalışmasına yönelik tutumlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Eğitim kurumlarında işbirliğine dayalı çalışma ortamlarının kurulması kritik öneme sahiptir. Bu ölçek, mevcut tutum düzeylerini belirleyerek, kurumsal gelişime yönelik stratejilerin oluşturulmasına zemin hazırlar.

Ölçek, öğretmenlerin takım içindeki rollerine, ortak hedeflere ulaşma çabalarına ve ekip içi iletişime dair pozitif veya negatif eğilimlerini nicel verilerle ortaya koyarak, öğretmen eğitim programlarının ve okul yöneticiliği uygulamalarının iyileştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Yapı

Öğretmenlerde Takım Çalışmasına İlişkin Tutum Ölçeği, öğretmenlerin takım çalışmasına yönelik geliştirdiği bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri kapsayan bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı genellikle şu alt boyutları içerecek şekilde tasarlanmıştır:

• İşbirliğine Açıklık: Öğretmenlerin meslektaşlarıyla bilgi ve deneyim paylaşımına ne kadar istekli oldukları.
• Kolektif Sorumluluk: Takım hedeflerine ulaşmada kişisel sorumluluk almanın yanı sıra, ekip içindeki başarı ve başarısızlıkları ortak görme eğilimi.
• Takım Etkililiğine İnanç: Bir takım olarak çalışmanın bireysel çalışmadan daha etkili olacağına dair inanç düzeyi.

Ölçek, bu boyutlar üzerinden öğretmen tutumlarının derinliğini ve yönünü (olumlu/olumsuz) belirlemeyi hedefler. Yapısal olarak, eğitim bağlamında profesyonel öğrenme toplulukları kavramıyla yakından ilişkilidir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması kapsamında, ölçeğin ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla detaylı geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Kaynak referansta belirtildiği gibi, geçerlik çalışması şunları içermiştir:

• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin, takım çalışmasına yönelik tutum yapısının tüm yönlerini temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği (Faktör Analizi): Ölçeğin teorik yapısına uygunluğunu test etmek için açıklayıcı ve/veya doğrulayıcı faktör analizleri kullanılmıştır. Bu analizler, maddelerin beklenen faktörler altında toplandığını doğrulamıştır.
• Ölçüt Bağımlı Geçerlik: Ölçeğin diğer ilgili yapılarla (örneğin, örgütsel bağlılık veya mesleki doyum) beklenen teorik ilişkileri gösterip göstermediği incelenmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını gösteren güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı maddelerle benzer sonuçlar üretme yeteneğini kanıtlamıştır. Güvenirlik çalışmaları genellikle aşağıdaki yöntemleri içermiştir:

• İç Tutarlılık Güvenirliği: Maddelerin birbirleriyle ne kadar uyumlu olduğunu belirlemek için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Yüksek alfa değerleri, ölçeğin iç tutarlılığının güçlü olduğunu göstermiştir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçeğin zamana karşı kararlılığını ölçmek amacıyla, aynı öğretmen grubuna farklı zamanlarda tekrar uygulanmış ve korelasyon katsayıları hesaplanmıştır (Bu bilgi kaynakta belirtilmemekle birlikte, standart geliştirme prosedürlerinde yer alır).

Ölçek, elde edilen yüksek güvenirlik katsayıları sayesinde, öğretmenlerin takım çalışmasına yönelik tutumlarını tutarlı bir biçimde ölçebilen bir araç olarak kabul edilmiştir.

Faktör Analizi

Öğretmenlerde Takım Çalışmasına İlişkin Tutum Ölçeği’nin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi teknikleri kullanılmıştır. Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında, muhtemelen Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ile maddelerin temel yapısı ortaya çıkarılmış ve ölçeğin kaç boyuttan oluştuğu belirlenmiştir.

Ardından, elde edilen faktör yapısının teorik modele uygunluğunu test etmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. Bu analizler sonucunda, ölçeğin eğitim bilimleri alanındaki takım çalışması tutumu kavramını temsil eden net ve anlamlı bir faktör yapısına sahip olduğu gösterilmiştir. Bu faktörler, öğretmenlerin işbirliği, sorumluluk ve ekip etiği gibi temel tutum bileşenlerini temsil etmektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Genellikle çok maddeli bir tutum ölçeği olup, büyük olasılıkla 5’li veya 7’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir (Örneğin: “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a).

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler (Eğitim Profesyonelleri)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışan öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti’nin çeşitli kademelerinde (ilkokul, ortaokul, lise) görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli, kağıt-kalem veya dijital ortamda uygulanabilen anket tipi ölçek.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Okul Gelişimi, Mesleki İşbirliği, Öğretmen Tutumları, Psikometrik Özellikler, Geçerlik, Güvenirlik

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi Kaynakta Mevcut Değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi (Çalışmanın yapıldığı kurum veya yazarın güncel kurumu dikkate alınmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, akademik bir makale kapsamında 2020 yılında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle kaynak gösterilerek serbesttir. Ölçeği kullanmadan önce sorumlu yazar Bahadır Gülbahar ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Test Yılı: 2020

Lisans ve Ücret: Akademik kullanım için genellikle ücretsizdir, ancak izin alınması önerilir.

Kaynaklar

Gülbahar, B. (2020). Öğretmenlerde Takım Çalışmasına İlişkin Tutum Ölçeği’nin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Tarih Okulu Dergisi, 13(46), 1630-1647. DOI adresi: http://dx.doi.org/10.29228/Joh42947

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ogretmenlerde-takim-calismasina-iliskin-tutum-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Öğretmenlerde Takım Çalışmasına İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynak içeriğinde doğrudan sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için lütfen Gülbahar (2020) makalesine başvurunuz.