Öğretmenlerin Dijital Materyal Oluşturabilme Öz-yeterliliği Ölçeği

Özet

Öğretmenlerin Dijital Materyal Oluşturabilme Öz-yeterliliği Ölçeği (ODMOÖYÖ), öğretmenlerin eğitim-öğretim süreçlerinde kullanmak üzere dijital materyal geliştirme becerilerine yönelik inanç düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, 2021 yılında Uzun ve Akay tarafından yapılan bir geliştirme çalışmasının ürünüdür. Bu ölçek, öğretmenlerin dijital teknolojileri pedagojik amaçlarla entegre etme konusundaki algıladıkları yeterliliği, yani öz-yeterlilik düzeylerini belirlemeyi hedeflemektedir. Dijitalleşen eğitim ortamlarında bu ölçek, öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarının saptanması ve teknoloji entegrasyonu eğitimlerinin planlanması açısından kritik öneme sahiptir.

Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı bir literatür taraması ve psikometrik analizleri içermektedir. Elde edilen bulgular, ölçeğin geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir. Ölçek, özellikle teknoloji destekli öğretimin yaygınlaştığı çağımızda, öğretmenlerin kendilerini ne kadar yetkin hissettiklerini nicel olarak ortaya koymak için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, Öz-yeterlilik, Dijital Materyal, Ölçek Geliştirme, Teknoloji Entegrasyonu, Eğitim Teknolojileri, Dijital Yeterlilik.

Yazarlar

Bilge Nur Uzun, Cengiz Akay

Amaç

Öğretmenlerin Dijital Materyal Oluşturabilme Öz-yeterliliği Ölçeği’nin temel amacı, aktif olarak görev yapan veya öğretmen adaylarının, ders içeriklerini desteklemek ve zenginleştirmek için gerekli olan dijital eğitim materyallerini tasarlama, geliştirme ve uygulama becerilerine dair sahip oldukları inanç düzeylerini tespit etmektir. Bu inançlar, öğretmenlerin sınıf içinde dijital araçları kullanma sıklığını ve kalitesini doğrudan etkilemektedir.

Ölçek, aynı zamanda eğitim kurumlarının ve ilgili paydaşların, öğretmenlerin dijital yeterliliklerindeki eksiklikleri ve güçlü yönleri belirlemesine yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Elde edilen veriler, hizmet içi eğitim programlarının ya da pedagojik formasyon derslerinin içeriğinin, güncel teknolojik gereksinimlere uygun olarak güncellenmesine rehberlik edebilir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Kavram)

Ölçek, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı’nda merkezi bir rol oynayan öz-yeterlilik (Self-Efficacy) kavramını ölçmektedir. Ancak bu ölçüm genel bir yeterlilik yerine, spesifik bir alana, yani “eğitimde dijital materyal oluşturma” bağlamına odaklanmıştır.

Öğretmenlerin Dijital Materyal Oluşturabilme Öz-yeterliliği, bir öğretmenin, dijital araçları (yazılımlar, uygulamalar, web tabanlı platformlar) kullanarak etkili öğrenme deneyimleri sağlayacak materyalleri başarıyla oluşturabileceğine dair kişisel yargısını ifade eder. Bu yapı genellikle bilişsel, davranışsal ve teknolojik yeterlilik alanlarının kesişimini içermektedir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışması (Uzun ve Akay, 2021) kapsamında, ölçeğin yapısal uygunluğunu ve ölçmek istediği kavramı ne derece doğru ölçtüğünü belirlemek amacıyla kapsamlı geçerlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Çalışma, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu olduğunu gösteren yapı geçerliği çalışmalarını içermektedir.

Yapı geçerliği, genellikle Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler sonucunda, ölçeğin maddelerinin ölçtüğü yapıyı tutarlı bir şekilde temsil ettiği ve kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğu tespit edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla güvenirlik analizleri yapılmıştır. Yayınlanan makaleye göre (Uzun ve Akay, 2021), ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa değeri) hesaplanmıştır.

İç tutarlılık analizleri, ölçeğin maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda ne kadar uyumlu olduğunu göstermekte olup, elde edilen Cronbach Alfa katsayısının psikometrik standartlara göre yüksek düzeyde olduğu bildirilmiştir. Bu durum, Öğretmenlerin Dijital Materyal Oluşturabilme Öz-yeterliliği Ölçeği’nin güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek üzere istatistiksel analizler yapılmıştır. Geliştirme çalışmasında, ölçeğin kaç boyuttan oluştuğunu anlamak için Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin teorik beklentilerle uyumlu bir faktör yapısına sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Faktör yapısının doğrulanması amacıyla, farklı bir örneklem üzerinde Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) de uygulanmıştır. DFA sonuçları, modelin veriyle iyi bir uyum sergilediğini ve ölçeğin çok boyutlu yapısının istatistiksel olarak doğrulandığını göstermiştir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Detaylı derecelendirme bilgisi için kaynak makaleye bakılmalıdır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler ve Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Yetişkin (Öğretmenlik mesleğini icra edenler veya mesleğe hazırlananlar)

Popülasyon Detayları: Ölçek, farklı branş ve kademelerde görev yapan öğretmenler üzerinde standardize edilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Eğitim Teknolojisi, Pedagojik Yeterlilik, Öğretmen Yeterliliği, Dijital Okuryazarlık, Güvenirlik, Geçerlik.

Yazar Detayları

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurumsal E-posta Adresleri: Kaynakta belirtilmemiştir.

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

Sorumlu Yazar İletişim E-postası: [email protected] (Bilge Uzun)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2021

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir. Ölçek, bilimsel bir dergide yayımlanmıştır ve kaynak gösterilerek kullanılabilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretmenlerin-dijital-materyal-olusturabilme-oz-yeterliligi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Uzun, B. N. ve Akay, C. (2021). Öğretmenlerin Dijital Materyal Oluşturabilme Öz-Yeterlilikleri Ölçeğinin geliştirilmesi. Kesit Akademi Dergisi, 7 (26), 240-254.

Makalenin orijinal yayım bağlantısı: dergipark.org.tr

Öğretmenlerin Dijital Materyal Oluşturabilme Öz-yeterliliği Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, orijinal kaynak metinde sağlanmamıştır. Bu nedenle maddeler buraya eklenememiştir. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen kaynak makaleye (Uzun ve Akay, 2021) başvurulması gerekmektedir.