Materyal Tasarımı Öz-yeterlik Ölçeği

Özet

Materyal Tasarımı Öz-yeterlik Ölçeği (MTÖYÖ), öğretmen adaylarının öğretim materyallerini tasarlama, geliştirme ve uygulama becerilerine dair sahip oldukları inanç düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, 2016 yılında Bakaç ve Özen tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir araştırma kapsamında geliştirilmiştir. Bu ölçek, özellikle Eğitim Fakültesi öğrencilerinin materyal tasarımı ve öğretim teknolojileri derslerine yönelik öz-yeterlik algılarının belirlenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, öğretmen yetiştirme programlarında öğrencilerin mesleki yeterliklerini değerlendirme ihtiyacından doğmuştur.

Anahtar Kelimeler

Öz-yeterlik, Materyal Tasarımı, Öğretim Teknolojileri, Öğretmen Adayları, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Bakaç, E., Özen, R.

Amaç

Materyal Tasarımı Öz-yeterlik Ölçeği’nin temel amacı, öğretmen adaylarının öğretim sürecinde kullanacakları görsel ve işitsel materyalleri planlama, hazırlama ve teknolojik araçları entegre etme konularındaki öznel yeterlik inançlarını nicel olarak saptamaktır. Bu inançlar, adayların gelecekteki mesleki başarılarını ve öğretimdeki yeniliklere adaptasyon yeteneklerini öngörmek açısından önemlidir. Ölçek, eğitim araştırmacılarına ve fakülte yöneticilerine, müfredat geliştirme ve eğitim ihtiyaçlarını belirleme konusunda veri sağlamaktadır.

Yapı

Ölçek, öz-yeterlik kuramına dayanmaktadır. Öz-yeterlik, bireyin belirli görevleri veya eylemleri başarıyla gerçekleştirebileceğine dair inancıdır. MTÖYÖ, bu genel yapıyı alarak, spesifik olarak öğretimsel bağlamda materyal tasarımı yeteneklerine odaklanmaktadır. Ölçek maddeleri genellikle adayın; materyal seçimi, görselleştirme ilkelerini kullanma, farklı öğrenme stillerine uygun materyal hazırlama ve materyali sınıfta etkili bir şekilde kullanma gibi alt boyutlardaki yeterlik algılarını ölçer.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında geçerlik (validity) çalışmaları, aracın gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçtüğünü kanıtlamak için kritik öneme sahiptir. Kaynakta geçerlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, yayınlanan akademik makalede (Bakaç & Özen, 2016) ölçeğin yapısal geçerliği için kanıtlar sunulmuştur. Genellikle bu tür geliştirme çalışmalarında, kapsam geçerliği için uzman görüşü alınmış; yapı geçerliği için ise faktör analizi teknikleri kullanılmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği (reliability), ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Orijinal kaynakta güvenirlik bilgisi ‘-‘ olarak belirtilmiş olsa da, Bakaç ve Özen (2016) makalesinde ölçeğin iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır. Yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı psikolojik yapıyı ölçmek üzere birbiriyle tutarlı çalıştığını gösterir.

Faktör Analizi

Materyal Tasarımı Öz-yeterlik Ölçeği’nin yapısal geçerliğini belirlemek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Yeni geliştirilen bir ölçek olduğu için, büyük olasılıkla öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yapısı incelenmiş, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile elde edilen faktör yapısının teorik modele uygunluğu test edilmiştir. Bu analizler, öz-yeterlik algısının materyal tasarımı bağlamında kaç boyuttan oluştuğunu ortaya koymayı amaçlamıştır.

Araç

Test Type:

Geliştirme (Development)

Format:

Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi kullanılmıştır, örneğin: Hiç Yeterli Değilim – Tamamen Yeterliyim)

Language Available:

Türkçe

Population Group:

Öğretmen adayları (Pre-service teachers)

Age Group:

Yükseköğretim seviyesindeki öğrenciler (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Population Details:

Çeşitli Eğitim Fakültelerinin lisans programlarında öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Methodology:

Kendi kendine raporlama (Self-report) yöntemiyle, katılımcılardan her bir maddeye ne derece katıldıklarını veya kendilerini ne derece yeterli gördüklerini belirtmeleri istenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Ölçme ve Değerlendirme, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi, Eğitim Teknolojileri, Öz-yeterlik İnancı.

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Mevcut değil

Affiliation Email addresses:

Makale üzerinden iletişime geçilebilir.

Correspondence Address:

Makale referansında belirtilen ilgili üniversite veya fakülte adresi.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücret:

Ölçek, akademik bir yayında sunulduğu için, bilimsel araştırmalarda kullanımı genellikle yazarlara referans verilerek ücretsizdir. Ticari kullanım için yazarlardan izin alınması gerekebilir.

Test Yılı:

2016

Kaynaklar

Bakaç, E. ve Özen, R. (2016). Öğretmen adaylarının öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı dersine yönelik tutumları, yaratıcılık algıları ve öz-yeterlik inançları arasındaki ilişki. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 41-61.

• Makale bağlantısı: efdergi.ibu.edu.tr

• Ölçeğin orijinal PDF’i buradan indirilebilir: materyal-tasarimi-oz-yeterlik-olcegi-toad.pdf

Materyal Tasarımı Öz-yeterlik Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır. Orijinal maddeler için Bakaç ve Özen (2016) makalesine başvurulmalıdır.