Materyal Tasarımı Öz Yeterlik İnancı Ölçeği

Özet

Materyal Tasarımı Öz yeterlik İnancı Ölçeği (MDÖYİÖ), bireylerin eğitim materyali tasarlama süreçlerine yönelik yeterlik algılarını ölçmek amacıyla 2015 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, 3 boyutta toplanan toplam 25 maddeden oluşmaktadır. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları sonucunda, ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu (Cronbach-Alfa = 0,92) ve doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçlarının modelin iyi uyum sağladığını gösterdiği tespit edilmiştir. Bu ölçek, özellikle öğretmen adaylarının ve eğitimcilerin materyal geliştirme becerilerine olan inançlarını değerlendirmede kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Materyal Tasarımı, Öz Yeterlik İnancı, Geliştirme Ölçeği, Eğitim Teknolojileri, Psikometri, Likert Ölçeği, Geçerlik.

Yazarlar

Ebru Bakaç, Rıfat Özen

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının veya eğitim alanında çalışan profesyonellerin, öğrenme-öğretme süreçlerini destekleyici nitelikteki materyalleri tasarlama, geliştirme ve uygulama becerilerine dair sahip oldukları öznel yeterlik inançlarını geçerli ve güvenilir bir şekilde belirlemektir. Bu inançların ölçülmesi, eğitim programlarının ve materyal geliştirme derslerinin etkinliğini değerlendirmek açısından büyük önem taşımaktadır.

Materyal Tasarımı Öz yeterlik İnancı Ölçeği, materyal geliştirme alanındaki bireysel farklılıkları ortaya koyarak, düşük öz yeterlik algısına sahip olan kişilere yönelik hedefli müdahalelerin planlanmasına olanak sağlamaktadır. Ölçek, eğitim bilimleri alanında yapılan araştırmalarda materyal geliştirme becerisi ile ilgili değişkenler arasındaki ilişkileri incelemek için güçlü bir araç sunmaktadır.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın sosyal bilişsel kuramına dayanan öz yeterlik kavramını, spesifik olarak eğitim materyali tasarlama bağlamında ölçmektedir. Öz yeterlik, bireyin belirli bir görevi başarıyla yerine getirebileceğine dair kişisel yargısıdır. Bu bağlamda, ölçek materyal tasarımının farklı aşamalarına (planlama, uygulama ve değerlendirme) yönelik inançları kapsayan 3 boyutlu bir yapı sergilemektedir.

Ölçek maddeleri, kullanıcıların görsel, işitsel ve etkileşimli materyalleri uygun pedagojik ilkeler doğrultusunda hazırlama yeteneklerine olan güvenlerini sorgulamaktadır. Yapı, bireyin sadece teknik bilgiye sahip olmasını değil, aynı zamanda bu bilgiyi etkili materyaller yaratmak için kullanma becerisine duyduğu inancı da kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. Analiz sonuçları, önerilen 3 faktörlü modelin veri ile mükemmel bir uyum sergilediğini göstermiştir. Elde edilen uyum indeksi değerleri aşağıda özetlenmiştir:

• RMSEA (Yaklaşık Hata Karekök Ortalaması): .061
• NFI (Normlu Uyum İndeksi): .95
• NNFI (Normsuz Uyum İndeksi): .95
• CFI (Karşılaştırmalı Uyum İndeksi): .95
• IFI (Artımlı Uyum İndeksi): .90
• RFI (Göreli Uyum İndeksi): .93
• RMR (Karekök Kalıntı Ortalaması): .052
• GFI (İyilik Uyum İndeksi): .90
• AGFI (Düzeltilmiş İyilik Uyum İndeksi): .93

Bu değerler (özellikle RMSEA’nın .08’in altında ve CFI, NFI gibi indekslerin .90’ın üzerinde olması), modelin teorik yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini ve yüksek düzeyde yapı geçerliğine sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Materyal Tasarımı Öz Yeterlik İnancı Ölçeği’nin iç tutarlılık güvenirliği, yaygın olarak kullanılan Cronbach-Alfa katsayısı hesaplanarak belirlenmiştir. Yapılan analiz sonucunda, ölçeğin genel Cronbach-Alfa güvenirlik katsayısı 0,92 olarak hesaplanmıştır.

Bu yüksek katsayı (0.90 ve üzeri), ölçek maddelerinin birbirleriyle güçlü bir şekilde ilişkili olduğunu ve aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Bu bulgu, ölçeğin araştırma ortamlarında güvenle kullanılabileceğini teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Ölçek, açımlayıcı faktör analizi (AFA) süreçlerini takiben Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. Ölçek, teorik ve istatistiksel olarak desteklenen 3 boyut ve toplam 25 maddeden oluşmaktadır.

DFA sonuçları, maddelerin ilgili faktörlere yüksek yükler verdiğini ve faktörler arası korelasyonların anlamlı olduğunu göstermiştir. Bu faktör yapısı, materyal tasarımı öz yeterliğinin tekil bir yapıdan ziyade, farklı yeterlik alanlarını kapsayan çok boyutlu bir yapı olduğunu desteklemektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Öz yeterlik algısını ölçen tutum ölçeği)

Format: 3 boyut ve 25 maddeden oluşan kendi kendine raporlama ölçeği.

Kullanılabilir Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Eğitim fakültesi öğrencileri (özellikle öğretmen adayları) ve eğitimciler.

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri ve yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Öğretmenlik mesleğine hazırlanan veya aktif olarak eğitim materyali tasarlayan bireyler.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirilmiştir (1= hiç katılmıyorum – 5= tamamen katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Materyal Geliştirme, Eğitim Bilimleri, Yapısal Eşitlik Modellemesi, RMSEA, Cronbach-Alfa, Faktör Yapısı, Öğretmen Adayları.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Yazışma adresi kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin geliştirme çalışması 2015 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin kullanımı için gerekli izinler ve olası ücretlendirme bilgileri hakkında doğrudan sorumlu yazar Ebru Bakaç ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçek, akademik araştırmalarda kullanılmak üzere geliştirilmiştir.

Materyal Tasarımı Öz Yeterlik İnancı Ölçeği’nin orijinal yayın makalesine ve detaylı sonuçlarına aşağıdaki linkten ulaşılabilir: j-humansciences.com. Ayrıca, ölçeğin orijinal PDF dosyası da mevcuttur: materyal-tasarimi-oz-yeterlik-inanci-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Bakaç, E. ve Özen, R. (2015). Materyal tasarımı öz-yeterlik inancı ölçeği: geçerlik ve güvenirlik çalışması. International Journal of Human Sciences, 12(2), 461-476. DOI: http://dx.doi.org/10.14687/ijhs.v12i2.3341

Materyal Tasarımı Öz Yeterlik İnancı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak metin içerisinde yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen yukarıda belirtilen kaynak makaleye başvurunuz. Ölçek, 3 boyutta toplanan 25 maddeden oluşmaktadır.