Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Dersine Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Dersine Yönelik Tutum Ölçeği (ÖTMTDYTÖ), yükseköğretim düzeyindeki öğrencilerin, özellikle öğretmen adaylarının, zorunlu bir ders olan Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı dersine karşı geliştirdikleri tutumları ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçek, 2013 yılında Çetin, Bağçeci, Kinay ve Şimşek tarafından geliştirilmiş olup, geçerlik ve güvenirlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. Ölçek, öğrencilerin dersin yararlılık, hoşlanma ve yadsıma alt boyutlarındaki tutumlarını çok boyutlu olarak değerlendirmeye olanak tanır.

Anahtar Kelimeler

Tutum ölçeği, Öğretim Teknolojileri, Materyal Tasarımı, Tutum, Faktör Analizi, Geçerlik, Güvenirlik

Yazarlar

Bayram Çetin, Bahadır Bağçeci, Adnan Kinay, Özlem Şimşek

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen yetiştirme programlarında yer alan “Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı” dersine yönelik öğrenci tutumlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde belirlemektir. Bu dersin içeriği ve sunuluş biçiminin öğrenciler üzerindeki duygusal ve bilişsel etkileşimlerini ölçmek, program geliştirme ve dersin verimliliğini artırma çabalarına önemli bir katkı sağlamaktadır.

Ölçek, eğitim bilimleri alanında çalışan araştırmacılara, öğrencilerin teknoloji entegrasyonuna ve materyal geliştirme süreçlerine olan bakış açılarını nicel verilerle analiz etme imkanı sunmaktadır.

Yapı

ÖTMTDYTÖ, dersin algılanan değerini ve öğrencilerin derse olan duygusal tepkilerini kapsayan çok boyutlu bir tutum yapısını ölçmektedir. Yapılan psikometrik analizler sonucunda ölçeğin üç temel alt boyuttan oluştuğu belirlenmiştir:

• Yararlılık: Öğrencilerin dersi mesleki gelişimleri ve gelecekteki öğretmenlik pratikleri açısından ne kadar faydalı bulduklarını ifade eder.
• Hoşlanma: Öğrencilerin derse karşı duydukları ilgi, memnuniyet ve olumlu duygusal tepkilerini ifade eder.
• Yadsıma (Reddetme): Öğrencilerin derse karşı duydukları olumsuz duyguları, dersi gereksiz bulma veya dersten kaçınma eğilimlerini ifade eder.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak kapsamlı bir şekilde incelenmiştir. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak öngörülen üç faktörlü yapısını istatistiksel olarak desteklemiştir.

Geçerlik çalışmaları için kullanılan birinci çalışma grubu 358 kişiden oluşmaktadır. Literatürde faktör analizi için örneklem büyüklüğünün önemi vurgulanmaktadır; Crowley ve Lee (1992) 300 katılımcının iyi bir örneklem büyüklüğü olduğunu belirtirken, 358 kişilik bu grubun yapı geçerliği çalışmalarını desteklemek için yeterli düzeyde olduğu kabul edilmiştir.

Güvenirlik

ÖTMTDYTÖ’nün güvenirlik analizlerinde iç tutarlık ve test-tekrar test yöntemleri kullanılmıştır. İç tutarlık katsayıları (Cronbach Alpha) oldukça yüksek bulunmuştur. 358 kişilik çalışma grubundan elde edilen verilerle hesaplanan genel Cronbach Alpha katsayısı .94’tür. Alt boyutlar için katsayılar ise şöyledir: Yararlılık (.95), Hoşlanma (.87) ve Yadsıma (.78).

Test-tekrar test güvenirliği, üç hafta arayla iki kez uygulama yapılarak incelenmiştir. İki uygulama arasındaki korelasyon katsayıları, ölçeğin tümü için .90, Yararlılık alt boyutu için .88, Hoşlanma alt boyutu için .80 ve Yadsıma alt boyutu için .76 olarak tespit edilmiştir. Literatürde (Nunnally & Bernstein, 1994; Pallant, 2005), genellikle .70 ve üzeri katsayılar güvenilir kabul edilirken, Raines-Eudy (2000) .50 üzerindeki katsayıların dahi kabul edilebilir olduğunu belirtmiştir. Bu sonuçlar, ÖTMTDYTÖ’nün hem iç tutarlılık hem de zamana bağlı kararlılık açısından yeterli düzeyde güvenirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal temelini belirlemek amacıyla gerçekleştirilen faktör analizi çalışmaları iki aşamalı olarak yürütülmüştür: Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA).

AFA, ölçek maddelerinin temel bileşenlerini keşfetmek ve faktör yapısını ortaya çıkarmak için kullanılmıştır. Ardından, elde edilen üç faktörlü yapının (Yararlılık, Hoşlanma, Yadsıma) teorik modele ne kadar uygun olduğunu test etmek amacıyla DFA uygulanmıştır. DFA sonuçları, modelin veri uyumunun kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstererek, ölçeğin çok boyutlu yapısını istatistiksel olarak doğrulamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme Ölçeği (Tutum Ölçeği)

Format: Likert Tipi (Derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir, ancak tutum ölçeklerinde yaygın olarak 5’li veya 7’li Likert kullanılır.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Yükseköğretim Öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: Üniversite öğrencisi yaş grubu (genellikle 18-25 yaş)

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları 358 kişilik bir öğrenci grubu üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) ölçeği.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013

Sorumlu Yazar: Bayram Çetin

İletişim: [email protected]

İzinler ve Ücret: Ölçek geliştirme çalışması akademik yayın olarak erişime açıktır. Kullanım için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Kaynaklar

Ölçeğin orijinal geliştirme çalışması ve dayandığı referanslar aşağıdadır:

• Çetin, B., Bağçeci, B., Kinay, A. ve Şimşek, Ö. (2013). Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Dersine Yönelik Tutum Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(2), 697-713. Makaleye buradan ulaşılabilir: http://dx.doi.org/10.9761/JASSS_565
• Büyüköztürk, Ş. (2011). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum. Pegem Akademi.
• Crowley, S. L., & Lee, J. W. (1992). Factor analysis: The appropriate number of subjects. Journal of Psychology, 126(6), 681-689.
• Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education. McGraw-Hill.
• Nunnaly, J. C., & Bernstein, I. H. (1994). Psychometric theory (3rd ed.). McGraw-Hill.
• Pallant, J. (2005). SPSS survival manual: A step by step guide to data analysis using SPSS for Windows (2nd ed.). Open University Press.
• Raines-Eudy, R. (2000). Using structural equation modeling to test for differential item functioning. Educational and Psychological Measurement, 60(3), 341-351.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogretim-teknolojileri-ve-materyal-tasarimi-dersine-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı Dersine Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynak içerikte yer almadığı için bu bölümde sunulamamaktadır. Maddeler için lütfen yukarıda belirtilen akademik makaleye (Çetin et al., 2013) başvurunuz.