Öğretmenlerin Bilgi ve İletişim Teknolojileri Becerileri Ölçeği

Özet

Öğretmenlerin Bilgi ve İletişim Teknolojileri Becerileri Ölçeği (ÖBİTBÖ), öğretmenlerin eğitim ortamlarında Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) kullanımına yönelik mevcut beceri düzeylerini kapsamlı bir şekilde değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş öz-bildirim tipi bir ölçektir. Ölçek, özellikle öğretmenlerin teknik yeterliliklerini, pedagojik entegrasyon yeteneklerini ve BİT araçlarını öğretim süreçlerine dahil etme kapasitelerini ölçmeyi hedefler. Bu araç, eğitim politikalarının ve mesleki gelişim programlarının planlanması aşamasında, öğretmenlerin teknolojiye hazır bulunuşluk düzeylerini belirlemek için kritik bir öneme sahiptir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen, Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT), Beceriler, Ölçek Geliştirme, Pedagojik Yeterlilik, Teknoloji Entegrasyonu

Yazarlar

Yalın Kılıç TÜREL, Turgut ÖZDEMİR, Fırat VAROL

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin eğitim-öğretim süreçlerinde etkili bir şekilde kullanabildikleri BİT becerilerinin düzeyini belirlemektir. Bu beceriler, temel yazılım ve donanım kullanımından, BİT’i öğrenme çıktılarını destekleyecek şekilde pedagojik olarak derslere entegre etme yeteneğine kadar geniş bir yelpazeyi kapsar. Ölçek, öğretmenlerin BİT kullanımı konusunda güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini saptayarak, hedefe yönelik hizmet içi eğitimlerin tasarlanmasına bilimsel bir temel sağlamayı amaçlamaktadır.

Yapı

Öğretmenlerin Bilgi ve İletişim Teknolojileri Becerileri Ölçeği, öğretmenlerin BİT ile ilgili çok boyutlu yeterliliklerini ölçen psikolojik bir yapıyı temsil eder. Bu yapı genellikle, BİT’in operasyonel kullanımı, BİT’in öğretim materyali hazırlama amaçlı kullanımı ve BİT’in sınıf içi pedagojik entegrasyonu gibi alt boyutları içermektedir. Ölçek, öğretmenlerin yalnızca teknik bilgiye sahip olup olmadığını değil, aynı zamanda bu bilgiyi öğrenci merkezli ve verimli öğrenme deneyimleri yaratmak için nasıl uyguladığını da değerlendirmektedir. Bu yapı, öğretmen yeterlilik standartları ile uyumlu olarak tasarlanmıştır.

Geçerlik

Öğretmenlerin Bilgi ve İletişim Teknolojileri Becerileri Ölçeği’nin geçerlik çalışmaları, yapısal geçerliği doğrulamak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Geliştirme aşamasında, ölçeğin kavramsal yapısının ölçülmek istenen beceriyi doğru temsil edip etmediği incelenmiştir. Yapı geçerliği, genellikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir. DFA sonuçları, ölçeğin faktör yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu ve kabul edilebilir uyum indekslerine sahip olduğunu göstermiştir. Kapsam geçerliği ise uzman görüşleri alınarak sağlanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayıları (Cronbach’s Alpha) hesaplanarak rapor edilmiştir. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçek maddelerinin tutarlı olduğunu ve aynı yapıyı ölçtüğünü göstermektedir. Geliştirme çalışmasında elde edilen Cronbach Alpha değerlerinin, kabul edilebilir sınırların (genellikle .70 ve üzeri) üzerinde olduğu ve ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, ölçeğin farklı uygulamalarda istikrarlı ve güvenilir sonuçlar üretebileceğini kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi sürecinde faktör analizi kullanılarak yapı geçerliği incelenmiştir. Orijinal çalışmada, ölçeğin çok boyutlu bir yapıda olduğu tespit edilmiş ve bu yapı, öğretmenlerin BİT becerilerinin farklı yönlerini temsil eden alt faktörlere ayrılmıştır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile belirlenen bu faktör yapısı, daha sonra Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile doğrulanmıştır. DFA sonuçları, modelin veri ile iyi bir uyum sergilediğini ve ölçeğin teorik olarak beklenen faktör yapısını koruduğunu göstermektedir. Bu analizler, ölçeğin yapısal sağlamlığını ve ölçtüğü beceri alanlarının ayrışımını bilimsel olarak kanıtlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Development)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (Örnek: 1=Hiç Katılmıyorum, 5=Tamamen Katılıyorum). Kesin derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta belirtilmemiş olsa da, bu tür ölçekler genellikle 5’li Likert formatını kullanmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Çalışan yetişkinler (Öğretmenlik mesleğini icra edenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye genelinde farklı branşlarda görev yapan ilk, orta ve lise düzeyindeki öğretmenler.

Test Metodolojisi: Öz-bildirim ölçeği. Öğretmenler, BİT becerilerine ilişkin maddelere katılma düzeylerini belirtirler.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar: Yalın Kılıç TÜREL)

Yazışma Adresi: Fırat Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Elazığ, Türkiye (Sorumlu Yazarın tahmini kurumsal adresi)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Kullanım İzinleri: Ölçeğin akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlarda ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Test Yılı: 2017 (Ölçeğin yayınlandığı yıl)

Kaynaklar

• Türel, Y. K., ÖZDEMİR, T., & Varol, F. (2017). Teachers’ ICT Skills Scale (TICTS): Reliability and Validity. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 46(2), 503-516. 10.14812/cuefd.299864

Makalenin tam metnine Dergipark üzerinden ulaşılabilir: dergipark.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: ogretmenlerin-bilgi-ve-iletisim-teknolojileri-becerileri-olcegi-toad.pdf

Öğretmenlerin Bilgi ve İletişim Teknolojileri Becerileri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, orijinal kaynakta tam metin olarak sağlanmamıştır. Maddeler için yayımlanan makaleye (Türel et al., 2017) başvurulması gerekmektedir. Ancak, ölçeğin ölçtüğü beceri alanlarına dair genel bir fikir vermek amacıyla, maddelerin odaklandığı ana başlıklar şunlardır:

• BİT’in Temel Kullanım Becerileri: Donanım ve yazılımın operasyonel kullanımı.
• BİT Destekli Öğretim Materyali Geliştirme: Sunum, simülasyon ve diğer dijital içeriklerin hazırlanması.
• BİT’i Pedagojik Entegrasyon Becerileri: BİT’i öğrenme-öğretme süreçlerine etkili bir şekilde dahil etme.
• İletişim ve İşbirliği Becerileri: BİT araçlarını kullanarak öğrencilerle ve meslektaşlarla iletişim kurma.
• Veri Yönetimi ve Değerlendirme Becerileri: Öğrenci verilerini kaydetme ve sonuçları değerlendirmede BİT kullanımı.