Öğretmenler için İş Doyumu Anketi

Özet

Öğretmenler için İş Doyumu Anketi, 2008 yılında Hülya Gündüz tarafından bir yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Bu anketin temel amacı, ilköğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin iş doyumu düzeylerini güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Ölçek, özellikle örgütsel iklim ile öğretmenlerin iş doyumu arasındaki ilişkiyi inceleyen araştırmalarda kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Ölçek, yüksek güvenirlik katsayısı ve sağlam faktör yapısı ile dikkat çekmektedir.

Ölçeğin geliştirme süreci, Gaziantep ilindeki ilköğretim okulu öğretmenlerinden toplanan veriler üzerinden yürütülmüştür. Elde edilen psikometrik bulgular, aracın öğretmenlerin iş doyumunu değerlendirmede güçlü bir araç olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

İş doyumu, öğretmen, örgütsel iklim, psikometri, anket, Gaziantep, eğitim

Yazarlar

Hülya GÜNDÜZ

[quads id=5]

Amaç

Öğretmenler için İş Doyumu Anketi’nin temel amacı, öğretmenlerin mesleki yaşamlarından ve çalışma ortamlarından genel olarak ne kadar tatmin olduklarını sistematik bir biçimde belirlemektir. Bu araç, öğretmenlerin iş doyumunu etkileyen spesifik faktörleri analiz etme kapasitesine sahiptir.

Ölçek, aynı zamanda, örgütsel iklim gibi çevresel değişkenlerin öğretmenlerin duygusal ve profesyonel tatminleri üzerindeki etkilerini ampirik olarak incelemek isteyen araştırmacılar için tasarlanmıştır. Orijinal çalışmada, ilköğretim okulu öğretmenlerinin iş doyumu düzeyleri, okullardaki örgütsel iklim algılarıyla ilişkilendirilmiştir.

Yapı

Ölçek, öğretmenlerin mesleki tatminini oluşturan temel bileşenleri ölçen çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Yapılan faktör analizi sonuçlarına göre, ölçek 19 madde ile temsil edilen ve iş doyumunun farklı yönlerini kapsayan 3 faktör altında gruplanmıştır. Bu faktörler, öğretmenin ücret, çalışma koşulları, meslektaş ilişkileri veya yönetim desteği gibi alanlardaki tatminini yansıtmaktadır.

Ölçülen temel psikolojik yapı, bireyin işine karşı geliştirdiği olumlu veya zevkli duygusal durum olarak tanımlanan iş doyumudur. Eğitim bağlamında, bu yapı öğretmenlerin motivasyonu ve meslekte kalıcılığı açısından kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi öncesinde verilerin uygunluğu incelenmiştir. Bu kapsamda, örneklem yeterliliğini değerlendiren Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) katsayısı ve değişkenler arasındaki korelasyonun anlamlılığını gösteren Bartlett Küresellik Testi (BS testi) değerleri hesaplanmıştır.

Elde edilen bulgulara göre, KMO katsayısı değeri .77 olarak belirlenmiştir, bu da verilerin faktör analizi için kabul edilebilir düzeyde olduğunu göstermektedir. Ayrıca, BS testi değeri .00 (p < .01) düzeyinde anlamlı bulunmuştur, bu da maddeler arasındaki korelasyon matrisinin faktörleştirme için yeterli olduğunu kanıtlamaktadır. Bu sonuçlar, ölçeğin yapı geçerliğine dair güçlü kanıtlar sunmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığını değerlendirmek için Cronbach Alpha güvenirlik katsayısı hesaplanmıştır. Yapılan analiz sonucunda, aracın güvenirlik katsayısı (Alpha değeri) .93 olarak tespit edilmiştir.

Genel kabul gören psikometrik standartlara göre, .90 ve üzeri Cronbach Alpha değerleri, aracın iç tutarlılığının ‘oldukça yüksek’ veya ‘mükemmel’ olduğunu işaret eder (0.80 ≤ α < 1.00 aralığı). Bu yüksek güvenirlik değeri, Öğretmenler için İş Doyumu Anketi’nin tutarlı ölçümler sağladığını ve farklı uygulamalarda benzer sonuçlar vereceğini göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal boyutlarını belirlemek üzere açımlayıcı faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz, 19 maddenin faktör yükleri dikkate alınarak yapılmıştır. Temel bileşenler analizi sonucunda, faktör yükleri .40’tan büyük olan maddelerin üç ana faktör altında toplandığı gözlenmiştir.

Faktör yüklerinin .40 eşiğini aşması, maddelerin ilgili faktörü yeterince temsil ettiğini göstermektedir. Üç faktörlü bu yapı, öğretmen iş doyumunun farklı ve ayrık alt boyutlara sahip olduğunu doğrulamaktadır. Faktörlerin isimlendirilmesi ve içeriği, orijinal yüksek lisans tezinde detaylı olarak açıklanmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Yeni bir ölçek geliştirme çalışmasıdır)

Format: Anket Formu (Öğretmenlerin yanıtlaması için tasarlanmış maddelerden oluşur)

Derecelendirme: 5’li Likert Ölçeği (1= çok yetersiz – 5= çok iyi)

Maddeler: 19 Madde

Kullanılabilir Dil: Türkçe

Hedef Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkinler (Çalışan öğretmenler)

Popülasyon Detayları: İlköğretim okullarında görev yapan öğretmenler (Gaziantep ili örneği)

Test Metodolojisi: Öz Bildirimli Ölçek (Self-Report Questionnaire)

Anahtar Kelimeler

İç tutarlılık, KMO katsayısı, Bartlett testi, 5’li Likert, yüksek lisans tezi, psikometri, eğitim araştırması

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Hülya GÜNDÜZ

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Yazışma Adresi: Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü (Tez çalışmasının yapıldığı kurum)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Hülya Gündüz’ün 2008 yılında tamamladığı yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiştir. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için genellikle yazarın izni gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için yazarla iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ölçeğin geliştirme yılı: 2008.

Orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretmenler-icin-is-doyumu-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

Gündüz, H. (2008). İlköğretim okullarında örgütsel iklim ile öğretmenlerin iş doyumu arasındaki ilişki (Gaziantep ili örneği) (Yüksek lisans tezi). Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gaziantep.

Tezin YÖK Ulusal Tez Merkezi bağlantısı: tez.yok.gov.tr

[quads id=5]

Öğretmenler için İş Doyumu Anketi Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içerikte, Öğretmenler için İş Doyumu Anketi’nin maddeleri (soru listesi) bulunmamaktadır. Maddelerin tam listesi için Hülya Gündüz’ün 2008 tarihli yüksek lisans tezine başvurulması gerekmektedir.