Öğretmenler İçin STEM’e Yönelik Yeterlik ve Tutum Ölçeği

Özet

Öğretmenler İçin STEM’e Yönelik Yeterlik ve Tutum Ölçeği, öğretmenlerin STEM (Bilim, Teknoloji, Mühendislik ve Matematik) eğitimine yönelik algılanan yeterlik düzeylerini ve genel tutumlarını ölçmek amacıyla uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, özgün hali olan Teacher Efficacy and Attitudes Toward STEM (T-STEM) Survey’in Türkçe kültürüne ve diline uygun hale getirilmesiyle elde edilmiştir. Bu uyarlama çalışması, öğretmenlerin STEM entegrasyonuna karşı duydukları güveni ve bu alandaki motivasyonlarını belirlemede kritik bir rol oynamaktadır.

Ölçek, öğretmen eğitiminde ve mesleki gelişim programlarında, STEM pedagojilerinin yaygınlaştırılması sürecinde mevcut yeterlik ve tutum eksikliklerini tespit etmek için önemli bir tanı aracı olarak kullanılmaktadır. Uyarlama çalışması, Türkiye bağlamında STEM eğitiminin etkinliğini artırmaya yönelik araştırmalara temel sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

STEM, Öğretmen Yeterliği, Tutum, Ölçek Uyarlama, Psikometri, Eğitimde Entegrasyon.

Yazarlar

Yasemin Taş, Serhat Yerdelen, Nuri Kahraman

Amaç

Ölçeğin temel amacı, görevli öğretmenlerin STEM alanlarına yönelik kendi öğretme yeteneklerine duydukları inancı (yeterlik) ve bu disiplinlerin entegre edilerek öğretilmesine yönelik genel eğilimlerini (tutum) güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, orijinal T-STEM ölçeğinin yapısal eşdeğerliğinin Türkçe örneklemde sınanması ve kültürel adaptasyonunun sağlanması hedeflenmiştir.

Bu araç, öğretmenlerin STEM konularını disiplinler arası bir yaklaşımla öğretme konusundaki hazırlık düzeylerini belirlemeye yardımcı olur. Elde edilen veriler, öğretmenlerin hizmet içi eğitim ihtiyaçlarının planlanmasında ve STEM eğitim politikalarının geliştirilmesinde bilgi sağlamak için kullanılabilir.

Yapı

Öğretmenler İçin STEM’e Yönelik Yeterlik ve Tutum Ölçeği, psikolojik olarak genellikle iki ana boyutu ölçmektedir: Öğretmen Yeterliği ve Tutum. Yeterlik boyutu, öğretmenin STEM içeriğini başarılı bir şekilde aktarabilme ve öğrencileri motive edebilme inancını kapsar. Tutum boyutu ise öğretmenin STEM alanlarına ve entegre eğitim yaklaşımına karşı sahip olduğu duygusal ve bilişsel eğilimleri yansıtır.

Orijinal T-STEM ölçeği (Teacher Efficacy and Attitudes Toward STEM Survey), genellikle alt faktörlere ayrılır. Bu alt faktörler şunları içerebilir: STEM Öğretimi Öz Yeterliği, STEM Öğretimi Sonuç Beklentisi, STEM’e Yönelik Olumlu Tutumlar ve STEM’e Yönelik Olumsuz Tutumlar. Uyarlama çalışmasında, bu özgün faktör yapısının Türkçe veri seti üzerinde korunup korunmadığı incelenmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, orijinal yapının Türkçe versiyonunda da korunduğunu göstermek üzere gerçekleştirilmiştir. Uyarlama aşamasında, öncelikle dil ve kültür geçerliği için uzman görüşlerine başvurulmuştur. Yapı geçerliği ise, genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılarak test edilmiştir.

Yapı geçerliği analizlerinde, ölçeğin maddelerinin teorik olarak öngörülen faktörlere yüklenip yüklenmediği incelenir. Ölçeğin, öz yeterlik ve tutum gibi ayrı ancak ilişkili psikolojik yapıları doğru bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamak için faktör yükleri ve uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI vb.) rapor edilmelidir. Kaynak bilgide geçerlik değerleri belirtilmemiş olsa da, akademik bir uyarlama çalışmasında bu tür istatistiksel kanıtların sunulması beklenir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçüm sonuçlarının zamana ve farklı koşullara karşı ne kadar tutarlı olduğunu göstermeyi amaçlar. Bu genellikle İç Tutarlılık Katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanarak sağlanır.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısının yanı sıra, ölçülen her bir alt boyut (örneğin, STEM Öğretimi Öz Yeterliği ve STEM Tutumu) için ayrı ayrı güvenirlik katsayılarının raporlanması önemlidir. Yüksek güvenirlik katsayıları (genellikle .70 ve üzeri), ölçeğin tutarlı sonuçlar ürettiğini ve araştırma amaçları için uygun olduğunu gösterir. Kaynakta güvenirlik değerleri belirtilmemiştir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinde ölçeğin faktör yapısını incelemek amacıyla Faktör Analizi yöntemleri kullanılmıştır. İlk aşamada, ölçeğin Türkçe formunun temel boyutlarını keşfetmek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış olabilir. AFA, maddelerin gruplandığı faktör sayısını ve her bir faktörün açıkladığı varyansı belirler.

İkinci ve daha kritik aşama, orijinal T-STEM ölçeğinin teorik yapısının Türkçe formda ne ölçüde doğrulandığını gösteren Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) olmuştur. DFA sonuçları, ölçeğin çok boyutlu yapısının (yeterlik ve tutum) sağlamlığını ve kültürel adaptasyonun başarısını istatistiksel olarak kanıtlar.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme formatında (Örneğin, “Kesinlikle Katılıyorum”dan “Kesinlikle Katılmıyorum”a kadar) kullanılan bir öz bildirim envanteridir.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Hizmet içi öğretmenler)

Popülasyon Detayları: STEM alanları (Fen Bilimleri, Matematik, Teknoloji, vb.) ile ilgili dersleri veren ortaokul veya lise öğretmenleri gibi geniş bir yelpazedeki eğitimciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanan kağıt veya dijital anket formatı.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Araştırmaları, Öğretmen, Eğitim, Öz Yeterlik, Fen Eğitimi, Tutum Ölçeği, STEM Öğretimi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Yasemin Taş

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2016 yılında Uluslararası Matematik, Fen ve Teknoloji Eğitiminde Konferansı’nda (ICEMST) sunulmuştur. Akademik ve araştırma amaçlı kullanımı için genellikle yazarlarla iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için izin ve olası ücretlendirme koşulları, sorumlu yazar Yasemin Taş ile doğrudan iletişim kurularak netleştirilmelidir.

Kaynaklar

1. Tas, Y., Yerdelen, S., & Kahraman, N. (2016, May). Adaptation of Teacher Efficacy and Attitudes Toward STEM (T-STEM) Survey into Turkish. Paper presented at International Conference on Education in Mathematics, Science &Technology (ICEMST). Bodrum, Turkey.

Ölçek uyarlama çalışmasının orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:
ogretmenler-icin-steme-yonelik-yeterlik-ve-tutum-olcegi-toad.pdf

Öğretmenler İçin STEM’e Yönelik Yeterlik ve Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri kaynak metinde sunulmamıştır. Maddeler, ilgili akademik yayından veya sorumlu yazardan temin edilmelidir.

Ölçek maddeleri, öğretmenlerin STEM entegrasyonu, mühendislik tasarım döngüsü, teknoloji kullanımı ve fen-matematik konularını birleştirme becerilerine yönelik algılarını ölçen ifadelerden oluşmaktadır.