Öğretmenler için Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Yeterlik Ölçeği (ÖBEPYÖ)

Özet

Öğretmenler için Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Yeterlik Ölçeği (BEPYÖ), öğretmenlerin Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) süreçlerine yönelik yeterlik algılarını belirlemek amacıyla 2018 yılında geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, BEP’in hazırlanması, uygulanması, aile katılımının sağlanması ve değerlendirilmesi gibi kritik aşamalardaki öğretmen yeterliğini kapsamlı bir şekilde ölçmeyi hedefler. Yapılan ölçek geliştirme çalışmaları sonucunda, ÖBEPYÖ 38 maddeden ve dört faktörden oluşan çok boyutlu bir yapıya sahiptir. Ölçeğin yüksek iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa: .98) güvenilirliğini desteklemektedir.

Bu ölçek, özel eğitim hizmetlerinin kalitesini artırmak ve öğretmenlerin mesleki gelişim ihtiyaçlarını tespit etmek için önemli bir değerlendirme aracı olarak tasarlanmıştır. Ölçeğin derecelendirilmesi 5’li Likert tipi üzerinden yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı, BEP Yeterliği, Öğretmen Yeterliği, Özel Eğitim, Ölçek Geliştirme, BEP Uygulaması.

Yazarlar

Şenay İlik, Hakan Sarı.

Amaç

Öğretmenler için Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Yeterlik Ölçeği (ÖBEPYÖ), öğretmenlerin Bireyselleştirilmiş Eğitim Programlarının (BEP) tüm süreçlerine ilişkin yeterlik algılarını geçerli ve güvenilir bir şekilde ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin BEP hazırlığı öncesi, hazırlık aşaması, aile katılımını sağlama ve BEP’i uygulama/değerlendirme konularındaki kendilerini ne kadar yetkin gördüklerini belirlemektir.

Bu ölçüm aracı sayesinde, öğretmenlerin BEP uygulamalarındaki güçlü ve zayıf yönleri tespit edilerek, özel eğitim alanındaki hizmet içi eğitim programları ve mesleki gelişim faaliyetleri daha hedefe yönelik olarak planlanabilir. Aynı zamanda, ölçülen yeterlik algısı düzeyleri, öğretmenlerin özel gereksinimli öğrencilere yönelik eğitim hizmetlerinin kalitesini doğrudan etkileyen önemli bir değişken olarak ele alınmaktadır.

Yapı

ÖBEPYÖ, öğretmenlerin BEP sürecindeki yeterliklerini dört temel boyutta inceleyen çok faktörlü bir yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, öğretmenlerin sadece teknik bilgiye sahip olmaları değil, aynı zamanda BEP sürecinin sosyal ve uygulama boyutlarını da yönetebilme becerilerini kapsamaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü dört temel yapısal boyut şunlardır: BEP hazırlık öncesi, BEP hazırlama aşaması, BEP’e aile katılımı ve BEP’in uygulanması ve değerlendirilmesi. Bu faktörler, bir öğretmenin BEP sürecini başlangıçtan sonuca kadar ne denli etkin yönetebileceğine dair kapsamlı bir profil sunar.

Geçerlik

ÖBEPYÖ’nün geçerlik çalışmaları, ölçeğin teorik olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı ne derece doğru ölçtüğünü göstermektedir. Ölçek için öncelikle Yapı Geçerliliği çalışmaları yürütülmüştür.

Yapı Geçerliliği, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak incelenmiş ve bu analiz sonucunda ölçeğin 38 madde ve dört faktörden oluşan nihai yapısı belirlenmiştir. Bu dört faktörlü yapı, öğretmenlerin BEP yeterliklerini teorik çerçeveye uygun olarak başarılı bir şekilde ayırmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Güvenirlik için temel olarak İç Tutarlılık Katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır.

Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı oldukça yüksektir: Cronbach Alfa katsayısı .98 olarak tespit edilmiştir. Bu yüksek değer, ölçeğin maddelerinin BEP yeterliği yapılarını tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir. Ayrıca, alt faktörlerin iç tutarlılık katsayıları da yüksek değerler sergilemektedir:

• BEP hazırlık öncesi faktörü: .93
• BEP hazırlık aşaması faktörü: .96
• BEP’e aile katılımı faktörü: .93
• BEP’in uygulanması ve değerlendirilmesi faktörü: .97

Faktör Analizi

ÖBEPYÖ’nün faktör yapısını belirlemek amacıyla gerçekleştirilen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin 38 madde ve dört boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur. Bu faktörler, BEP sürecinin kronolojik ve işlevsel akışını yansıtacak şekilde ayrılmıştır.

Ölçeğin nihai dört faktörlü yapısı ve bu faktörlere ait madde sayıları aşağıda listelenmiştir:

• BEP hazırlık öncesi: 8 madde (m)
• BEP hazırlama aşaması: 9 madde (m)
• BEP’e aile katılımı: 5 madde (m)
• BEP’in uygulanması ve değerlendirilmesi: 16 madde (m)

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Öğretmenler (Özel eğitimde görevli ya da özel gereksinimli öğrencisi bulunan öğretmenler)

Yaş Grubu: Yetişkinler (Öğretmenlik mesleğini icra edenler)

Popülasyon Detayları: Türkiye genelinde görev yapan öğretmenler.

Test Metodolojisi: 5’li Likert tipi derecelendirme (Örn: Hiç Yeterli Değilimden – Tamamen Yeterliyime kadar).

Anahtar Kelimeler

ÖBEPYÖ, Öğretmen BEP Yeterliği, Cronbach Alfa, Özel Eğitim, 38 Maddeli Ölçek.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

Sorumlu Yazar İletişim: [email protected] (Şenay İlik)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik bir makale kapsamında geliştirme çalışması olarak sunulmuştur. Akademik çalışmalarda kullanımı genellikle yazar izni veya makale referansı ile mümkündür.

Test Yılı: 2018 (Yayın yılı).

Ücret: Ticari olmayan akademik ve araştırma amaçlı kullanım için genellikle ücretsizdir.

Kaynaklar

İlik, Ş. Ş. ve Sarı, H. (2018). Öğretmenler için Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Yeterlik Ölçeği (ÖBEPYÖ): Ölçek geliştirme çalışması. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 1467-1483. doi: 10.29299/kefad.2018.19.02.011

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmenler-icin-bireysellestirilmis-egitim-programi-yeterlik-olcegi-toad.pdf

Öğretmenler için Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Yeterlik Ölçeği (ÖBEPYÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek 38 madde ve dört faktörden oluşmaktadır:

• BEP hazırlık öncesi (8m)
• BEP hazırlama aşaması (9m)
• BEP’e aile katılım (5m)
• BEP’in uygulanması ve değerlendirilmesi (16m)