Bireyselleştirilmiş Bakım Ölçeği

Özet

Bireyselleştirilmiş Bakım Ölçeği (BBÖ), hemşirelik hizmetlerinde hastaların aldığı bakımın bireyselleştirilme düzeyini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçeğin Türkçe versiyonu, 2011 yılında Acaroğlu ve arkadaşları tarafından yapılan bir uyarlama çalışması sonucunda kullanıma sunulmuştur. Ölçek, özellikle klinik ortamlarda hastaların kendilerine sunulan bakımın kişisel ihtiyaçlarına, tercihlerine ve değerlerine ne ölçüde uygun olduğunu değerlendirmelerine olanak tanır. Orijinal ölçeğin yapısını koruyarak, Türk kültürüne ve diline uygunluğu sağlanmıştır.

BBÖ, toplam 17 maddeden oluşmakta olup, 5’li Likert ölçeği formatında derecelendirilmektedir. Bu uyarlama çalışması, hemşirelik araştırmalarında bireyselleştirilmiş bakım kalitesini ölçmek için güvenilir ve geçerli bir araç sağlamayı amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Bireyselleştirilmiş Bakım, Hemşirelik, Ölçek Uyarlama, Psikometrik Özellikler, Güvenirlik, Geçerlik, Klinik Bakım

Yazarlar

Ruhuşen Acaroğlu, Riita Suhonen, Mine Sendir, Hatice Kaya

Amaç

Bireyselleştirilmiş Bakım Ölçeği’nin temel amacı, sağlık hizmeti kullanıcılarının aldıkları hemşirelik bakımının ne kadar kişiselleştirilmiş olduğunu subjektif olarak değerlendirmektir. Bu değerlendirme, hemşirelik uygulamasının kalitesini artırmaya yönelik geri bildirim sağlamak açısından kritik öneme sahiptir.

Ölçeğin Türkçe uyarlamasının özel amacı ise, uluslararası alanda kabul görmüş olan bu aracın Türkiye’deki sağlık ve hemşirelik araştırmalarında kullanılabilmesi için dilsel ve kültürel geçerliğini ve güvenilirliğini tesis etmektir. Bu sayede, Türk popülasyonunda bireyselleştirilmiş bakım uygulamalarının düzeyini standart bir yöntemle ölçmek mümkün hale gelmiştir.

Yapı

Ölçek, hastanın bireysel ihtiyaçlarına saygı duyulması, hastanın kararlara katılımı ve hastanın kişisel kaynaklarının desteklenmesi gibi bireyselleştirilmiş bakımın temel boyutlarını ölçen bir yapıya sahiptir. Bu yapı, hemşirelik felsefesinin merkezinde yer alan, hastayı bir bütün olarak ele alma ilkesine dayanmaktadır.

Ölçekteki maddeler, hastaların fiziksel, duygusal ve sosyal gereksinimlerinin bakım sürecine ne ölçüde entegre edildiğini sorgular. Bu çok boyutlu yapı, bakımın yalnızca teknik yönünü değil, aynı zamanda etik ve insani yönünü de değerlendirmeye olanak tanır.

Geçerlik

Türkçe versiyonun geçerlik çalışmaları, ölçeğin orijinal yapıyı koruduğunu ve Türk kültüründe de ölçmek istediği yapıyı başarıyla ölçtüğünü göstermektedir. Geçerlik analizleri tipik olarak kapsam geçerliği, yapı geçerliği ve ölçüt bağımlı geçerlik yöntemlerini içerir.

Uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliği faktör analizi yoluyla incelenmiştir (bkz. Faktör Analizi bölümü). Uzman görüşleri alınarak kapsam geçerliği sağlanmış ve dilsel eşdeğerlik çalışmaları ile ölçeğin orijinal anlamına sadık kaldığı belirlenmiştir. Bu psikometrik çalışmalar, BBÖ’nün klinik araştırmalarda kullanıma uygunluğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Bireyselleştirilmiş Bakım Ölçeği’nin güvenilirliği yüksek düzeyde bulunmuştur. İç tutarlılık güvenirlik katsayısı olarak hesaplanan Cronbach’ın alfa katsayısı, ölçeğin Türkçe versiyonu için 0,92 olarak rapor edilmiştir.

Bu yüksek alfa değeri (0.92), ölçek maddelerinin birbiriyle tutarlı olduğunu ve aynı temel yapıyı (bireyselleştirilmiş bakımı) ölçme konusunda güçlü bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir. Yüksek güvenirlik, ölçeğin tekrarlanan ölçümlerde tutarlı sonuçlar vereceği anlamına gelmektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında yapı geçerliğini test etmek amacıyla faktör analizi uygulanmıştır. Bu analiz, ölçeğin maddelerinin, orijinal ölçekte belirlenen teorik boyutlarla tutarlı gruplar halinde toplandığını doğrulamak için kullanılır.

Faktör analizinin sonuçları, Türkçe Bireyselleştirilmiş Bakım Ölçeği’nin çok boyutlu yapısının korunduğunu ve her bir faktörün bireyselleştirilmiş bakımın farklı yönlerini temsil ettiğini göstermiştir. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin klinik ve akademik çalışmalarda kullanımının sağlam bir teorik temele dayandığını kanıtlamaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: 17 maddelik, öz bildirim (self-report) ölçeği.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlanan Versiyon), Orijinal dil (Genellikle İngilizce veya Fince)

Popülasyon Grubu: Hastalar (Hemşirelik bakımı alan bireyler)

Yaş Grubu: Yetişkinler

Popülasyon Detayları: Hastanelerde yatan ve hemşirelik bakımı alan çeşitli klinik gruplardaki hastalar.

Test Metodolojisi: 5’li Likert ölçeği. Derecelendirme şu şekildedir:

• 1 = tamamen katılmıyorum
• 2 = katılmıyorum
• 3 = ne katılmıyorum ne de katılıyorum
• 4 = katılıyorum
• 5 = tamamen katılıyorum

Anahtar Kelimeler

Bireyselleştirilmiş Bakım, Hasta Algısı, Hemşirelik Hizmet Kalitesi, Psikometri, Ölçek Geliştirme, Klinik Hemşirelik

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Riita Suhonen

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir. (Genellikle sorumlu yazarın üniversite veya kurum adresi kullanılır.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlaması 2011 yılında yayımlanmıştır. Ölçeği kullanmak isteyen araştırmacıların, etik kurallar gereği orijinal yazarlardan veya telif hakkı sahibinden izin alması gerekmektedir.

Ücret bilgisi kaynakta belirtilmemiştir; ticari olmayan akademik kullanımlar için genellikle izin alınması yeterlidir. Güncel izin ve ücret koşulları için sorumlu yazar Riita Suhonen ile iletişime geçilmesi tavsiye edilir.

Bu çalışmanın orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: individualised-care-scale-toad.pdf

Referanslar

• Acaroglu, R., Suhonen, R., Sendir, M., & Kaya, H. (2011). Reliability and validity of Turkish version of the Individualised Care Scale. Journal of Clinical Nursing, 20(1‐2), 136-145.

Bireyselleştirilmiş Bakım Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Orijinal kaynak içeriğinde ölçeğin 17 maddesi (soruları) yer almamaktadır. Yalnızca toplam madde sayısı (17) belirtilmiştir. Maddelerin tam listesi için ilgili referans yayına başvurulması gerekmektedir.