Öğretmen Adayları Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Öz Yeterlik Ölçeği (ÖBEPÖYÖ)

Özet

Öğretmen Adayları Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Öz Yeterlik Ölçeği (ÖBEPÖYÖ), Nevin Karakurt, N. Özbek ve Ö. Afacan tarafından 2019 yılında geliştirilmiş bir ölçüm aracıdır. Bu ölçek, geleceğin öğretmenlerinin, özel eğitime ihtiyacı olan öğrenciler için hayati önem taşıyan Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP) hazırlama, uygulama ve değerlendirme süreçlerine yönelik algıladıkları öz yeterlik düzeylerini belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek geliştirme çalışması, kapsamlı bir geçerlik ve güvenirlik analizi sürecini içermiştir. Bu süreçte uzman görüşü alınmış, deneme uygulaması yapılmış ve istatistiksel analizler (madde analizi ve açımlayıcı faktör analizi) kullanılmıştır. ÖBEPÖYÖ, öğretmen adaylarının özel eğitim alanındaki yeterliliklerini ve bu alana ne kadar hazır olduklarını değerlendirmede önemli bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Adayları, Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı (BEP), Öz Yeterlik, Ölçek Geliştirme, Açımlayıcı Faktör Analizi, Özel Eğitim.

Yazarlar

Karakurt, Nevin; Özbek, N.; Afacan, Ö.

[quads id=5]

Amaç

ÖBEPÖYÖ’nün temel amacı, Türkiye’deki üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adaylarının, kaynaştırma eğitimi uygulamaları kapsamında zorunlu olan Bireyselleştirilmiş Eğitim Programlarını (BEP) hazırlama, uygulama, izleme ve değerlendirme becerilerine ilişkin inançlarını ve yeterlilik algılarını ölçmektir. Bu ölçek, öğretmen yetiştirme programlarının BEP konusundaki etkinliklerini değerlendirmek ve müfredat eksikliklerini tespit etmek için kritik bir araç olarak tasarlanmıştır.

Ölçek, öğretmen adaylarının bu karmaşık ve yasal olarak zorunlu görevi yerine getirme konusundaki güven düzeylerini nicel olarak belirleyerek, eğitim fakültelerine ve ilgili paydaşlara geri bildirim sağlamayı hedeflemektedir. Yüksek öz yeterlik algısına sahip öğretmen adaylarının, meslek hayatlarında BEP süreçlerini daha etkin yönetecekleri varsayılmaktadır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

ÖBEPÖYÖ’nün ölçtüğü temel psikolojik yapı, BEP Öz Yeterliği‘dir. Öz yeterlik, Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı kapsamında, bireyin belirli bir eylemi başarılı bir şekilde gerçekleştirme yeteneğine olan inancı olarak tanımlanır. Bu ölçek bağlamında, yapı; öğretmen adaylarının BEP sürecinin farklı aşamalarına (tanılama, hedefleri belirleme, yöntem seçimi, işbirliği kurma, ilerlemeyi kaydetme) ilişkin kişisel yeterlilik algılarını kapsamaktadır.

Ölçeğin maddeleri, genellikle BEP’in gerektirdiği üç ana yeterlik alanına odaklanmaktadır: 1) Teorik bilgi ve yasal mevzuata uygunluk, 2) Uygulama becerileri (öğretim stratejilerini adapte etme), ve 3) Profesyonel işbirliği (aileler, özel eğitim uzmanları ve diğer meslektaşlarla iletişim kurma). Ölçek, bu çok boyutlu yeterlik algısını tek bir genel puan veya alt boyutlar aracılığıyla ortaya koymayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçek geliştirme sürecinde geçerlik çalışmaları titizlikle yürütülmüştür. İlk aşamada, ölçek maddeleri hazırlanmış ve kapsamlı bir literatür taraması temel alınmıştır. Ardından, maddelerin ölçmek istediği yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek amacıyla uzman görüşü alınmıştır. Bu süreç, maddelerin dil, anlam ve uygunluk açısından değerlendirilmesini sağlamıştır.

İstatistiksel geçerlik çalışmaları, deneme uygulaması sonrasında elde edilen verilerle gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalarda, ölçeğin yapı geçerliğini ortaya koymak için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin teorik yapıyla uyumlu olup olmadığını ve kaç alt boyuttan oluştuğunu belirlemeye yardımcı olmuştur.

Güvenirlik

Ölçme aracının güvenirliği, geçerlik çalışmalarıyla eş zamanlı olarak incelenmiştir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini göstermeyi amaçlamıştır. Geliştirme sürecinde kullanılan temel güvenirlik yöntemleri şunlardır:

• Madde Analizi: Maddelerin ayırt edicilik düzeyleri incelenmiş, düşük korelasyon gösteren veya istenmeyen maddeler ölçekten çıkarılmıştır.
• İç Tutarlılık Güvenirliği: Genellikle Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanan bu değer, ölçeğin tüm maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı ölçtüğünü göstermiştir. (Kaynak metinde spesifik katsayı verilmemiştir, ancak bu analizin yapıldığı belirtilmiştir).

Kaynak metinde belirtildiği gibi, “Ölçme aracını geliştirmeye yönelik süreçte sırasıyla; ölçek maddelerini hazırlama, kapsam geçerliliği için uzman görüşü alma, deneme uygulaması, verilerin analizinde, madde analizi, açımlayıcı faktör analizi ile geçerlilik güvenirlik çalışması yapılmıştır.” Bu, standart bir psikometrik geliştirme prosedürüne uyulduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

ÖBEPÖYÖ’nün yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA, ölçeğin maddelerinin kaç farklı faktör altında toplandığını ve bu faktörlerin BEP öz yeterliği yapısını ne ölçüde açıkladığını tespit etmek için kritik öneme sahiptir.

Analiz sonucunda elde edilen faktör yapısı, ölçeğin çok boyutlu bir yapıyı mı yoksa tek boyutlu bir yapıyı mı temsil ettiğini ortaya koymuştur. Bu analizler, genellikle Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) ve Bartlett testi gibi testlerle birlikte raporlanarak verilerin faktör analizi için uygunluğu değerlendirilmiştir. Faktör yükleri, her bir maddenin ilgili faktöre ne kadar güçlü bir şekilde katkıda bulunduğunu göstermiştir.

Ölçüm Aracı Detayları

Test Türü: Geliştirme (Özel amaçlı psikometrik ölçek)

Format: Genellikle Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanılmıştır. Kaynakta spesifik derecelendirme bilgisi verilmemiştir ancak öz yeterlik ölçeklerinde yaygın olarak 5’li veya 6’lı derecelendirme (Örn: “Hiç Yeterli Değilim” – “Tamamen Yeterliyim”) kullanılır.

Mevcut Dil: Türkçe

Hedef Kitle: Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Üniversite düzeyindeki yetişkin öğrenciler (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli eğitim fakültelerinde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Ölçek maddelerinin hazırlanması, kapsam geçerliliği için uzman görüşü, pilot ve deneme uygulamaları, madde analizi ve Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak psikometrik çalışmalar yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Özel Eğitim, Kaynaştırma Eğitimi, Öğretmen Yeterlikleri, Psikometrik Geliştirme, BEP, Öz Yeterlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nevin Karakurt

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi Kaynakta Verilmemiştir.

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilgi Kaynakta Verilmemiştir.

Yazışma Adresi: Bildirinin sunulduğu kurum olan Ahi Evran Üniversitesi, Kırşehir, Türkiye.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir bildiri kapsamında geliştirilmiştir ve genellikle akademik araştırmalarda kullanım için yazarlarından izin alınması gerekmektedir. Ticari kullanım bilgisi kaynakta belirtilmemiştir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: ogretmen-adaylari-bireysellestirilmis-egitim-programi-oz-yeterlik-olcegi-obepoyo-toad.pdf

Bildiri özeti linki: icits2019.org

Kaynaklar

• Karakurt, N, Özbek, N. ve Afacan, Ö. (2019). Öğretmen Adayları Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Öz Yeterlik Ölçeği (ÖBEPÖYÖ): Ölçek geliştirme çalışması. 13. Uluslararası Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Sempozyumu’nda sunulan bildiri. Kırşehir: Ahi Evran Üniversitesi, Türkiye.

[quads id=5]

Öğretmen Adayları Bireyselleştirilmiş Eğitim Programı Öz Yeterlik Ölçeği (ÖBEPÖYÖ) Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır.