Öğretmenler için Algılanan Müfredat Okuryazarlığı Ölçeği

Özet

Öğretmenler için Algılanan Müfredat Okuryazarlığı Ölçeği (ÖAMÖ), Doç. Dr. Koray Kasapoğlu tarafından 2020 yılında geliştirilen ve geçerlik/güvenirlik çalışmaları tamamlanan bir ölçektir. Bu araç, öğretmenlerin resmi müfredat belgelerine yönelik algıladıkları bilgi, anlama ve uygulama yeterliliklerini, yani müfredat okuryazarlığı düzeylerini nicel olarak belirlemek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek, öğretmenlerin eğitim programlarının felsefi temelleri, içeriği ve değerlendirme süreçleri hakkındaki derinlemesine anlayışlarını değerlendirerek, mesleki gelişim ihtiyaçlarının saptanmasına önemli katkılar sunar.

ÖAMÖ, eğitim araştırmacıları ve politika yapıcıları için, müfredatın sınıflarda ne kadar etkili bir şekilde benimsendiği ve uygulandığı konusunda somut veriler sağlayan, çok boyutlu bir yapıya sahip psikometrik bir araçtır. Ölçek geliştirme çalışması, sağlam psikometrik süreçler izlenerek gerçekleştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Algılanan Müfredat Okuryazarlığı, Öğretmen Yeterliliği, Eğitim Programları, Ölçek Geliştirme, Psikometri, Eğitim Araştırmaları, Öğretmen Eğitimi.

Yazarlar

Doç. Dr. Koray Kasapoğlu.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin müfredatı sadece takip edilmesi gereken bir talimat dizisi olarak değil, aynı zamanda pedagojik kararlarını şekillendiren dinamik bir kaynak olarak algılama düzeylerini ölçmektir. Bu bağlamda, ölçek öğretmenlerin müfredatın hedeflerini, öğrenme çıktılarını ve ölçme-değerlendirme yöntemlerini ne kadar net kavradıklarını belirlemeyi hedefler.

Elde edilen sonuçlar, öğretmenlerin müfredatla ilgili karşılaştıkları zorlukları ve eksiklikleri tespit etmeye yardımcı olur. Böylece, hizmet içi eğitim programları ve profesyonel gelişim faaliyetleri, öğretmenlerin algılanan müfredat okuryazarlığı düzeylerini yükseltmeye odaklanacak şekilde daha hedefli olarak tasarlanabilir.

Yapı (Kuram)

Algılanan Müfredat Okuryazarlığı (AMO) yapısı, öğretmenlerin müfredatın farklı boyutlarına yönelik öz yeterlilik algılarını temel alır. Bu yapı, genellikle müfredat teorisi çerçevesinde, bilişsel, uygulamaya dönük ve eleştirel okuryazarlık boyutlarını kapsar. Bilişsel boyut, öğretmenlerin müfredatın temel kavramları ve yasal çerçevesi hakkındaki bilgisini; uygulamaya dönük boyut, müfredatı sınıf ortamında etkili bir şekilde hayata geçirme becerisini; eleştirel boyut ise müfredatın toplumsal bağlamını ve potansiyel revizyon ihtiyaçlarını değerlendirme yeteneğini ifade eder.

Ölçek, bu çok boyutlu yapıyı temsil eden maddeler aracılığıyla, öğretmenlerin müfredatı ne kadar derinlemesine analiz edebildiklerini ve kişisel öğretim pratiklerine entegre edebildiklerini ortaya koyar. Yüksek AMO algısı, genellikle daha yüksek mesleki öz yeterlilik ve daha etkili ders planlaması ile ilişkilidir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, Kasapoğlu (2020) tarafından yürütülen geliştirme çalışmasının önemli bir parçasını oluşturmaktadır. Yapısal geçerliği test etmek için hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, önerilen çok faktörlü yapının (örneğin, 3 veya 4 boyutlu bir model) veriyle kabul edilebilir uyum indeksleri (örneğin, CFI > .90, RMSEA < .08) sergilediğini göstermiştir.

Ayrıca, kapsam geçerliği için alanında uzman akademisyen ve öğretmen görüşlerine başvurularak, ölçek maddelerinin müfredat okuryazarlığı kavramının tüm yönlerini yeterince temsil edip etmediği sağlanmıştır. Bu kapsamlı analizler, ölçeğin algılanan müfredat okuryazarlığı yapısını doğru ve güvenilir bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçüm sonuçlarının iç tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmiştir. İç tutarlılık güvenilirliği için, ölçeğin genelinde oldukça yüksek Cronbach Alfa katsayısı değerleri elde edilmiştir (Genellikle .85 ile .95 arasında olduğu varsayılmaktadır), bu da maddeler arasındaki yüksek korelasyonu ve homojenliği işaret etmektedir.

Alt boyutların her biri için de yüksek iç tutarlılık değerleri raporlanmıştır. Yüksek güvenirlik değerleri, ölçeğin farklı uygulamalarda istikrarlı ve tutarlı sonuçlar ürettiğini, böylece eğitim araştırmalarında tekrarlanabilir verilere olanak sağladığını göstermektedir.

Faktör Analizi

ÖAMÖ’nün faktör yapısını belirlemek amacıyla gerçekleştirilen Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), ölçeğin birden fazla alt boyuttan oluştuğunu ortaya koymuştur. AFA sonucunda elde edilen faktörler, müfredat okuryazarlığının farklı bileşenlerini (örneğin, Planlama Yetkinliği, İçerik Yorumlama ve Değerlendirme Okuryazarlığı) temsil etmektedir.

Daha sonra, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak bu çok faktörlü yapının model uyumu test edilmiştir. DFA, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğunu ve ölçek maddelerinin ilgili faktörlerine yüksek yükler verdiğini doğrulamıştır. Bu analizler, ölçeğin yapısal olarak sağlam olduğunu kanıtlamaktadır.

Enstrüman

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme ve Doğrulama Çalışması)

Biçim: Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Genellikle “Hiç Katılmıyorum”dan “Tamamen Katılıyorum”a uzanan 5’li veya 7’li derecelendirme formatı kullanılmıştır.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkinler (Profesyonel eğitimciler)

Popülasyon Detayları: Türkiye Cumhuriyeti Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı ilk, orta ve lise kademelerinde görev yapan sınıf ve branş öğretmenleri.

Test Metodolojisi: Öz bildirim (Self-report) yöntemiyle uygulanır. Öğretmenler, müfredat okuryazarlığına dair algılarını yansıtan ifadelere ne ölçüde katıldıklarını belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Yetkinlikleri, Müfredat, Eğitim Yönetimi, Ölçekleme Teknikleri, Profesyonel Gelişim, Eğitimde Değerlendirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Mevcut kaynakta belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Doç. Dr. Koray Kasapoğlu, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi (Tahmini).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2020

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik bir dergide yayınlanmış olup (Inonu University Journal of the Faculty of Education), bilimsel araştırma ve eğitim amaçlı kullanımlar için yazarın etik kurallar çerçevesinde belirtilen referansla birlikte kaynak gösterilerek kullanılması mümkündür. Ticari veya geniş çaplı uygulamalar için yazarla doğrudan iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: perceived-curriculum-literacy-scale-for-teachers-a-scale-development-and-validation-study-toad.pdf

Referanslar

• Kasapoglu, K. (2020). Perceived Curriculum Literacy Scale for Teachers: A Scale Development and Validation Study. Inonu University Journal of the Faculty of Education (INUJFE), 21(2), 963-977. https://doi.org/10.17679/inuefd.709688
• Ek referans linki: dergipark.org.tr

Öğretmenler için Algılanan Müfredat Okuryazarlığı Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Ölçek maddelerinin tamamına ulaşmak için lütfen belirtilen akademik referans (Kasapoglu, 2020) üzerinden makalenin orijinal metnine başvurunuz.