Öğretmen Adaylarının Gelecekteki Derslerinde Bilişim Teknolojilerini Kullanma Eğilimi Anketi

Özet

Öğretmen Adaylarının Gelecekteki Derslerinde Bilişim Teknolojilerini Kullanma Eğilimi Anketi, öğretmen adaylarının gelecekteki mesleki uygulamalarında Bilişim Teknolojileri (BT) kullanma niyetlerini ve bu niyeti etkileyen faktörleri ölçmek amacıyla 2016 yılında geliştirilmiş özgün bir ölçektir. Çalışma, teknoloji kabul modellerinden yola çıkarak, öğretmen adaylarının BT kullanımına yönelik algılanan yarar, algılanan kullanım kolaylığı, sosyal etki, kaygı ve kolaylaştırıcı şartlar gibi boyutlardaki eğilimlerini değerlendirmektedir. Ölçek, özellikle eğitim fakültelerinde öğrenim gören ve mesleğe hazırlanmakta olan öğretmen adaylarının teknoloji entegrasyonuna yönelik tutumlarını belirlemek için tasarlanmıştır.

Ölçeğin geliştirme süreci, kapsamlı uzman görüşleri ve yapı geçerliğini sağlamak üzere gerçekleştirilen faktör analizi çalışmalarını içermektedir. Elde edilen yüksek güvenirlik katsayıları, bu ölçeğin ilgili popülasyonun teknoloji kullanım niyetlerini güvenilir bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Bilişim Teknolojileri, Öğretmen Adayları, Teknoloji Kabul Modeli, Öğretim Teknolojileri, Kullanım Eğilimi, Faktör Analizi, Cronbach Alfa

Yazarlar

Özlem Baydaş, Yasin Göktaş

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının gelecekteki derslerinde Bilişim Teknolojilerini (BT) kullanma niyetlerini ve bu niyeti etkileyen psikolojik ve çevresel faktörleri sistematik bir şekilde belirlemektir. Bu ölçüm, eğitim sistemlerinin teknoloji entegrasyonu stratejilerini geliştirirken, öğretmenlerin teknolojiye yönelik tutumlarını anlamasına yardımcı olmayı hedeflemektedir.

Ölçek, öğretmen adaylarının teknolojiye dair sahip oldukları algılanan yeterlik, kaygı düzeyleri, sosyal çevrenin baskısı/etkisi ve teknolojiye erişim/destek gibi kolaylaştırıcı şartların, nihai kullanım niyetlerini ne ölçüde etkilediğini ortaya koymak için tasarlanmıştır.

Yapı

Ölçek, öğretmen adaylarının BT kullanım niyetlerini etkileyen birden fazla psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapılar, genellikle Teknoloji Kabul Modeli (TAM) ve Birleşik Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi (UTAUT) gibi teorilerden türetilmiş alt boyutları içermektedir. Ölçekte belirlenen temel faktörler şunlardır:

• Kolaylaştırıcı Şartlar (Facilitating Conditions)
• Algılanan Yarar (Perceived Usefulness)
• Sosyal Etki (Social Influence)
• Kaygı (Anxiety)
• Algılanan Kullanım Kolaylığı ve Yeterlik (Perceived Ease of Use and Self-Efficacy)
• Niyet (Intention to Use)

Bu faktörler, öğretmen adaylarının BT’yi derslerinde kullanma konusundaki davranışsal eğilimlerini kapsamlı bir şekilde incelemeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, hem kapsam geçerliği hem de yapı geçerliği üzerine odaklanmıştır. Kapsam geçerliğini sağlamak amacıyla, ölçek maddeleri alanında yetkin uzmanlar tarafından detaylıca incelenmiştir.

• Uzman Değerlendirmesi: Ölçek ilk olarak 2 öğretim teknolojisi alanı uzmanı, 1 ölçek geliştirme uzmanı ve öğretim teknolojisi alanında doktora yapan 3 öğrenci tarafından değerlendirilmiştir. Gerekli düzeltmeler yapıldıktan sonra, maddeler tekrar uzmanların kontrolüne sunulmuştur.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin yapı geçerliğini test etmek için 145 branş öğretmen adayı üzerinde bir pilot çalışma gerçekleştirilmiştir. Bu pilot çalışma sonucunda, ölçeğin teorik yapısını destekleyen faktör yapısını ortaya çıkarmak amacıyla faktör analizi uygulanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa kullanılarak hesaplanmıştır. Genel ölçek için yüksek bir güvenirlik düzeyi tespit edilmiştir.

Ölçeğin tamamı için hesaplanan genel güvenirlik katsayısı Cronbach α=.88 olarak belirlenmiştir. Ayrıca, ölçeği oluşturan her bir alt faktörün güvenirlik katsayıları da ayrı ayrı hesaplanmıştır:

• Kolaylaştırıcı Şartlar: α=.88
• Algılanan Yarar: α=.86
• Sosyal Etki: α=.86
• Kaygı: α=.88
• Algılanan Kullanım Kolaylığı ve Yeterlik: α=.84
• Niyet: α=.72

Tüm faktörlerin kabul edilebilir veya yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğu görülmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla, 145 branş öğretmen adayı üzerinde gerçekleştirilen pilot çalışmanın verileri kullanılarak faktör analizi yapılmıştır. Bu analiz, ölçeğin altında yatan teorik boyutların ampirik olarak da desteklendiğini göstermeyi amaçlamıştır.

Faktör analizi sonuçları, Bilişim Teknolojilerini kullanma niyetini etkileyen altı temel faktörün varlığını doğrulamıştır. Bu faktörler, teknoloji kabul teorileri çerçevesinde beklenen boyutlarla uyumlu olup, ölçeğin çok boyutlu yapısının geçerli olduğunu kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Üniversite Düzeyi (Genellikle 18-25 yaş arası)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli branşlarda öğrenim gören öğretmen adayları.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli anket metodolojisi kullanılmıştır. Katılımcılar, maddelere 5’li Likert ölçeği üzerinden yanıt vermişlerdir (1= Kesinlikle katılmıyorum – 5= kesinlikle katılıyorum).

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Eğitimi, Teknoloji Entegrasyonu, Davranışsal Niyet, Algılanan Kullanım Kolaylığı, Sosyal Etki, Pilot Çalışma

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanan bilgide mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: Sorumlu yazar için iletişim adresi sağlanmıştır.

Yazışma Adresi: Özlem Baydaş (Sorumlu Yazar) – [email protected]

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Baydaş ve Göktaş tarafından 2016 yılında yayınlanan araştırma makalesi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari olmayan akademik kullanımları için yazar veya yayıncıdan izin alınması önerilir. Sorumlu yazarın iletişim bilgileri yukarıda belirtilmiştir.

Ölçeğin geliştirilmesine dayanak teşkil eden makalenin ScienceDirect üzerindeki bağlantısı: sciencedirect.com

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmen-adaylarinin-gelecekteki-derslerinde-bilisim-teknolojilerini-kullanma-egilimi-anketi-toad.pdf

Kaynaklar

Baydas, O., & Goktas, Y. (2016). Influential Factors on Preservice Teachers’ Intentions to Use ICT in Future Lessons. Computers in Human Behavior, 56 (2016) 170-178.

Öğretmen Adaylarının Gelecekteki Derslerinde Bilişim Teknolojilerini Kullanma Eğilimi Anketinin Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuştur ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

18. BT’yi gelecekteki derslerimde kullanabileceğimi tahmin ediyorum.
26. Akranlarımın derslerinde BT’yi kullanmaları benim bu konudaki uygulamalarımı etkiler.
20. BT’nin öğrenci başarısını artıracağını düşünüyorum.