Öğretmen Adaylarının Demokratik Algı ve Tutumlarına Yönelik Tuttum Ölçeği

Özet

Öğretmen Adaylarının Demokratik Algı ve Tutumlarına Yönelik Tutum Ölçeği (TOAD), öğretmen adaylarının demokratik değerlere, ilkelere ve uygulamalara ilişkin sahip oldukları algı düzeylerini ve bu algılara paralel geliştirdikleri tutum seviyelerini ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek, T. Tutkun ve S. Z. Genç tarafından 2013 yılında yapılan kapsamlı bir geliştirme çalışması sonucunda kullanıma sunulmuştur. Bu ölçek, geleceğin eğitimcilerinin sınıflarında demokratik bir ortam tesis etme yeterliliklerini ve sivil sorumluluk bilincini değerlendirmek açısından kritik öneme sahiptir.

Geliştirme çalışması, ölçeğin psikometrik özelliklerinin belirlenmesi için çeşitli geçerlik ve güvenirlik analizlerini içermiştir. Elde edilen yüksek güvenirlik katsayısı (0.897), aracın tutarlı ve güvenilir bir ölçüm sağladığını göstermektedir. Ölçek, 5’li Likert derecelendirme formatını kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen adayı, demokrasi, tutum, algı, psikometri, ölçek geliştirme, eğitim psikolojisi.

Yazarlar

Tutkun, T., Genç, S. Z.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının demokratik ilkelere yönelik algılarını ve bu algılar doğrultusunda şekillenen tutumlarını geçerli ve güvenilir bir biçimde saptamaktır. Eğitim sisteminde demokrasinin yerleşmesi ve yaygınlaşması, öncelikle öğretmenlerin demokratik değerleri benimsemesiyle mümkündür. Bu nedenle, bu araç, öğretmen yetiştirme programlarının etkinliğini değerlendirmede ve müdahale programlarının tasarlanmasında temel veri sağlamayı hedefler.

Ölçek, öğretmen adaylarının sınıf yönetimi, öğrenci haklarına saygı ve eleştirel düşünceyi teşvik etme gibi demokratik sınıf ortamını destekleyen davranışsal eğilimlerini ölçerek, onların mesleki yeterliliklerinin önemli bir boyutunu ortaya koymaktadır.

Yapı

Ölçek, öğretmen adaylarının demokratik değerlere yönelik hem bilişsel (algı) hem de duyuşsal (tutum) boyutlarını ele alan karmaşık bir psikolojik yapıyı ölçmektedir. Bu yapı, bireyin demokratik süreçleri ne ölçüde anladığını (algı) ve bu süreçlere ne ölçüde olumlu veya olumsuz yaklaştığını (tutum) içerir. Ölçeğin çok boyutlu yapısı, demokratik tutumun sadece teorik bilgiyle sınırlı olmadığını, aynı zamanda uygulama ve davranışsal eğilimleri de kapsadığını varsaymaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, kapsamlı istatistiksel yöntemler kullanılarak incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen psikolojik yapıyı başarıyla temsil ettiği kanıtlanmıştır. Geçerlik çalışmaları aşağıdaki yöntemleri içermiştir:

• Madde-Test Korelasyonları: Her bir maddenin toplam ölçek puanı ile olan ilişkisi incelenmiş, maddelerin ayırt edicilik düzeyleri belirlenmiştir.
• Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA): Ölçeğin temel boyutlarının ve faktör yapısının ortaya çıkarılması için kullanılmıştır.
• Faktörler Arası Korelasyon Katsayıları: Ortaya çıkan faktörlerin birbirleriyle olan ilişkileri analiz edilerek, ölçeğin aynı yapıyı ölçtüğü kararına varılmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılığı ve kararlılığı, güvenirlik analizleri ile tespit edilmiştir. Elde edilen sonuçlar, ölçeğin tutarlı bir ölçüm aracı olduğunu güçlü bir şekilde desteklemektedir. Çalışmada rapor edilen güvenirlik katsayısı, psikometrik standartlara göre mükemmel kabul edilen bir düzeydedir.

Güvenirlik katsayısı: 0.897 (Bu değer, ölçeğin yüksek derecede iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir).

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme sürecinde, ölçek maddelerinin yapısal bütünlüğünü ve boyutluluğunu belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA sonuçları, maddelerin beklenen faktör yapısı altında toplandığını ve her bir faktörün demokratik algı ve tutumun farklı bir yönünü temsil ettiğini doğrulamıştır. Faktör yapısının istatistiksel olarak anlamlı olması, ölçeğin kuramsal temellerini desteklemektedir.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: Kendini Değerlendirme (Self-Report) Envanteri

Derecelendirme: 5’li Likert Tipi Ölçek (Örn: Tamamen Katılıyorum – Hiç Katılmıyorum)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları (Farklı branşlarda eğitim gören üniversite öğrencileri)

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik (Genellikle 18-25 yaş aralığı)

Popülasyon Detayları: Eğitim fakültelerinde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Kağıt/Kalem veya dijital ortamda uygulanan, katılımcıların demokratik ilkelere yönelik tutum ifadelerini değerlendirdiği bir anket metodolojisi kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Demokrasi eğitimi, tutum ölçeği, psikometrik özellikler, eğitim fakültesi, faktör analizi, iç tutarlılık.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Kurum E-posta Adresleri: Sağlanmamıştır.

Yazışma Adresi: Sağlanmamıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2013

İzinler ve Ücret: Ölçek, akademik araştırmalarda kullanılmak üzere makale aracılığıyla yayınlanmıştır. Ticari kullanım veya geniş ölçekli lisanslama bilgisi makalede belirtilmemiştir. Akademik ve eğitim amaçlı kullanım için genellikle makaleye atıf yapılması beklenir.

Kaynaklar

Ölçeğin orijinal geliştirme çalışması aşağıdaki akademik kaynakta yayımlanmıştır:

• Tutkun, T. ve Genç, S. Z. (2013). Öğretmen Adaylarının Demokratik Algı ve Tutumlarına Yönelik Tuttum Ölçeği geliştirme çalışması. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(7), 1127-1138. DOI: 10.9761/JASSS1720

Makalenin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir:

PDF İndirme Bağlantısı: ogretmen-adaylarinin-demokratik-algi-ve-tutumlarina-yonelik-tuttum-olcegi-toad.pdf

Öğretmen Adaylarının Demokratik Algı ve Tutumlarına Yönelik Tuttum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir. Ölçek maddeleri bu kaynakta sağlanmamıştır.

Ölçek maddeleri, orijinal araştırma makalesinde (Tutkun & Genç, 2013) yer almaktadır.