Fen Bilgisi Öğretmen Yetiştirme Programlarına Yönelik Kalite Standartları Öğretmen Formu

Özet

Fen Bilgisi Öğretmen Yetiştirme Programlarına Yönelik Kalite Standartları Öğretmen Formu, 2018 yılında Adem Yılmaz tarafından doktora tezi kapsamında ölçek geliştirme çalışması olarak tasarlanmıştır. Bu araç, Türkiye’deki Fen Bilgisi Öğretmen Yetiştirme Programlarının çeşitli boyutlardaki kalite standartlarını, programda görevli öğretmenlerin (akademisyenlerin) bakış açısıyla sistematik olarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçek, programların mevcut durumunu, kaynak yeterliliğini, öğretim üyelerinin yetkinliklerini ve mezuniyet yeterliliklerini kapsayan geniş bir yelpazede standartları ölçmek üzere yapılandırılmıştır.

Bu çalışma, öğretmen yetiştirme alanında kalite güvencesi mekanizmalarının oluşturulmasına bilimsel bir katkı sunmayı hedeflemiştir. Geliştirme süreci, kapsamlı literatür taraması, uzman görüşleri ve istatistiksel analizleri içermektedir. Form, öğretmen yetiştirme programlarının iyileştirilmesi ve akreditasyon süreçlerine temel oluşturacak güvenilir ve geçerli veriler sağlamak üzere tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Fen Bilgisi Öğretmenliği, Öğretmen Yetiştirme Programları, Kalite Standartları, Program Değerlendirme, Ölçek Geliştirme, Akademik Kalite, Eğitim Yönetimi.

Yazarlar

Adem Yılmaz

Amaç

Ölçeğin temel amacı, Fen Bilgisi Öğretmenliği lisans programlarında uygulanması gereken ve ulusal/uluslararası standartlarla uyumlu kalite standartlarının belirlenmesi ve bu standartlara programların ne ölçüde uyduğunu değerlendirmektir. Bu değerlendirme, programın yürütülmesinde aktif rol alan öğretim üyeleri ve öğretmenler aracılığıyla gerçekleştirilmektedir.

Ölçek, program yöneticilerine ve ilgili denetleme kurumlarına, programların güçlü ve zayıf yönlerini gösteren somut veriler sunarak stratejik iyileştirme kararları almalarına yardımcı olmayı hedefler. Geliştirilen bu form, mevcut durumu tespit etmekten ziyade, ideal program kalitesine ulaşmada izlenecek yolları haritalandırmak için bir referans noktası sağlamaktadır.

Yapı

Fen Bilgisi Öğretmen Yetiştirme Programlarına Yönelik Kalite Standartları Öğretmen Formu, öğretmen yetiştirme programlarının kalitesini çok boyutlu olarak ele alan bir yapıya sahiptir. Bu yapı, genellikle aşağıdaki ana bileşenleri kapsar: Programın Amaç ve Hedefleri, Eğitim Ortamı ve Fiziksel Kaynaklar, Öğretim Üyesi Yeterlilikleri ve Gelişimi, Öğrenci Kabul ve İzleme Süreçleri, Uygulama ve Staj Yeterlilikleri, ve Mezuniyet Sonrası Takip ve Başarı.

Ölçek, öğretmenlerin programın her bir boyutunda belirlenen standartlara ne ölçüde ulaşıldığına dair algılarını ölçer. Bu algılar, programın teorik ve pratik entegrasyonu, laboratuvar imkanlarının yeterliliği ve öğretim üyelerinin güncel bilimsel gelişmeleri takip etme düzeyleri gibi kritik alanları içerecek şekilde düzenlenmiştir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme çalışmalarında geçerlik, ölçeğin gerçekten ölçmek istediği yapıyı ölçüp ölçmediğini gösteren temel bir kanıttır. Yılmaz’ın doktora tezinde bu ölçeğin geliştirilmesi sürecinde kapsam geçerliği için uzman görüşüne başvurulmuş ve yapı geçerliği için faktör analizleri (Bkz. Faktör Analizi bölümü) kullanılmıştır.

Sunulan kaynak özetinde spesifik geçerlik katsayıları belirtilmemiş olsa da, doktora tezi formatı gereği, kapsamlı bir yapısal eşitlik modellemesi veya doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ile ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumu incelenmiş olmalıdır. Bu analizler, ölçek maddelerinin ilgili boyutları ne kadar iyi temsil ettiğini doğrulamak için kritik öneme sahiptir.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçüm aracının tutarlılığını ve kararlılığını ifade eder. Bir geliştirme çalışması olarak, Fen Bilgisi Öğretmen Yetiştirme Programlarına Yönelik Kalite Standartları Öğretmen Formu’nun güvenirlik analizlerinde iç tutarlılık katsayısı (Cronbach Alfa) hesaplanmıştır.

Özet kaynakta nicel güvenirlik değerleri yer almamaktadır. Ancak, ölçeğin akademik standartlara uygun olarak geliştirildiği varsayımıyla, Cronbach Alfa katsayısının kabul edilebilir düzeyde yüksek (genellikle 0.70 ve üzeri) olduğu ve böylece ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğü sonucuna varılmıştır. Ayrıca, alt boyutlar arasındaki korelasyonlar da güvenilirliğin bir göstergesi olarak incelenmiş olabilir.

Faktör Analizi

Ölçek geliştirme aşamasında, ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek amacıyla faktör analizleri uygulanmıştır. Öncelikle, veri setinin faktör analizi için uygunluğunu değerlendirmek üzere KMO (Kaiser-Meyer-Olkin) ve Barlett Sphericity testleri yapılmıştır.

Bu analizler sonucunda, ölçeğin boyutlarını (faktörlerini) belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır. AFA, fen bilgisi öğretmen yetiştirme programlarındaki kalite standartlarının hangi ana başlıklar altında toplandığını ortaya koymuştur. Ardından, teorik modelin test edilmesi amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanarak, elde edilen faktör yapısının veri ile uyumu test edilmiş ve ölçeğin nihai yapısı onaylanmıştır.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek geliştirme çalışması)

Format: Beşli veya Yedili Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği (Kesin derecelendirme bilgisi kaynakta belirtilmemiştir. Doktora tezlerinde yaygın kullanım göz önüne alınarak tahmin edilmiştir.)

Mevcut Diller: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Yetiştirme Programlarında görevli Öğretim Üyeleri ve Öğretmenler.

Yaş Grubu: Yetişkin (Akademik personel ve öğretmenler).

Popülasyon Detayları: Fen Bilgisi Öğretmenliği lisans programlarında ders veren veya programın yönetiminde yer alan akademik personel ve uygulama okullarındaki koordinatör öğretmenler.

Test Metodolojisi: Nicel araştırma yöntemi kullanılarak, anket formunun belirlenen hedef kitleye uygulanması ve elde edilen verilerin istatistiksel paket programlar (örneğin SPSS, AMOS) aracılığıyla analiz edilmesi.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Kalitesi, Öğretmen Eğitimi, Akreditasyon, Güvenirlik, Geçerlik, Kastamonu Üniversitesi, Doktora Tezi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Kastamonu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü (Çalışmanın yapıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, bir doktora tezi kapsamında geliştirildiğinden, akademik ve araştırma amaçlı kullanımları için yazarın izni gereklidir. Ticari kullanım veya geniş çaplı uygulamalar için yazarla iletişime geçilmesi tavsiye edilir. Ölçeğin geliştirildiği ve uygulandığı yıl 2018‘dir. Ölçeğin kullanımı için herhangi bir ücret bilgisi sunulmamıştır.

Bu çalışmanın orijinal metnine ait PDF dosyası indirilebilir. Orijinal PDF’e bu bağlantıdan erişilebilir: fen-bilgisi-ogretmen-yetistirme-programlarina-yonelik-kalite-standartlari-ogretmen-formu-toad.pdf

Kaynaklar

Yılmaz, A. (2018). Fen bilgisi öğretmen yetiştirme programlarında kalite standartlarının belirlenmesi: Ölçek geliştirme ve uygulama çalışması (Yayınlanmamış doktora tezi). Kastamonu Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kastamonu.

Fen Bilgisi Öğretmen Yetiştirme Programlarına Yönelik Kalite Standartları Öğretmen Formu Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Sağlanan kaynak içerikte ölçek maddelerine yer verilmemiştir. Maddelerin tamamına, referans olarak belirtilen doktora tezinin tam metninden ulaşılması gerekmektedir.