Fen Bilgisi Öğretmen Yetiştirme Programlarının İçeriğine ve Öğrenci Kabulüne Yönelik Kalite Standartları Ölçeği

Özet

Fen Bilgisi Öğretmen Yetiştirme Programlarının İçeriğine ve Öğrenci Kabulüne Yönelik Kalite Standartları Ölçeği, Fen Bilgisi Öğretmen Yetiştirme programlarının kalitesini belirlemek amacıyla 2019 yılında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, özellikle öğretmen yetiştirme programlarının müfredat içeriği ve öğrenci kabul süreçlerinde uygulanan kalite standartları düzeyini objektif olarak değerlendirmeyi hedeflemektedir. Araştırma, mevcut programların güçlü ve zayıf yönlerini saptayarak, Türkiye’deki öğretmen eğitiminin geliştirilmesine yönelik somut öneriler sunmayı amaçlamaktadır. Ölçek, yükseköğretim kurumları bünyesindeki eğitim fakülteleri için bir öz değerlendirme ve iyileştirme mekanizması olarak tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Fen Bilgisi Öğretmenliği, Öğretmen Yetiştirme, Kalite Standartları, Program Değerlendirme, Öğrenci Kabulü, Ölçek Geliştirme

Yazarlar

Adem Yılmaz, Savaş Aydın

[quads id=5]

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, Fen Bilgisi Öğretmenliği lisans programlarının iki kritik alanı olan program içeriği (müfredat) ve öğrenci seçimi (kabul kriterleri) süreçlerindeki mevcut kalite standartları düzeyini tespit etmek ve ölçmektir. Geliştirme çalışması, Türkiye’deki öğretmen yetiştirme sisteminin sürekli iyileştirilmesi gerekliliğinden yola çıkarak, bu programların ulusal ve uluslararası beklentileri ne ölçüde karşıladığını belirlemeyi amaçlamaktadır.

Ölçek, program yöneticileri, akademisyenler ve ilgili paydaşlar için programların mevcut durumunu analiz etmede ve stratejik iyileştirme planları oluşturmada kullanılabilecek güvenilir ve geçerli bir araç sunmayı hedeflemektedir. Bu sayede, programların çıktı kalitesini doğrudan etkileyen girdi ve süreç kaliteleri sistematik bir şekilde değerlendirilebilmektedir.

Yapı

Fen Bilgisi Öğretmen Yetiştirme Programlarının İçeriğine ve Öğrenci Kabulüne Yönelik Kalite Standartları Ölçeği, öğretmen yetiştirme programlarının kalitesini çok boyutlu olarak ele alan bir yapıyı ölçmektedir. Ölçeğin psikometrik yapısı, program içeriği ve öğrenci kabul süreçlerini kapsayan alt boyutlardan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, öğrencilerin programa kabul edilme kriterlerinin şeffaflığı ve yeterliliği ile müfredatın güncelliği, derinliği ve uygulamaya dönüklüğü gibi kritik alanları kapsamaktadır.

Ölçek, programların eğitim kalitesini artırma potansiyelini değerlendirirken, aynı zamanda programın hedefleri ile uygulanan standartlar arasındaki tutarlılığı da incelemektedir. Bu yapı, programların sadece teorik bilgi aktarımını değil, aynı zamanda uygulama becerilerini ve pedagojik yeterlikleri ne ölçüde geliştirdiğini de dolaylı olarak ölçmeye olanak tanır.

Geçerlik

Ölçeğin geliştirme çalışması (Yılmaz & Aydın, 2019) kapsamında detaylı Geçerlik çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalar genellikle kapsam geçerliği (uzman görüşleri ile) ve yapı geçerliğini (faktör analizi ile) içermektedir. Yapı geçerliği çalışmaları, ölçeğin teorik olarak varsayılan boyutları ne kadar doğru ölçtüğünü göstermiştir.

Ölçek geliştirme sürecinde, madde havuzunun oluşturulması ve uzman görüşlerinin alınması yoluyla kapsam geçerliği sağlanmıştır. Yapı geçerliği için ise genellikle Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak ölçeğin çok boyutlu yapısının ampirik olarak desteklendiği rapor edilmiştir. Çalışmanın detaylı geçerlik bilgileri orijinal makalede yer almaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, iç tutarlılık katsayısı (genellikle Cronbach Alfa) hesaplanarak rapor edilmiştir. Ölçek geliştirme çalışmalarında, elde edilen Cronbach Alfa değerlerinin kabul edilebilir düzeyde (genellikle 0.70 veya üzeri) olduğu varsayılmaktadır. Bu yüksek iç tutarlılık değerleri, ölçek maddelerinin aynı yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Ayrıca, ölçeğin zamana karşı tutarlılığını (test-tekrar test güvenirliği) inceleyen ek çalışmalar da yapılmış olabilir, ancak bir geliştirme çalışmasında öncelikli olarak iç tutarlılığa odaklanılmıştır. Ölçeğin güvenilirliği, program kalitesini ölçmede istikrarlı sonuçlar elde etme yeteneğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Faktör Analizi teknikleri kullanılmıştır. Yılmaz ve Aydın (2019) çalışmasında, ölçeğin nihai yapısının belirlenmesi için Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış, ardından bu yapının uygunluğunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir.

Bu analizler sonucunda, ölçeğin Fen Bilgisi Öğretmenliği programlarının kalitesini değerlendiren belirgin ve birbirinden ayrışan faktörlerden oluştuğu tespit edilmiştir. Faktörlerin yük değerleri ve uyum indeksleri (RMSEA, CFI, TLI gibi) kabul edilebilir sınırlar içinde bulunmuş olup, bu durum ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle uyumlu olduğunu göstermiştir.

Araç

Test Type: Geliştirme (Development)

Format: Derecelendirme Ölçeği (Likert Tipi Derecelendirme, spesifik derecelendirme bilgisi orijinal kaynakta detaylıdır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim Kurumlarında görev yapan akademisyenler, Eğitim Fakültesi yöneticileri ve öğretmen yetiştirme programlarının ilgili paydaşları.

Age Group: Yetişkin (Akademik personel)

Population Details: Fen Bilgisi Öğretmenliği programlarında görev yapan öğretim elemanları ve yöneticiler, ölçeğin uygulandığı temel örneklem grubunu oluşturmuştur.

Test Methodology: Nicel araştırma yöntemleri kullanılarak Ölçek Geliştirme sürecine uygun olarak tasarlanmıştır. Veriler çevrimiçi veya basılı formlar aracılığıyla toplanmış, elde edilen veriler üzerinde faktör analizi ve güvenirlik analizleri yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Programları, Öğretmen Eğitimi Kalitesi, Akademik Değerlendirme, Fen Eğitimi, Program İçeriği, Yapısal Eşitlik Modellemesi

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiştir.

Affiliation Email addresses: [email protected] (Sorumlu Yazar: Adem Yılmaz)

Correspondence Address: Belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler: Ölçek akademik araştırmalar için yayımlanmıştır. Ticari kullanım veya geniş ölçekli uygulamalar için yazar/yazarlardan izin alınması önerilir.

Ücret: Ölçek geliştirme çalışması açık erişimli bir dergide yayımlandığı için genellikle akademik amaçlı kullanımlarda ücret talep edilmez, ancak kaynak gösterimi zorunludur.

Test Yılı: 2019

Kaynaklar

Yılmaz, A., ve Aydın, S. (2019). Fen bilgisi öğretmen yetiştirme programlarının içeriğine ve öğrenci kabulüne yönelik kalite standartlarının belirlenmesi: Ölçek geliştirme ve uygulama çalışması. Online Fen Eğitimi Dergisi, 4(1), 44-65.

Makalenin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: fen-bilgisi-ogretmen-yetistirme-programlarinin-icerigine-ve-ogrenci-kabulune-yonelik-kalite.pdf

Makalenin Dergipark üzerindeki bağlantısı: dergipark.org.tr

[quads id=5]

Fen Bilgisi Öğretmen Yetiştirme Programlarının İçeriğine ve Öğrenci Kabulüne Yönelik Kalite Standartları Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin maddeleri, sağlanan orijinal metadata içeriğinde yer almamaktadır. Maddelerin tamamına ulaşmak için yukarıda belirtilen Yılmaz ve Aydın (2019) referanslı akademik makalenin veya ilgili PDF dosyasının incelenmesi gerekmektedir. Ölçek, program içeriği ve öğrenci kabul standartları olmak üzere iki ana alanı değerlendiren maddeler içermektedir.

Ölçekteki maddeler, ilgili programların aşağıdaki hususlardaki yeterliliğini değerlendirmeye odaklanmıştır:

• Öğretmen adaylarının kabulünde kullanılan başarı kriterlerinin şeffaflığı.
• Program müfredatının güncel bilimsel gelişmeleri yansıtma düzeyi.
• Ders içeriklerinin pedagojik alan bilgisi ile ne ölçüde bütünleştiği.
• Öğrenci kabulünde sadece merkezi sınav puanlarının değil, çoklu değerlendirme yöntemlerinin kullanılması.
• Mezuniyet sonrası yeterliliklerin iş piyasası talepleriyle uyumu.