Öğretmen Adayları İçin Ailelerle Çalışmaya İlişkin Yeterlik Algısı Ölçeği

Özet

Öğretmen Adayları İçin Ailelerle Çalışmaya İlişkin Yeterlik Algısı Ölçeği (ÖAİAÇY) (Preservice Teachers’ Perception of Competence in Working with Families Scale), Çiğdem Yavuz Güler tarafından 2015 yılında geliştirilmiştir. Bu ölçek, öğretmen adaylarının, öğrencilerin aileleriyle işbirliği yapma, iletişim kurma ve onları eğitim sürecine dahil etme konularındaki algılanan yeterlik düzeylerini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçek geliştirme çalışması, öğretmenlik mesleğinde başarılı bir kariyer için kritik öneme sahip olan aile katılımı ve işbirliği becerilerine yönelik bireysel yeterlik algısı düzeylerini belirlemeyi hedeflemektedir. Bu tür bir yeterlik, öğretmenlerin mesleki öz yeterlik gelişiminde önemli bir göstergedir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen Adayları, Ailelerle Çalışma, Yeterlik Algısı, Aile Katılımı, Mesleki Gelişim, Psikometri, Ölçek Geliştirme

Yazarlar

Çiğdem Yavuz Güler

Amaç

ÖAİAÇY Ölçeğinin temel amacı, geleceğin öğretmenleri olan öğretmen adaylarının, öğrencilerin aileleriyle etkili bir şekilde çalışabilme, onlarla iletişim kurabilme ve işbirliği geliştirebilme yeteneklerine dair öznel inançlarını ve algılarını nicel olarak ölçmektir. Bu ölçek, eğitim fakültelerinde verilen mesleki eğitim programlarının, adayların bu alandaki yeterliklerini ne ölçüde geliştirdiğini değerlendirmek için önemli bir araç sağlamaktadır.

Ölçek, öğretmen adaylarının ailelerle çalışmaya ilişkin kendilerini ne kadar yeterli gördüklerini belirleyerek, eğitim programlarının bu alandaki eksikliklerini ortaya çıkarmaya ve dolayısıyla daha hedefli müdahale stratejileri geliştirmeye yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Ölçek, özellikle öğretmenlik uygulamaları sırasında karşılaşılabilecek zorluklara karşı adayların hazırlık düzeylerini belirlemede faydalıdır.

Yapı

Ölçek, öğretmen adaylarının ailelerle çalışmaya ilişkin algıladıkları yeterliği ölçen çok boyutlu bir yapıyı temel almaktadır. Bu yapı, genellikle öğretmenlerin ailelerle kurduğu iletişimin kalitesini, ailelerin eğitim sürecine katılımını teşvik etme becerisini ve kültürel farklılıkları yönetme kapasitesini içeren alt boyutlardan oluşur. Ölçeğin ölçtüğü temel psikolojik yapı, öz yeterlik teorisi çerçevesinde ele alınmaktadır.

Ölçeğin boyutları, öğretmen adaylarının ailelerle olan ilişkilerini üç ana alanda değerlendirmektedir: (1) İletişim ve Bilgilendirme Yeterliği, (2) Aile Katılımını Teşvik Etme Yeterliği ve (3) Sorun Çözme ve İşbirliği Yeterliği. Bu boyutlar, öğretmenlik mesleğinin gerektirdiği profesyonel etkileşim becerilerini kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışması, geliştirme makalesi olan Yavuz Güler (2015) çalışmasında detaylandırılmıştır. Geçerlik çalışmaları, ölçek maddelerinin ölçülmek istenen yapıyı doğru ve tutarlı bir şekilde ölçtüğünü göstermeyi amaçlamıştır.

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ailelerle çalışmaya ilişkin yeterlik algısı yapısının tüm yönlerini temsil edip etmediği uzman görüşleri alınarak değerlendirilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin faktör yapısını incelemek için faktör analizi teknikleri (Açımlayıcı ve Doğrulayıcı) kullanılmıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik olarak beklenen alt boyutları desteklediğini ortaya koymuştur.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, ölçeğin zamana ve farklı uygulamalara karşı kararlı ve tutarlı sonuçlar üretme yeteneğini incelemiştir. Yavuz Güler (2015) çalışmasında, ölçeğin iç tutarlılığına dair kanıtlar sunulmuştur.

• İç Tutarlılık: Ölçeğin tamamı ve alt boyutları için Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. Bu katsayılar, genellikle kabul edilebilir sınırların (örneğin, .70 ve üzeri) üzerinde bulunarak ölçeğin yüksek düzeyde iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermiştir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Orijinal çalışmada test-tekrar test güvenirliği yönteminin de kullanılmış olması muhtemeldir. Bu, ölçeğin zaman içinde kararlılığını değerlendirmek için kullanılan bir yöntemdir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır.

AFA, ölçeğin maddelerinin kaç boyutta toplandığını ve bu boyutların ne anlama geldiğini belirlemek için kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda, ölçeğin teorik çerçeveye uygun bir çoklu faktör yapısına sahip olduğu belirlenmiştir. DFA ise, AFA sonucunda elde edilen faktör yapısının farklı bir örneklem grubu üzerinde test edilerek model uyum indekslerinin incelenmesini sağlamıştır. Bu indeksler (RMSEA, CFI, TLI vb.), önerilen modelin veriye iyi uyum sağladığını göstermiştir.

Ölçme Aracı

Test Type: Geliştirme Tipi Likert Ölçeği (Self-Report Scale)

Format: Çok maddeli, kendini değerlendirmeye dayalı Likert tipi derecelendirme ölçeği (Genellikle 5’li veya 6’lı Likert formatında kullanılır.)

Language Available: Türkçe

Population Group: Öğretmen Adayları (Preservice Teachers)

Age Group: Üniversite düzeyinde eğitim gören genç yetişkinler (Genellikle 18-25 yaş aralığı).

Population Details: Türkiye’deki eğitim fakültelerinin çeşitli bölümlerinde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Methodology: Bireylerin, ailelerle çalışmaya ilişkin yeterliklerine ne kadar katıldıklarını veya bu yeterlikleri ne sıklıkta algıladıklarını belirten derecelendirme seçeneklerini işaretlemesi esasına dayanır.

Anahtar Kelimeler

Yeterlik, Aile İşbirliği, Öğretmen Eğitimi, Öz Yeterlik, Eğitim Psikolojisi, Ölçek Geliştirme, Faktör Analizi

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Belirtilmemiş

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Çiğdem Yavuz Güler (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik amaçlı araştırmalarda yazarın izni dahilinde kullanılabilir. Ticari kullanım veya büyük ölçekli uygulamalar için yazarla iletişime geçilmesi gerekmektedir.

• Test Yılı: 2015 (Geliştirme çalışmasının yayınlandığı yıl).
• Ücret: Ticari olmayan akademik kullanımlar için genellikle ücretsizdir, ancak yazar onayı zorunludur.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretmen-adaylari-icin-ailelerle-calismaya-iliskin-yeterlik-algisi-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yavuz Güler, Ç. (2015). Öğretmen Adayları İçin Ailelerle Çalışmaya İlişkin Yeterlik Algısı Ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, 329-346. doi: 10.14582/DUZGEF.474

Öğretmen Adayları İçin Ailelerle Çalışmaya İlişkin Yeterlik Algısı Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Ölçeğin maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Maddelerin tam listesi için lütfen sorumlu yazarın (Çiğdem Yavuz Güler) 2015 tarihli orijinal akademik makalesine başvurunuz.