Öğretimi Planlamaya Yönelik Tutum Ölçeği

Özet

Öğretimi Planlamaya Yönelik Tutum Ölçeği (ÖPYTÖ), bireylerin eğitim süreçlerinde
öğretimi planlama
faaliyetlerine karşı geliştirdikleri
tutumları
ölçmek amacıyla Şaban Çetin tarafından 2019 yılında geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Ölçek,
geliştirme türünde olup, toplam 37 maddeden ve üç alt boyuttan oluşmaktadır. Yapılan psikometrik çalışmalar, ölçeğin geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermiştir. Ölçek, özellikle öğretmen adaylarının veya mevcut eğitimcilerin planlamanın yararlarına, planlamaya yönelik olumsuz inançlarına ve planlamayı genel olarak ne kadar önemli bulduklarına dair algılarını değerlendirmek için tasarlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretimi planlama, tutum, psikometrik ölçek, faktör analizi, geçerlik, güvenirlik, eğitim psikolojisi, öğretmen tutumları.

Yazarlar

Şaban Çetin

Amaç

Bu ölçeğin temel amacı, eğitimcilerin veya öğretmen adaylarının öğretim faaliyetlerini planlama sürecine yönelik sahip oldukları tutumları bilimsel yöntemlerle ve çok boyutlu bir yapıda belirlemektir. Planlama, öğretim etkinliğinin kalitesini doğrudan etkileyen kritik bir süreç olduğundan, bu sürece yönelik olumlu veya olumsuz tutumların tespit edilmesi, mesleki gelişim programlarının ve eğitim müfredatlarının iyileştirilmesine katkı sağlamaktadır.

Ölçek, bireylerin planlamanın faydasına olan inançlarını, planlamanın getirdiği zorluklara veya kısıtlamalara dair olumsuz düşüncelerini ve planlamaya verdikleri genel önemi ayrıştırarak ölçme imkanı sunar. Bu sayede, planlamaya yönelik tutumların hangi boyutta desteklenmesi veya değiştirilmesi gerektiği konusunda detaylı bilgi elde edilir.

Yapı

Öğretimi Planlamaya Yönelik Tutum Ölçeği, tutum yapılarını ölçmekte olup, öğretimi planlamaya dair bilişsel, duyuşsal ve davranışsal eğilimleri yansıtan üç farklı alt boyuttan oluşmaktadır. Bu üç faktör, planlama sürecine dair genel bir tutum skorunun yanı sıra, tutumun hangi spesifik bileşenler üzerine kurulu olduğunu da ortaya koyar. Ölçek, çok boyutlu bir yapı sergileyerek tutumun karmaşıklığını yakalamayı hedeflemiştir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir. AFA sonuçları, ölçeğin 37 maddeden ve üç temel alt boyuttan oluştuğunu göstermiştir. Bu alt boyutlar; “planlamanın yararına inanç”, “planlamaya yönelik olumsuz inanç” ve “planlamayı önemli bulma” olarak adlandırılmıştır.

Yapılan Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise, Açımlayıcı Faktör Analizi ile ortaya konan 3 faktörlü yapının örneklem verileriyle uyumlu olduğunu ve teorik yapıyı doğruladığını net bir şekilde ortaya koymuştur. Bu bulgular, ölçeğin kavramsal olarak ölçmeyi amaçladığı yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin iç tutarlılık güvenirliği, Cronbach Alfa katsayısı kullanılarak hesaplanmıştır. Elde edilen değerler, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir. Ölçeğin bütünü için hesaplanan Cronbach Alfa katsayısı .95 olarak belirlenmiştir.

Alt boyutlar bazında incelendiğinde ise güvenirlik katsayıları şu şekildedir: “Planlamanın yararına inanç” alt boyutu için .92; “Planlamaya yönelik olumsuz inanç” alt boyutu için .90; ve “Planlamayı önemli bulma” alt boyutu için .89 olarak tespit edilmiştir. Bu yüksek katsayılar, ölçeğin hem genel hem de alt boyut düzeylerinde tutarlı ve güvenilir ölçümler sağladığını teyit etmektedir.

Faktör Analizi

Öğretimi Planlamaya Yönelik Tutum Ölçeği’nin yapısal bütünlüğü, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile belirlenmiş ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. AFA sonucunda 37 maddenin üç anlamlı faktör altında toplandığı görülmüştür. Bu faktörler ve madde sayıları şöyledir:

• Planlamanın Yararına İnanç: 15 madde. (Planlamanın öğrenci başarısı ve dersin verimliliği üzerindeki pozitif etkilerine dair inancı ölçer.)
• Planlamaya Yönelik Olumsuz İnanç: 13 madde. (Planlamanın zaman kaybı olduğu, esnekliği azalttığı veya bürokratik bir yük olduğu gibi negatif algıları ölçer.)
• Planlamayı Önemli Bulma: 9 madde. (Planlamanın genel mesleki görevler içindeki öncelik düzeyini ve değerini ölçer.)

DFA bulguları, bu üç faktörlü yapının istatistiksel olarak iyi bir uyum sergilediğini ve ölçeğin teorik temellerini sağlamlaştırdığını göstermektedir.

Ölçek

Test Türü: Geliştirme (Developmental)

Format: Bireysel veya grup uygulamasına uygun, öz bildirim raporu

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Eğitimciler, öğretmenler ve öğretmen adayları.

Yaş Grubu: Yetişkin (Öğretmenlik mesleğini icra eden veya eğitim alan bireyler)

Popülasyon Detayları: Ölçek, öğretim süreçleriyle doğrudan ilgili olan ve planlama yapma sorumluluğu bulunan profesyonelleri hedeflemektedir.

Test Metodolojisi: Ölçek, 5’li Likert Ölçeği formatında derecelendirilmiştir (1= Hiç katılmıyorum – 5= Tamamen katılıyorum). Yüksek puanlar, ilgili faktöre yönelik daha güçlü bir tutumu işaret eder.

Anahtar Kelimeler

Eğitim, planlama, tutum, psikometri, Cronbach Alfa, öğretim, ölçme ve değerlendirme, ölçek geliştirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Gazi Üniversitesi, Ankara (Yazarın 2019 yılındaki muhtemel kurumsal bağlantısı).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2019

İzin ve Kullanım: Ölçek, akademik çalışmalar ve eğitim araştırmaları bağlamında genellikle yazarın izniyle kullanılabilir. Ticari kullanım için yazar ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ücret: Akademik kullanım için genellikle ücretsizdir.

Kaynaklar

Çetin, Ş. (2019). Öğretimi Planlamaya Yönelik Tutum Ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 54(1), 164-177.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi aşağıdaki adresten indirilebilir: ogretimi-planlamaya-yonelik-tutum-olcegi-toad.pdf

Makale kaynağı için ilgili bağlantı: toad.halileksi.net

Öğretimi Planlamaya Yönelik Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri, orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek 37 madde ve üç faktörden oluşmaktadır.

• Planlamanın yararına inanç (15m)
• Planlamaya yönelik olumsuz inanç (13m)
• Planlamayı önemli bulma (9m)