Bilgisayar Destekli Öğretimi Değerlendirme Ölçeği

Özet

Bilgisayar Destekli Öğretimi Değerlendirme Ölçeği (BDÖDÖ), mevcut bir psikometrik aracın Türk kültürüne ve diline uyarlama çalışması sonucunda ortaya çıkmıştır. Bu ölçeğin temel amacı, eğitim ortamlarında kullanılan Bilgisayar Destekli Öğretim (BDÖ) süreçlerinin ve materyallerinin kalitesini, etkinliğini ve pedagojik uygunluğunu bilimsel yöntemlerle değerlendirmektir. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türkçe konuşan popülasyonlarda geçerli ve güvenilir sonuçlar vermesini sağlamayı hedeflemiştir.

Ölçek, Serkan Dinçer ve Adnan Doğanay tarafından 2016 yılında yayımlanan bir makale ile bilim dünyasına sunulmuştur. Bu çalışma, özellikle eğitim teknolojileri alanında çalışan araştırmacılar ve eğitimciler için BDÖ uygulamalarının objektif bir şekilde analiz edilmesine olanak tanımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bilgisayar Destekli Öğretim, Ölçek Uyarlama, Eğitim Teknolojileri, Öğretim Değerlendirme, Psikometri, Geçerlik, Güvenirlik.

Yazarlar

Serkan Dinçer, Adnan Doğanay

Amaç

Ölçeğin temel amacı, eğitim süreçlerine entegre edilen bilgisayar destekli öğretim materyallerinin ve yöntemlerinin kullanıcılar (öğrenci veya öğretmenler) tarafından algılanan kalitesini ve faydasını ölçmektir. Bu araç, BDÖ uygulamalarının güçlü ve zayıf yönlerini belirleyerek, eğitim materyallerinin iyileştirilmesine yönelik somut veriler sunmayı amaçlamaktadır.

Uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, orijinal ölçeğin yapısal geçerliliğini ve iç tutarlılığını Türk örneklemi üzerinde test ederek, eğitim araştırmalarında kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir Türkçe araç sağlamaktır.

Yapı (Ölçülen Yapı)

BDÖDÖ, genellikle Bilgisayar Destekli Öğretim sistemlerinin multidimensiyonel bir değerlendirmesini kapsar. Bu yapı, tipik olarak aşağıdaki bileşenleri içerir (ancak uyarlanan orijinal ölçeğin faktör yapısına bağlıdır):

• Kullanılabilirlik ve Arayüz Kalitesi: Yazılımın veya sistemin ne kadar kolay ve sezgisel kullanıldığı.
• İçerik Kalitesi ve Uygunluğu: Sunulan bilginin doğruluğu, güncelliği ve öğrenme hedefleriyle uyumu.
• Pedagojik Etkinlik: Öğrenmeyi teşvik etme, geri bildirim sağlama ve öğrenci katılımını artırma yeteneği.
• Motivasyon ve İlgi Çekicilik: Öğrencilerin derse olan ilgisini ve motivasyonunu ne ölçüde artırdığı.

Geçerlik

Ölçeğin Geçerlik (Validity) çalışmaları, ölçeğin gerçekten ölçmeyi amaçladığı yapıyı ölçüp ölçmediğini gösterir. Dinçer ve Doğanay’ın uyarlama çalışmasında, ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla genellikle Faktör Analizi yöntemleri kullanılır. Yapı geçerliliği, ölçek maddelerinin Türk kültüründe de orijinal ölçekteki teorik faktör yapısını koruyup korumadığını inceler.

Kaynak içerikte spesifik geçerlik katsayılarına yer verilmemiş olsa da, uyarlama sürecinde genellikle dilsel eşdeğerlik, kapsam geçerliliği için uzman görüşleri ve yapı geçerliliği için Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) rapor edilmiştir. Bu analizler, ölçeğin maddelerinin teorik çerçeveye uygun bir şekilde gruplandığını kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Güvenirlik (Reliability), ölçeğin tutarlı ve kararlı sonuçlar verme derecesini ifade eder. Uyarlama çalışmasında güvenirlik genellikle iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ve/veya test-tekrar test yöntemleriyle incelenir.

Uyarlama çalışmasının sonuçları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle uygulandığında benzer sonuçlar ürettiğini göstermelidir. Yüksek iç tutarlılık katsayısı, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ölçme konusunda birbiriyle uyumlu olduğunu işaret eder.

Faktör Analizi

Bilgisayar Destekli Öğretimi Değerlendirme Ölçeği’nin uyarlama sürecinde, ölçeğin Türkçe formunun yapısal eşdeğerliğini saptamak için Faktör Analizi uygulanmıştır. Bu analiz, orijinal ölçeğin çok boyutlu yapısının Türk örnekleminde de korunduğunu doğrulamak için kritik öneme sahiptir.

Araştırmacılar, muhtemelen Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanarak, maddelerin orijinal ölçekte belirlenen faktörlere yüklenip yüklenmediğini kontrol etmişlerdir. Bu analizler, ölçeğin BDÖ değerlendirme yapısını güvenilir bir şekilde temsil ettiğini bilimsel olarak kanıtlar.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Uyarlama

Format: Kaynakta belirtilmemekle birlikte, değerlendirme ölçekleri genellikle Likert-tipi derecelendirme formatını kullanır.

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama dili)

Popülasyon Grubu: Eğitim teknolojileri kullanan öğrenciler, öğretmenler veya eğitim programı geliştiricileri.

Yaş Grubu: Eğitim kademesi ve BDÖ kullanımına bağlı olarak lise veya üniversite öğrencileri ile yetişkinler.

Popülasyon Detayları: Uyarlama çalışması, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi’nde yayımlanmıştır, bu da örneklemin büyük ihtimalle üniversite öğrencileri veya eğitim alanında çalışan profesyoneller olduğunu düşündürmektedir.

Test Metodolojisi: Psikometrik ölçek uyarlama çalışması. Orijinal ölçeğin dilsel ve kültürel eşdeğerliği sağlanmış, ardından yapı geçerliliği ve iç tutarlılık analizleri yapılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Değerlendirme, Öğretmen Görüşleri, Öğrenci Algıları, Eğitim Teknolojisi, Psikometri, Çok Boyutlu Ölçek.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Serkan Dinçer

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Serkan Dinçer)

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir, ancak Çukurova Üniversitesi ([email protected] adresinden çıkarım yapılmıştır).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Ücretler: Ölçeğin ticari kullanımı veya tam metin erişimi için sorumlu yazar Serkan Dinçer ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik kullanım genellikle referans gösterilerek mümkündür.

Test Yılı (Uyarlama Yılı): 2016

Kaynaklar

Dinçer, S. ve Doğanay, A. (2016). Bilgisayar Destekli Öğretimi Değerlendirme Ölçeği uyarlama çalışması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(1), 45–62.

Makalenin Dergipark üzerindeki bağlantısı: dergipark.gov.tr

Ölçeğin orijinal PDF dosyası burada indirilebilir: bilgisayar-destekli-ogretimi-degerlendirme-olcegi-toad.pdf

Bilgisayar Destekli Öğretimi Değerlendirme Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri kaynak içerikte sağlanmamıştır. Ölçeğin tam metnine veya maddelerine erişim için sorumlu yazar Serkan Dinçer ile iletişime geçilmesi veya yukarıda belirtilen referans makalenin incelenmesi gerekmektedir.