Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Dersine Yönelik Bir Tutum Ölçeği

Özet

Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Dersine Yönelik Bir Tutum Ölçeği (TOAD), öğretmen adaylarının veya ilgili öğrencilerin, eğitim fakültelerinde yer alan kritik bir mesleki formasyon dersi olan Öğretimde Planlama ve Değerlendirme dersine karşı sahip oldukları tutum düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilmiştir. Erol Karaca tarafından 2006 yılında geliştirilen bu ölçek, bireylerin dersin önemine, gerekliliğine ve dersten duydukları hoşnutluğa dair inançlarını saptamayı hedefler. Ölçek, 44 madde ve üç alt boyuttan oluşmaktadır. Yapılan psikometrik çalışmalar, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilirlik ve yapı geçerliğine sahip olduğunu göstermektedir.

Bu araç, eğitim bilimleri alanında öğrencilerin mesleki gelişim derslerine yönelik algılarını anlamada önemli bir rol oynamaktadır. Ölçeğin derecelendirilmesi, 5’li Likert Ölçeği formatında gerçekleştirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Tutum, Öğretimde Planlama ve Değerlendirme, Öğretmen Adayları, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Mesleki Formasyon, Eğitim Bilimleri

Yazarlar

Erol Karaca

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen yetiştirme programlarında zorunlu veya seçmeli olarak okutulan Öğretimde Planlama ve Değerlendirme dersine karşı öğrencilerin gösterdiği duygusal, bilişsel ve davranışsal eğilimleri yani tutumları sistematik bir şekilde ölçmektir. Bu dersin, öğretmenlik mesleğinin etkinliği açısından taşıdığı önem göz önüne alındığında, öğrencilerin bu derse yönelik olumlu veya olumsuz tutumlarının belirlenmesi, eğitim programlarının geliştirilmesi ve dersin öğretim etkinliğini artıracak müdahalelerin tasarlanması için kritik öneme sahiptir.

Ölçek, öğrencilerin bu derse inanma düzeylerini, dersi yadsıma eğilimlerini ve dersten duydukları hoşlanma/memnuniyet düzeylerini ayrı ayrı değerlendirme imkanı sunarak, tutumun çok boyutlu yapısını ortaya koymayı hedeflemektedir.

Yapı

Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Dersine Yönelik Bir Tutum Ölçeği (TOAD), toplam 44 maddeden ve üç ana alt boyuttan oluşan çok boyutlu bir yapıyı ölçmektedir. Bu alt boyutlar, bireyin derse yönelik tutumunun farklı yönlerini temsil etmektedir ve şunlardır:

• Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Dersinin Önemine İnanma (25 madde): Bu boyut, bireyin dersin mesleki gelişim ve öğretim kalitesi üzerindeki etkisine olan güçlü inancını ölçer.
• Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Dersini Yadsıma (12 madde): Bu boyut, bireyin dersi gereksiz, sevimsiz veya mesleki formasyon dersleri arasında en az değerli olarak görme eğilimini ölçer.
• Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Dersinden Hoşlanma (7 madde): Bu boyut, bireyin derse karşı duyduğu duygusal yakınlığı ve dersten aldığı kişisel tatmini ifade eden olumlu duygusal tepkileri ölçer.

Geçerlik

Ölçeğin bilimsel geçerliliğini ve ölçmek istediği yapıyı gerçekten ölçtüğünü kanıtlamak amacıyla yapı geçerliği çalışmaları yürütülmüştür. Bu amaçla, ölçek geliştirme sürecinde kapsamlı bir faktör analizi uygulanmıştır.

Yapılan faktör analizi, ölçeğin teorik olarak öngörülen üç alt boyutu desteklediğini ve maddelerin ilgili faktörler altında yeterli yüklenme değerlerine sahip olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, ölçeğin Öğretimde Planlama ve Değerlendirme dersine yönelik tutum yapısını başarılı bir şekilde temsil ettiğini kanıtlamaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, yani ölçüm sonuçlarının tutarlılığı ve kararlılığı, Cronbach Alfa iç tutarlılık katsayısı testi kullanılarak sağlanmıştır. Bu analiz sonucunda elde edilen veriler, ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu ortaya koymuştur.

Tüm ölçek için hesaplanan Cronbach Alfa güvenirlik katsayısı değeri α=.98 olarak tespit edilmiştir. Bu katsayı, psikometrik standartlara göre mükemmele yakın bir iç tutarlılığı işaret etmekte olup, ölçeğin farklı uygulamalarda benzer sonuçlar verebileceğinin güçlü bir kanıtıdır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini tespit etmek ve maddelerin alt boyutlara dağılımını belirlemek için açıklayıcı faktör analizi (AFA) kullanılmıştır. Bu analiz, 44 maddenin üç ayrı faktör altında toplandığını bilimsel olarak doğrulamıştır.

Faktör yapısının belirlenmesi, ölçeğin teorik temellerini güçlendirmiş ve her bir alt boyutun (Öneme İnanma, Yadsıma, Hoşlanma) bağımsız olarak anlamlı bir varyansı açıkladığını göstermiştir. Bu üç faktörlü yapı, tutumun sadece tek bir genel skorla değil, farklı bileşenlerle incelenmesi gerektiğini desteklemektedir.

Araç

Test Çeşidi: Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format: 44 madde, 3 alt boyutlu tutum ölçeği.

Derecelendirme: 5’li Likert tipi derecelendirme sistemi kullanılmıştır (1= hiç, 2= az, 3= orta, 4= oldukça, 5= tam).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite öğrencileri (Öğretmen Adayları)

Yaş Grubu: Üniversite çağı (Genç Yetişkinler)

Popülasyon Detayları: Öğretmenlik mesleki formasyon derslerini alan üniversite öğrencileri veya ilgili bölümlerde okuyan öğrenciler.

Test Metodolojisi: Öz bildirim raporlama yöntemi. Katılımcılar, her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını 5 dereceli bir ölçekte belirtirler.

Anahtar Kelimeler

Erol Karaca, Öğretmen Eğitimi, Tutum Ölçeği, Psikometri, Yapı Geçerliği, Güvenirlik Katsayısı, 5’li Likert

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Erol Karaca

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Anadolu Üniversitesi (Yazarın 2006 yılındaki güncel kurumu makalede belirtilmemiştir.)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2006 yılında yayımlanan akademik bir çalışma kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin kullanımına ilişkin ticari ücret bilgisi mevcut değildir; ancak akademik ve araştırma amaçlı kullanımlar için sorumlu yazar (Erol Karaca) ile iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve detaylı bilgileri Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi’nde yayımlanmıştır. Orijinal makale bağlantısı ve PDF indirme seçenekleri aşağıda sunulmuştur.

Kaynakça

Karaca, E. (2006). Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Dersine Yönelik Bir Tutum Ölçeği geliştirme. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16, 213-230.

Makalenin orijinal linki: birimler.dpu.edu.tr

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretimde-planlama-ve-degerlendirme-dersine-yonelik-bir-tutum-olcegi-toad.pdf

[quads id=5]

Ölçek Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

Ölçek, toplam 44 madde ve 3 alt boyuttan oluşmaktadır:

• Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Dersinin Önemine İnanma (25 madde): Öğretimde Planlama ve Değerlendirme dersi öğretim etkinliğini arttırır.
• Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Dersini Yadsıma (12 madde): Mesleki formasyon dersleri içinde en sevimsizi Öğretimde Planlama ve Değerlendirme dersidir.
• Öğretimde Planlama ve Değerlendirme Dersinden Hoşlanma (7 madde): Öğretimde Planlama ve Değerlendirme dersini severim.