Yetenek Yönetimi Sürecinde Doktora Öğrencilerine Yönelik Akademik Potansiyel Değerlendirme Kriterleri Ölçeği

Özet

Yetenek Yönetimi Sürecinde Doktora Öğrencilerine Yönelik Akademik Potansiyel Değerlendirme Kriterleri Ölçeği, Gündüzalp ve Boydak-Özan (2017) tarafından yükseköğretim kurumlarında yetenek yönetimi süreçlerini desteklemek amacıyla geliştirilmiştir. Ölçeğin temel amacı, doktora öğrencilerinin akademik başarı ve potansiyellerini sistematik ve objektif kriterlere göre değerlendirmektir. Bu ölçek, öğrencilerin sadece mevcut başarılarını değil, aynı zamanda araştırma becerileri, etik anlayışları ve öz-değerlendirme yetenekleri gibi gelecekteki akademik kariyerlerini etkileyecek kritik yeterliliklerini ölçmeyi hedefler.

Geliştirme aşamasında, ölçeğin psikometrik özellikleri titizlikle incelenmiş ve hem kapsam hem de yapı geçerlik analizleri yapılmıştır. Elde edilen bulgular, ölçeğin doktora öğrencileri bağlamında akademik potansiyeli ölçmede güvenilir ve geçerli bir araç olduğunu göstermiştir. Ölçek, 5’li Likert tipi derecelendirme formatını kullanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yetenek Yönetimi, Doktora Öğrencileri, Akademik Potansiyel, Ölçek Geliştirme, Geçerlik, Güvenirlik, Yükseköğretim.

Yazarlar

Seda GÜNDÜZALP, M. Boydak-Özan.

Amaç

Ölçeğin birincil amacı, yükseköğretim kurumlarında uygulanan yetenek yönetimi stratejileri kapsamında, doktora düzeyindeki öğrencilerin akademik potansiyellerini değerlendirmek için standartlaştırılmış, güvenilir ve geçerli kriterler seti oluşturmaktır. Bu kriterler, öğrencilerin program süresince gösterdikleri gelişim alanlarını belirlemeye ve gelecekteki akademik kadrolara (araştırma görevlisi, öğretim üyesi) seçilmelerinde objektif bir temel sağlamaya yöneliktir.

Ölçek, aynı zamanda öğrencilerin kendi güçlü ve zayıf yönlerini fark etmelerine olanak tanıyarak, öz-değerlendirme ve kişisel gelişim süreçlerini desteklemeyi amaçlamaktadır. Bu değerlendirme aracı, üniversitelerin doktora programlarının kalitesini artırmak ve akademik insan kaynağını etkin bir şekilde yönetmek için kritik bilgiler sunmaktadır.

Yapı

Yetenek Yönetimi Sürecinde Doktora Öğrencilerine Yönelik Akademik Potansiyel Değerlendirme Kriterleri Ölçeği, akademik potansiyel kavramını çok boyutlu bir yapı olarak ele almaktadır. Bu yapı, sadece bilişsel yetenekleri değil, aynı zamanda doktora programının gerektirdiği etik, metodolojik ve kişisel yeterlilikleri de kapsamaktadır. Ölçek maddeleri, öğrencilerin araştırma etiğine bağlılıklarını, eleştirel düşünme becerilerini, öz-yönetim yeteneklerini ve bilimsel bilgi üretme kapasitelerini ölçmeye odaklanmıştır.

Yapısal olarak, ölçek maddeleri doktora eğitiminin temel gereklilikleri olan bilimsel dürüstlük (örneğin, bilgi hırsızlığından kaçınma), öz-farkındalık (güçlü ve zayıf yönlerini değerlendirme) ve araştırma yetkinliği gibi alanları temsil etmektedir. Bu çok boyutlu yaklaşım, yetenek yönetiminde sadece akademik başarı puanlarına değil, aynı zamanda davranışsal ve etik yeterliliklere de odaklanılmasını sağlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, ölçeğin amacına uygun olarak ilgili yapıyı ne kadar doğru ölçtüğünü belirlemek üzere yürütülmüştür. Çalışmada hem Kapsam Geçerliği hem de Yapı Geçerliği incelenmiştir.

• Kapsam Geçerliği: Ölçek maddelerinin, ölçülmek istenen akademik potansiyel yapısının tüm boyutlarını yeterince temsil edip etmediği uzman görüşleri ve literatür taraması yoluyla kontrol edilmiştir.
• Yapı Geçerliği: Faktör analizi teknikleri kullanılarak (detayları Faktör Analizi bölümünde açıklanmıştır), ölçeğin teorik olarak öngörülen alt boyutlarını istatistiksel olarak destekleyip desteklemediği incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda ölçeğin yapı geçerliğine sahip olduğu tespit edilmiştir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmanın sonuçları, ölçeğin iç tutarlılığının yüksek olduğunu ve dolayısıyla ölçüm sonuçlarının zaman içinde veya farklı denek gruplarında istikrarlı olduğunu göstermiştir.

Güvenirlik analizleri, genellikle Cronbach Alfa katsayısı gibi iç tutarlılık ölçümleri kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen yüksek güvenirlik katsayıları, Yetenek Yönetimi Sürecinde Doktora Öğrencilerine Yönelik Akademik Potansiyel Değerlendirme Kriterleri Ölçeği’nin doktora öğrencilerinin potansiyelini ölçmede güvenilir bir araç olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirme çalışmasında (Gündüzalp & Boydak-Özan, 2017), yapı geçerliğini saptamak amacıyla Faktör Analizi uygulanmıştır. Ölçeğin çok boyutlu yapısı göz önüne alındığında, büyük olasılıkla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılarak maddelerin hangi faktörler altında toplandığı belirlenmiş ve ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile bu yapının uyumu test edilmiştir.

Faktör analizi sonuçları, akademik potansiyelin değerlendirilmesinde önemli olan alt boyutların birbirinden ayrıştığını ve her bir boyutun kendi maddeleri tarafından güçlü bir şekilde temsil edildiğini doğrulamıştır. Bu analizler, ölçeğin teorik çerçevesini istatistiksel verilerle destekleyerek ölçüm aracının bilimsel sağlamlığını pekiştirmiştir.

Araç

Test Type:

Geliştirme (Özgün Ölçek)

Format:

5’li Likert Ölçeği (Kesinlikle Katılıyorum, Katılıyorum, Kararsızım, Katılmıyorum, Kesinlikle Katılmıyorum gibi seçenekler kullanılmıştır.)

Language Available:

Türkçe

Population Group:

Akademisyenler ve Yükseköğretim Doktora öğrencileri

Age Group:

Yetişkinler (Genellikle 25-45 yaş aralığındaki doktora öğrencileri)

Population Details:

Ölçek, Türkiye’deki üniversitelerde doktora programlarına kayıtlı öğrenciler başta olmak üzere, akademik potansiyelin değerlendirilmesi gereken tüm doktora öğrencileri üzerinde kullanılmak üzere tasarlanmıştır.

Test Methodology:

Öz bildirim (Self-report) yöntemi ile uygulanır.

Anahtar Kelimeler

Akademik Etik, Öz-Değerlendirme, Lisansüstü Eğitim, Öğrenci Seçimi, Yetenek Geliştirme, Psikometrik Özellikler.

Yazarlar

Author ORCID Identifier:

Bilgi mevcut değildir.

Affiliation Email addresses:

Sorumlu Yazar: [email protected] (Seda GÜNDÜZALP)

Correspondence Address:

Sorumlu yazarın kurumsal e-posta adresi yukarıda belirtilmiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Gündüzalp ve Boydak-Özan tarafından 2017 yılında yayımlanan araştırma makalesi kapsamında geliştirilmiştir. Ölçeğin ticari kullanımı veya telif ücretleri hakkında kesin bir bilgi bulunmamakla birlikte, akademik araştırmalarda kullanım için genellikle referans gösterilerek izin alınması gerekmektedir. İzinler için Sorumlu Yazar Seda GÜNDÜZALP ile iletişime geçilmesi önerilir.

Araştırmacılar, ölçeğin geliştirildiği orijinal makaleye DergiPark üzerinden erişebilirler: dergipark.org.tr. Ayrıca, ölçeğin dokümanlarına aşağıdaki bağlantılardan ulaşılabilir:

• Orijinal Word belgesi: yetenek-yonetimi-surecinde-doktora-ogrencilerine-yonelik-akademik-potansiyel-degerlendirme.docx
• Orijinal PDF dosyası: yetenek-yonetimi-surecinde-doktora-ogrencilerine-yonelik-akademik-potansiyel-değerlendirme.pdf

Referanslar

Gündüzalp, S. ve Boydak-Özan, M. (2017). Yetenek Yönetimi Sürecinde Doktora Öğrencilerine Yönelik Akademik Potansiyel Değerlendirme Kriterleri Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 13(2), 368-391.

Yetenek Yönetimi Sürecinde Doktora Öğrencilerine Yönelik Akademik Potansiyel Değerlendirme Kriterleri Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Kendi güçlü ve zayıf yönlerimi gerçekçi bir biçimde değerlendiririm.
Bilgi hırsızlığından nasıl kaçınılacağını bilirim.