Öğretim Programını Uyarlama Örüntüleri Ölçeği

Özet

Öğretim Programını Uyarlama Örüntüleri Ölçeği (ÖPUÖÖ), öğretmenlerin resmi Öğretim Programını Uyarlama süreçlerinde sergiledikleri davranışsal örüntüleri ve stratejileri ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir araçtır. 20 maddeden oluşan bu ölçek, uyarlama davranışlarını üç temel boyutta incelemektedir: Genişletme, Atlama ve Yeniden Düzenleme. Ölçek geliştirme çalışması, 2018-2019 öğretim yılında gerçekleştirilmiş olup, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile psikometrik yeterliliği kanıtlanmıştır.

Ölçek, öğretmenlerin programı uygularken karşılaştıkları zorluklara verdikleri tepkileri ve programı kendi sınıf ortamlarına ne şekilde adapte ettiklerini ortaya koyarak eğitim araştırmalarına önemli katkılar sağlamaktadır. Derecelendirme, 5’li Likert tipinde (1=Asla, 5=Her zaman) yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretim Programı Uyarlama, Öğretmen Gelişimi, Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA), Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA), Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Ümran Yazıcılar-Nalbantoğlu, N. T. Bümen, Ö. Uslu.

[quads id=5]

Amaç

Öğretim Programını Uyarlama Örüntüleri Ölçeği (ÖPUÖÖ), öğretmenlerin resmi olarak belirlenmiş olan öğretim programlarını sınıf içi uygulamalarında nasıl değiştirdiklerini, eklediklerini veya çıkardıklarını sistematik olarak belirlemeyi amaçlamaktadır. Ölçek, öğretmenlerin program uyarlama stratejilerini tanımlayan ve ölçen güvenilir ve geçerli bir araç sunar.

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin programı uyarlama sürecindeki davranışsal örüntülerini (genişletme, atlama ve yeniden düzenleme) nicel olarak ölçerek, bu örüntülerin öğretmen yeterlilikleri, motivasyonları veya kurumsal destek gibi diğer değişkenlerle ilişkisini incelemeye olanak tanımaktır. Bu sayede, öğretmen eğitim programlarının ve profesyonel gelişim faaliyetlerinin bu uyarlama ihtiyaçlarına göre şekillendirilmesi hedeflenmektedir.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

ÖPUÖÖ, öğretmenlerin program uyarlama davranışlarını temsil eden üç temel boyutu ölçmektedir. Bu boyutlar, öğretmenlerin programı uygulama sırasında gösterdikleri farklı uyarlama stratejilerini kapsamaktadır. Ölçek, bu yapıları ölçerek öğretmenlerin programla olan etkileşimlerinin derinliğini ve niteliğini analiz etmeye yardımcı olur.

Ölçeğin ölçtüğü üç boyut şunlardır:

• Genişletme: Öğretmenin, mevcut program içeriğine ek materyaller, yöntemler veya etkinlikler eklemesini ifade eder. Bu boyut, öğretmenin inisiyatif alarak programı zenginleştirmesini yansıtır.
• Atlama (Omission): Öğretmenin, programın belirli kısımlarını, konularını veya etkinliklerini kasıtlı olarak uygulamadan çıkarmasını ifade eder. Bu davranış, genellikle zaman kısıtlamaları veya öğrenci ihtiyaçlarına uygunsuzluk gibi nedenlerle ortaya çıkar.
• Yeniden Düzenleme (Reorganization): Öğretmenin, programın sıralamasını, yapısını veya derslerin sunuluş biçimini değiştirmesini ifade eder. Bu boyut, öğretmenin programın mantıksal akışını sınıfının özel koşullarına göre optimize etme çabasını gösterir.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlilik çalışmaları 2018-2019 öğretim yılında titizlikle yürütülmüştür. İlk aşamada, ölçek maddelerinin amaca hizmet etme yeterliliğini değerlendirmek üzere uzman görüşleri alınmıştır. Bu görüşler, ölçeğin kapsam geçerliliğini desteklemiştir.

Yapı geçerliliğini incelemek amacıyla, ilk olarak 322 öğretmen ile Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmıştır. AFA sonuçları, ölçeğin genişletme, atlama ve yeniden düzenleme olmak üzere üç boyutlu bir yapıya sahip olduğunu doğrulamış ve bu yapının toplam varyansın %52’sini açıkladığı belirlenmiştir. İkinci aşamada, 361 öğretmenle yapılan yeniden uygulama ile Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiş ve elde edilen uyum indekslerinin yeterli düzeyde olduğu rapor edilmiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin teorik yapıyı başarılı bir şekilde ölçtüğünü göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışmaları, iç tutarlılık katsayılarının hesaplanması yoluyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen güvenirlik katsayıları (Cronbach Alfa değerleri), araştırmada kullanılacak araçlar için genellikle kabul edilen minimum güvenirlik seviyesi olan 0,70’in üzerinde çıkmıştır.

Boyutlara göre hesaplanan güvenirlik katsayıları şu şekildedir:

• Genişletme Boyutu: 0,72
• Atlama Boyutu: 0,87
• Yeniden Düzenleme Boyutu: 0,85

Bu yüksek güvenirlik değerleri, Öğretim Programını Uyarlama Örüntüleri Ölçeği’nin tutarlı ve kararlı ölçümler sağladığını işaret etmektedir. Özellikle Atlama ve Yeniden Düzenleme boyutlarındaki yüksek katsayılar (0,85 ve 0,87), bu alt ölçeklerin mükemmel bir iç tutarlılığa sahip olduğunu göstermektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliliği, iki aşamalı faktör analizi süreciyle incelenmiştir. İlk olarak, 322 öğretmenin katılımıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) yapılmıştır. AFA, veri setinin temel yapısını ortaya çıkarmış ve 20 maddenin üç faktör altında toplandığını göstermiştir: genişletme, atlama ve yeniden düzenleme. Bu üç faktör, ölçeğin toplam varyansının %52’sini açıklamıştır ki bu oran, sosyal bilimler alanında kabul edilebilir bir düzeydir.

İkinci olarak, AFA ile elde edilen üç faktörlü yapının farklı bir örneklemde (N=361 öğretmen) doğrulanıp doğrulanmadığını kontrol etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) gerçekleştirilmiştir. DFA sonucunda, modelin veriyle uyumunu gösteren uyum indekslerinin (örneğin RMSEA, CFI, TLI) yeterli düzeyde olduğu bulunmuş, böylece üç boyutlu yapının sağlamlığı teyit edilmiştir.

Araç Bilgileri

Test Tipi: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme

Derecelendirme: 1= Asla, 5=Her zaman

Madde Sayısı: Toplam 20 madde

Dil: Türkçe

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal dil)

Popülasyon Grubu: Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkin (Çalışan Öğretmenler)

Popülasyon Detayları: Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, Türkiye’deki farklı okullarda görev yapan toplam 683 öğretmen (AFA için 322, DFA için 361) üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Öğretim Programını Uyarlama, Program Geliştirme, Program Değerlendirme, Öğretmen Davranışları, Faktör Analizi, Güvenilirlik, Geçerlilik.

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Ümran Yazıcılar Nalbantoğlu

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar İletişim Bilgisi)

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

İzinler ve Kullanım Ücreti: Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilir.

Test Yılı: Ölçeğin geçerlilik ve güvenilirlik çalışmaları 2018-2019 öğretim yılında gerçekleştirilmiştir.

Yayın Yılı: 2021

PDF Erişimi: Ölçeğin orijinal PDF dosyası aşağıdaki bağlantıdan indirilebilir: ogretim-programini-uyarlama-oruntuleri-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Yazıcılar-Nalbantoğlu, Ü., Bümen N. T. & Uslu, Ö. (2021). Teachers’ curriculum adaptation patterns: a scale development study, Teacher Development.

DOI: https://doi.org/10.1080/13664530.2021.1996452

Makale Bağlantısı: tandfonline.com

[quads id=5]

Öğretim Programını Uyarlama Örüntüleri Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

(Kaynak içerikte ölçek maddeleri sunulmamıştır. Ölçek toplamda 20 maddeden oluşmaktadır.)