Öğretim Hizmetinin Yeterliğine İlişkin Algı

Özet

Öğretim Hizmetinin Yeterliğine İlişkin Algı (ÖHYA) ölçeği, Şen ve Senemoğlu (2017) tarafından geliştirilmiş, öğrencilerin aldıkları öğretim hizmetinin yeterliliğine dair algılarını ölçmeyi amaçlayan 24 maddelik, çok boyutlu bir ölçme aracıdır. Ölçek geliştirme çalışması, öğrencilerin öğretim süreçlerindeki katılım, ipuçları ve geribildirim mekanizmalarına yönelik deneyimlerini değerlendirmelerine olanak tanır. Yapılan analizler, ölçeğin yüksek düzeyde yapı geçerliği ve güvenilirliğe sahip olduğunu göstermektedir.

ÖHYA ölçeği, eğitim psikolojisi ve program değerlendirme alanlarında, öğretim kalitesini öğrenci perspektifinden nicel olarak belirlemek için önemli bir araç olarak kabul edilmektedir. Ölçek, özellikle eğitim araştırmacılarının ve uygulayıcılarının, öğretim hizmetlerinin hangi boyutlarda iyileştirilmesi gerektiğine dair somut veriler elde etmesine yardımcı olmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretim hizmeti, Öğrenci algısı, Ölçek geliştirme, Yapı geçerliği, Cronbach Alpha, Eğitim araştırmaları, Faktör analizi

Yazarlar

Zeynep Şen, N. Senemoğlu

Amaç

Ölçeğin temel amacı, üniversite veya benzeri eğitim kurumlarında öğrencilere sunulan öğretim hizmetlerinin yeterlilik düzeyine ilişkin öğrencilerin sübjektif algılarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu algıların belirlenmesi, eğitim programlarının ve öğretim yöntemlerinin etkinliğini değerlendirmede kritik bir rol oynamaktadır.

Ölçek geliştirme çalışması, psikometrik açıdan sağlam temellere dayanarak, öğretim hizmeti kalitesinin farklı boyutlarını (katılım, ipucu, pekiştirme ve dönüt) ayrıştırmayı ve bu boyutların her birine ilişkin öğrenci memnuniyetini veya algılanan yeterliliği tespit etmeyi hedeflemiştir.

Yapı

Öğretim Hizmetinin Yeterliğine İlişkin Algı (ÖHYA) ölçeği, öğretim hizmetinin yeterliliğini algılama yapısını ölçmek için tasarlanmıştır. Ölçek, Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda belirlenen üç ana boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutlar, öğrencilerin öğrenme sürecinde karşılaştıkları temel destek mekanizmalarını temsil etmektedir.

ÖHYA ölçeğinin ölçtüğü bu üç temel boyut şunlardır:

• Katılım: Öğrencilerin derse aktif olarak dahil olma ve etkileşim kurma fırsatlarına ilişkin algıları.
• İşaret/İpucu: Öğretmen tarafından sağlanan, öğrenmeyi kolaylaştıran yönlendirici bilgiler ve yardım mekanizmalarına ilişkin algıları.
• Pekiştirme ve Dönüt-Düzeltme: Öğrencilerin performanslarına yönelik aldıkları olumlu ya da olumsuz geribildirimlerin ve motivasyonel desteklerin yeterliliğine ilişkin algıları.

Geçerlik

ÖHYA ölçeğinin geçerlik çalışmaları, yapı geçerliğini test etmeye odaklanmıştır. Bu amaçla, 214 öğrenciden toplanan veriler kullanılarak Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) gerçekleştirilmiştir.

Faktör analizine geçilmeden önce, verilerin faktör analizine uygunluğunu belirlemek için Kaiser Meyer Olkin (KMO) testi uygulanmıştır. Elde edilen KMO değeri 0,946 olarak bulunmuştur. Bu yüksek değer (0,60 eşiğinin oldukça üzerinde), toplanan verilerin faktör analizine uygun büyüklükte ve yapıda olduğunu göstermiştir (Tabachnick ve Fidell, 2001).

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliği hem genel ölçek düzeyi hem de alt boyutlar bazında incelenmiştir. Deneme uygulamasından elde edilen 214 öğrenciye ait puanların genel güvenilirlik katsayısı (Cronbach Alpha) 0,96 gibi son derece yüksek bir değerdir. Bu sonuç, ölçeğin iç tutarlılığının mükemmel düzeyde olduğunu işaret etmektedir.

Nihai 24 maddelik ölçekte yer alan maddelerin alt boyutlara göre güvenilirlik değerleri de oldukça yüksektir:

• Katılım Boyutu (10 Madde): Cronbach Alpha katsayısı 0,906.
• İşaret/İpucu Boyutu (8 Madde): Cronbach Alpha katsayısı 0,894.
• Pekiştirme ve Dönüt-Düzeltme Boyutu (6 Madde): Cronbach Alpha katsayısı 0,818.

Tüm alt boyutların güvenilirlik katsayılarının 0,80’in üzerinde olması, ölçeğin her bir alt yapıyı tutarlı bir şekilde ölçtüğünü kanıtlamaktadır. Nihai ölçekte yer alan maddelerin özdeğerleri 0,493 ile 0,783 arasında değişmektedir.

Faktör Analizi

ÖHYA ölçeği, Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) sonucunda üç faktörlü bir yapı sergilemiştir. Bu üç boyutlu yapı, toplam varyansın %56,512’sini açıklamaktadır. Bu oran, sosyal bilimler alanında kabul edilebilir ve güçlü bir açıklayıcı varyans düzeyini temsil etmektedir.

Faktör analizi sonuçları, teorik beklentilerle uyumlu olarak, öğretim hizmetinin yeterliliğine ilişkin algının üç farklı ancak ilişkili bileşenden oluştuğunu doğrulamıştır. Bu yapısal ayrım, ölçeğin sadece genel bir yeterlilik puanı vermekle kalmayıp, öğretim hizmetinin hangi spesifik yönlerinin öğrenciler tarafından daha yeterli veya yetersiz algılandığını teşhis etme yeteneğine sahip olduğunu göstermektedir.

Araç

Test Türü: Geliştirme (Ölçek Geliştirme Çalışması)

Format: Likert Tipi Derecelendirme (Kaynakta kesin derecelendirme bilgisi bulunmamaktadır, ancak faktör analizi yapısı Likert formatını düşündürmektedir.)

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğrenciler

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri (Deneme uygulaması bağlamından çıkarılmıştır)

Popülasyon Detayları: Deneme uygulaması 214 öğrenci üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Metodolojisi: Psikometrik ölçek geliştirme süreci kullanılmış; veri toplama, madde havuzu oluşturma, pilot uygulama, Açıklayıcı Faktör Analizi (AFA) ve güvenilirlik analizleri içermektedir.

Anahtar Kelimeler

Eğitim, Öğretim kalitesi, Ölçek, Güvenirlik, Yapı geçerliği, Öğrenci katılımı, Dönüt-düzeltme, KMO

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Zeynep Şen

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler & Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: 2017

İzinler ve Ücret: Ölçeğin ticari kullanımı, izinleri ve olası ücretleri hakkında bilgi için sorumlu yazar Zeynep Şen ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik amaçlı kullanımlar için genellikle referans gösterilmesi yeterlidir.

Ölçeğin orijinal PDF belgesine aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: ogretim-hizmetinin-yeterligine-iliskin-algi-toad.pdf

Kaynaklar

• Şen, Z. ve Senemoğlu, N. (2017). Öğretim Hizmetinin Yeterliğine İlişkin Algı: Ölçek geliştirme çalışması. IV. International Eurasian Educational Research Congress içinde (s.280-281). Denizli: Pamukkale Üniversitesi.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2001). Using multivariate statistics (4th ed.). Needham Heights, MA: Allyn & Bacon.

Öğretim Hizmetinin Yeterliğine İlişkin Algı Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçek maddeleri, sağlanan kaynak içerikte yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen sorumlu yazar ile iletişime geçiniz veya referans gösterilen kongre bildirisini inceleyiniz.