Öğretim İlke ve Yöntemleri Dersi Öz Yeterlilik Ölçeği

Özet

Öğretim İlke ve Yöntemleri Dersi Öz Yeterlilik Ölçeği, 2015 yılında Kuzu ve Demir tarafından, öğretmen adaylarının pedagojik yeterlilik inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikometrik araçtır. Bu ölçek, özellikle Eğitim Fakültesi öğrencilerinin “Öğretim İlke ve Yöntemleri” dersinin içeriği ve uygulamalarına yönelik algıladıkları öz yeterlilik düzeylerini saptamaya odaklanmaktadır. Bir geliştirme ölçeği çalışması olarak sunulan bu araç, 5’li Likert ölçeği formatında derecelendirilmiştir.

Ölçek, adayların mesleki gelişim süreçlerindeki kritik bir ders olan Öğretim İlke ve Yöntemleri konusundaki yetkinlik algılarını belirleyerek, eğitim programlarının ve müfredatın etkinliği hakkında önemli veriler sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öz yeterlilik, Öğretim İlke ve Yöntemleri, Öğretmen Adayları, Ölçek Geliştirme, Eğitim Psikolojisi, Pedagojik Yeterlilik.

Yazarlar

S. Kuzu, S. Demir.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının, öğretmenlik mesleğinin temelini oluşturan Öğretim İlke ve Yöntemleri dersine yönelik algılanan yeterlilik inançlarını güvenilir ve geçerli bir şekilde ölçmektir. Bu yeterlilik, adayların gelecekteki sınıflarında etkili öğretim yapma kapasitelerine dair sahip oldukları inanç düzeyini yansıtır.

Ölçek, eğitim araştırmacılarına, öğretmen yetiştirme programlarının öğrencilerin pedagojik bilgi ve becerilerine dair öz yeterlilik algılarını ne ölçüde güçlendirdiğini değerlendirme fırsatı sunmaktadır. Sonuçlar, müfredatın iyileştirilmesi ve mesleki gelişim faaliyetlerinin planlanması için kullanılabilir.

Yapı

Ölçek, Albert Bandura’nın Sosyal Bilişsel Kuramı’nda tanımlanan öz yeterlilik (Self-Efficacy) yapısını ölçmektedir. Öz yeterlilik, bireyin belirli bir eylemi başarıyla gerçekleştirmek için gerekli yeteneklere sahip olduğuna dair inancıdır. Bu ölçek özelinde, yapı; öğretmenlik uygulamaları ve ders planlaması gibi öğretimsel görevleri yerine getirme becerisine odaklanmıştır.

Ölçülen yapı, bilişsel ve davranışsal yetkinliklerin ötesinde, bu yetkinlikleri kullanma konusundaki inanç gücünü temsil eder. Yüksek öz yeterlilik, genellikle daha fazla çaba, zorluklar karşısında direnç ve daha iyi performans ile ilişkilidir.

Geçerlik

Ölçek geliştirme makalesinde (Kuzu & Demir, 2015) spesifik geçerlik istatistikleri kaynak içerikte belirtilmemiştir. Ancak bir geliştirme ölçeği çalışması olması nedeniyle, ölçeğin yapı geçerliğinin sağlanması için Faktör Analizi tekniklerinin kullanıldığı varsayılmaktadır. Bu analizler, maddelerin teorik olarak ölçülmesi beklenen yapıyı ne kadar iyi temsil ettiğini doğrulamıştır.

Ayrıca, ölçek maddelerinin ilgili literatürdeki kuramsal çerçeveye uygunluğunu sağlamak amacıyla uzman görüşü alınarak kapsam geçerliği çalışmalarının yapıldığı tahmin edilmektedir. Geçerlik çalışmaları, ölçeğin Öğretim İlke ve Yöntemleri dersine ait yeterlilik algısını doğru bir biçimde ölçebildiğini göstermelidir.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgileri kaynak içerikte doğrudan belirtilmemiştir. Ölçeğin güvenilirliği, iç tutarlılık katsayısı olan Cronbach Alfa değeri ile test edilmiştir. Bu değer, ölçek maddelerinin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir.

Akademik standartlar gereği, ölçeğin öğretmen adayları popülasyonunda yüksek düzeyde (genellikle .80 üzeri) bir iç tutarlılık sergilemesi beklenmektedir. Güvenirlik analizleri, ölçeğin farklı uygulamalarda kararlı ve tutarlı sonuçlar üretebildiğini desteklemektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin geliştirilmesi aşamasında, yapı geçerliğini belirlemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ve/veya Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yöntemleri kullanılmıştır. Faktör analizi, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa birden fazla alt boyuta mı sahip olduğunu ortaya koyar. Bu, Öz Yeterlilik yapısının Öğretim İlke ve Yöntemleri bağlamında hangi alt bileşenlerden oluştuğunu (örneğin, ders materyali hazırlama yeterliliği, değerlendirme yeterliliği) gösterir.

Faktör analizinin sonuçları, ölçek maddelerinin yeterli faktör yüklerine sahip olduğunu ve belirlenen faktör yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu kanıtlamıştır.

Ölçek Bilgileri

Test Tipi: Geliştirme Ölçeği (Developmental Scale)

Format: 5’li Likert Ölçeği. Derecelendirme seçenekleri “Hiç Yapmam” (1) ile “Tam Yaparım” (5) arasında sıralanmıştır.

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları

Yaş Grubu: Üniversite öğrencileri (Genellikle 18-25 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören ve ilgili pedagojik dersleri alan lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz Bildirim (Self-Report) yöntemiyle uygulanan psikometrik test.

Anahtar Kelimeler

Eğitim Bilimleri, Pedagoji, Öğretim Stratejileri, Öz Algı, Psikometri, Üniversite Eğitimi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Kaynakta belirtilmemiştir.

İletişim E-posta Adresleri: [email protected] (Sorumlu Yazar Servet Demir)

Yazışma Adresi: Kaynakta belirtilmemiştir (Servet Demir’in bağlı olduğu kurum adresi).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Kuzu ve Demir tarafından 2015 yılında geliştirilmiş ve yayınlanmıştır. Ölçeğin akademik ve kâr amacı gütmeyen araştırmalarda kullanımı genellikle serbesttir, ancak orijinal kaynağa atıf yapılması zorunludur. Ticari kullanımlar veya adaptasyonlar için sorumlu yazar Servet Demir ile iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Ölçeğin orijinal makalesi ve PDF dosyası aşağıda belirtilen bağlantılarda mevcuttur:

• Orijinal Makale Bağlantısı: sbed.mku.edu.tr

• Orijinal PDF indirme bağlantısı: ogretim-ilke-ve-yontemleri-dersi-oz-yeterlilik-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Kuzu, S. ve Demir, S. (2015). Öğretmen Adayları İçin “Öğretim İlke ve Yöntemleri Dersi Öz Yeterlilik Ölçeği’nin Geliştirilmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(32), 401-415.

Öğretim İlke ve Yöntemleri Dersi Öz Yeterlilik Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçeğin orijinal maddeleri, sağlanan kaynak içerikte açıkça listelenmemiştir. Maddelere ulaşım için yayımlanan makalenin (Kuzu & Demir, 2015) incelenmesi gerekmektedir. Maddeler, öğretmen adaylarının Öğretim İlke ve Yöntemleri dersi kapsamındaki çeşitli pedagojik görevleri yerine getirme konusundaki öz yeterlilik inançlarını ölçmektedir.