Öğretim Elemanlarının Değişime Uyumu Ölçeği

Özet

Öğretim Elemanlarının Değişime Uyumu Ölçeği (ÖEDEUÖ), yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim elemanlarının kurumsal ve toplumsal değişimlere karşı gösterdikleri uyum düzeylerini ölçmek amacıyla Türkçeye uyarlanmış bir psikometrik araçtır. Ölçek, Ömür ve Nartgün (2014) tarafından geliştirilmiş olup, 3 alt boyut ve 19 maddeden oluşmaktadır. Yapılan geçerlik ve güvenirlik çalışmaları, ölçeğin Türkiye bağlamında ilgili yapıyı ölçmek için sağlam bir araç olduğunu göstermektedir. Bu ölçek, özellikle eğitim yönetimi alanında değişim süreçlerini analiz etmek için önemli bir kaynak sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretim Elemanları, Değişime Uyum, Kurumsal Değişim, Yükseköğretim, Faktör Analizi, Psikometrik Ölçek, Eğitim Yönetimi

Yazarlar

Yunus Emre Ömür, Şenol Ş. Nartgün

[quads id=5]

Amaç

Öğretim Elemanlarının Değişime Uyumu Ölçeği’nin temel amacı, üniversitelerdeki öğretim elemanlarının örgütsel ve çevresel değişimlere karşı ne kadar açık, istekli ve uyumlu olduklarını sistematik bir şekilde değerlendirmektir. Ölçek, değişim sürecinde karşılaşılan direnç ve kabul düzeylerini belirleyerek, eğitim kurumlarındaki yönetim stratejilerinin geliştirilmesine bilimsel katkı sunmayı hedeflemektedir.

Ölçeğin Türkçeye uyarlanması, Türkiye’deki yükseköğretim sisteminde değişim yönetiminin akademik personel üzerindeki etkilerini incelemek isteyen araştırmacılara standart ve güvenilir bir ölçüm aracı sunmaktadır. Bu sayede, öğretim elemanlarının değişime adaptasyonunu etkileyen faktörler daha net bir şekilde ortaya konabilmektedir.

Yapı

Öğretim Elemanlarının Değişime Uyumu Ölçeği, toplam 19 maddeden ve üç temel alt boyuttan oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, değişime yönelik farklı algı ve tepki alanlarını temsil etmektedir:

• Öğretim Elemanlarının Değişime Açıklığı (9 Madde): Bu alt boyut, öğretim elemanlarının bizzat kendilerinin değişime ne ölçüde istekli ve açık olduğunu ölçer.
• Yöneticilerin Değişime Açıklığı (4 Madde): Bu boyut, fakülte ve üst düzey yöneticilerin değişim fikirlerine ve yeniliklere karşı gösterdiği esnekliği ve açıklığı değerlendirir.
• Toplumun Değişim Yönündeki Baskısı (6 Madde): Bu alt boyut ise, kurum dışından gelen toplumsal beklentilerin ve baskıların kurumu değişime zorlama derecesini ölçmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliliğini test etmek amacıyla kapsamlı analizler yürütülmüştür. Hem açımlayıcı faktör analizi (AFA) hem de doğrulayıcı faktör analizi (DFA) teknikleri kullanılarak ölçeğin orijinal yapısının Türk kültürüne uygunluğu incelenmiştir. Bu analizler sonucunda, 3 faktörlü yapının korunduğu ve modelin iyi uyum gösterdiği belirlenmiştir.

Yapısal geçerliğin yanı sıra, madde analizleri de gerçekleştirilmiştir. Bu analizler, ölçekteki her bir maddenin toplam puanı yordama gücünü ve maddelerin ilgili alt boyuttaki bireyleri ne ölçüde ayırt edebildiğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Madde analizlerinden elde edilen bulgular, ölçek maddelerinin yüksek düzeyde ayırt ediciliğe sahip olduğunu ve ölçeğin yapısal bütünlüğünü desteklediğini göstermektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenilirliğini değerlendirmek için iç tutarlılık ve iki yarı güvenilirliği yöntemleri kullanılmıştır. İç tutarlılık katsayısı olan Cronbach’s Alpha değerleri, ölçeğin genel olarak yüksek güvenilirliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur.

Toplam ölçek için Cronbach’s Alpha katsayısı .93 olarak tespit edilmiştir. Alt ölçek güvenilirlik katsayıları ise şöyledir: Öğretim Elemanlarının Değişime Açıklığı alt ölçeği için .88, Yöneticilerin Değişime Açıklığı alt ölçeği için .84, Toplumun Değişim Yönündeki Baskısı alt ölçeği için ise .78. Tüm bu değerler, ölçeğin ve alt ölçeklerin yeterli düzeyde güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır. Ayrıca, iki yarı güvenilirliğini ölçmek üzere yapılan analizlerde Spearman-Brown korelasyon değeri r = .91 ve Guttman Split Half değeri r = 87 olarak bulunmuştur. Bu yüksek korelasyon değerleri, ölçeğin tutarlılığını pekiştirmektedir.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla hem açımlayıcı hem de doğrulayıcı faktör analizleri kullanılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi (AFA), ölçeğin 19 maddesinin üç alt boyuta ayrıldığını doğrulamıştır. Doğrulayıcı faktör analizi (DFA) ise, bu üç faktörlü yapının (Öğretim Elemanlarının Değişime Açıklığı, Yöneticilerin Değişime Açıklığı ve Toplumun Değişim Yönündeki Baskısı) teorik model ile veri arasındaki uyumu güçlü bir şekilde desteklediğini göstermiştir. Bu sonuçlar, ölçeğin teorik yapısının ampirik verilerle tutarlı olduğunu kanıtlamaktadır.

Ölçme Aracı

Test Türü: Uyarlama Ölçeği (Adaptasyon)

Format: Yazılı Anket / Kendini Değerlendirme Ölçeği

Dil Mevcut: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretim Elemanları (Akademik Personel)

Yaş Grubu: Yetişkin (Yükseköğretim Kurumlarında Çalışan)

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki üniversitelerde görev yapan akademik personel.

Test Metodolojisi: Ölçek, 6’lı Likert tipi derecelendirme kullanır. Katılımcılar, maddelere 1 (kesinlikle katılmıyorum) ile 6 (kesinlikle katılıyorum) arasında puan vererek yanıt verirler.

Anahtar Kelimeler

Değişim Yönetimi, Akademik Performans, Eğitim Yönetimi, Güvenilirlik, Cronbach’s Alpha, Yapısal Eşitlik Modellemesi, Yükseköğretim Kurumları

[quads id=5]

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Yunus Emre Ömür

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, Ömür ve Nartgün tarafından 2014 yılında Türkçeye uyarlanmıştır. Ölçeğin akademik çalışmalarda kullanımı için sorumlu yazar ile iletişime geçilmesi önerilmektedir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyasına aşağıdaki bağlantıdan ulaşılabilir: ogretim-elemanlarinin-degisime-uyumu-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Ömür, Y. E., ve Nartgün, Ş. S. (2014). Öğretim Elemanlarının Değişime Uyumu Ölçeği: Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 20(3), 307-326.

DOI: 10.14527/kuey.2014.013

Makalenin tam metnine aşağıdaki bağlantıdan erişilebilir: kuey.net

[quads id=5]

Öğretim Elemanlarının Değişime Uyumu Ölçeği Maddeleri

Ölçek, toplam 3 alt boyut ve 19 maddeden oluşmaktadır. Derecelendirme 6’lı Likert tipindedir (1= kesinlikle katılmıyorum – 6= kesinlikle katılıyorum).

• Öğretim elemanlarının değişime açıklığı (9 madde): Bu fakültede yöneticiler ve öğretim elemanları değişime açıktırlar.
• Yönetimin değişime açıklığı (4 madde): Fakülte yöneticileri ve öğretim elemanları, öğrencilerin fikirlerine açıktır.
• Toplumun değişim yönündeki baskısı (6 madde): Bu fakültede yönetim, değişim için isteksiz davranır.