Öğretim Elemanlarında İstenmeyen Davranışlar (ÖEİD) ölçeği

Özet

Öğretim Elemanlarında İstenmeyen Davranışlar (ÖEİD) ölçeği, Büşra Bozanoğlu tarafından 2014 yılında yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçeğin temel amacı, üniversite öğrencilerinin, derslerine giren öğretim elemanları tarafından sergilenen ve öğrenme ortamının kalitesini olumsuz etkileyen istenmeyen davranışlara ilişkin algılarını belirlemektir. Ölçek, hem Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) hem de Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiş olup, beş faktörlü bir yapıya sahiptir. Yapılan güvenirlik analizleri, ölçeğin alt boyutları için yüksek düzeyde Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayıları sağlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretim Elemanlarında İstenmeyen Davranışlar, ÖEİD, Üniversite öğrencisi, Öğretim elemanı, İstenmeyen davranış, Eğitim psikolojisi, Ölçek geliştirme, Yükseköğretim.

Yazarlar

Büşra BOZANOĞLU

[quads id=5]

Amaç

ÖEİD ölçeği, yükseköğretim kurumlarında eğitim kalitesini ve öğrenci-öğretim elemanı etkileşiminin niteliğini değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır. Ölçeğin birincil amacı, öğrencilerin gözünden öğretim elemanlarının pedagojik yetersizliklerini, iletişim hatalarını ve etik dışı sayılabilecek davranışlarını ölçerek bu alanlarda iyileştirme ihtiyacı olan konuları tespit etmektir.

Bu araç, özellikle öğretim elemanlarının sınıf içi ve sınıf dışı iletişim, zaman yönetimi ve ders yönetimi becerilerindeki zayıflıkları belirlemeye odaklanarak, üniversitelerdeki geri bildirim süreçlerine ve akademik gelişim programlarına bilimsel bir temel sağlamaktadır.

Yapı (Construct)

Öğretim Elemanlarında İstenmeyen Davranışlar (ÖEİD) ölçeği, öğretim elemanlarının öğrenme sürecini olumsuz etkileyen davranışlarını ölçen çok boyutlu bir yapıyı temsil eder. Faktör analizleri sonucunda bu yapı, beş ana faktör (boyut) altında toplanmıştır. Bu boyutlar, öğrencilerin akademik deneyimlerini farklı açılardan etkileyen sorun alanlarını kapsamaktadır.

Ölçeğin ölçtüğü beş temel boyut şunlardır:

• Sınıf İçi İletişim Boyutu: Öğretim elemanının derste öğrencilere karşı kullandığı olumsuz dil, azarlama veya alay etme gibi etkileşim hatalarını içerir.
• Zaman Yönetimi Boyutu: Ders süresinin verimsiz kullanılması, konuların yetiştirilememesi veya dersle alakasız konulara gereğinden fazla zaman ayrılması gibi zaman kullanımı sorunlarını ölçer.
• Öğretimin Yönetimi Boyutu: Öğretim elemanının monoton anlatım tarzı, güncel veya farklı öğretim yöntem ve tekniklerini kullanmaması gibi pedagojik yönetim eksikliklerini kapsar.
• Sınıf Dışı İletişim Boyutu: Öğrencilerin akademik ihtiyaç duyduklarında (dersle ilgili konularda) onlara zaman ayırmama veya yardımcı olmaktan kaçınma gibi destek eksikliklerini değerlendirir.
• Derse Katılım Boyutu: Öğretim elemanının sınıfta tartışma ortamı yaratmaması veya öğrencilerin düşüncelerini özgürce ifade etmelerine engel olması gibi katılımcı öğrenmeyi kısıtlayıcı davranışları içerir.

Geçerlik

ÖEİD ölçeğinin yapı geçerliği, kapsamlı istatistiksel yöntemlerle incelenmiştir. Geçerlik çalışmaları kapsamında hem keşfedici hem de doğrulayıcı analizler gerçekleştirilmiştir. Öncelikle, ölçeğin maddelerinin hangi faktörler altında toplandığını belirlemek için Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) kullanılmıştır.

Ardından, geliştirilen beş faktörlü modelin yapısal uygunluğunu test etmek amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) yapılmıştır. DFA sonucunda elde edilen uyum iyiliği değerleri incelenmiş ve ölçeğin teorik modelinin yeterince yapı geçerliğine sahip olduğu kanıtlanmıştır. Ayrıca, ölçek maddelerinin toplam puanla ilişkisini göstermek üzere düzeltilmiş madde-toplam korelasyon katsayıları da hesaplanmıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliğini ve iç tutarlılığını belirlemek için her bir faktöre ait Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayıları hesaplanmıştır. Elde edilen değerler, ölçeğin tüm alt boyutlarında yüksek düzeyde tutarlılık gösterdiğini ve güvenilir ölçümler sunduğunu ortaya koymuştur.

Faktörlere göre hesaplanan Cronbach Alpha katsayıları aşağıdaki gibidir:

• Sınıf İçi İletişim Boyutu: .939
• Zaman Yönetimi Boyutu: .783
• Öğretimin Yönetimi Boyutu: .839
• Sınıf Dışı İletişim Boyutu: .849
• Derse Katılım Boyutu: .749

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal temelini oluşturmak üzere yapılan analizlerde, öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) uygulanmış ve ölçeğin alt boyutlarını oluşturan beş temel faktör belirlenmiştir. Bu faktörler, öğretim elemanlarının istenmeyen davranışlarını farklı kategorilerde gruplamıştır.

Daha sonra, bu beş faktörlü yapının örneklem verisiyle ne kadar uyumlu olduğunu kesinleştirmek için Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılmıştır. DFA sonuçları, modelin teorik beklentilerle uyumlu olduğunu ve ölçeğin beş alt boyuttan oluşan yapısının doğrulandığını göstermiştir. Bu sonuçlar, ÖEİD ölçeğinin sağlam bir faktör yapısına sahip olduğunu teyit etmektedir.

Ölçek Bilgileri

Test Türü: Geliştirme

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Üniversite Öğrencileri

Yaş Grubu: Yükseköğretim düzeyinde öğrenim gören öğrenciler

Popülasyon Detayları: İnönü Üniversitesinde öğrenim gören farklı fakültelerden öğrenciler üzerinde uygulanmıştır.

Test Metodolojisi: Öğrencilerin, öğretim elemanlarının davranışlarına ilişkin algılarını öz bildirime dayalı olarak değerlendirdiği bir anket metodolojisi kullanılmıştır.

Derecelendirme: Ölçek maddeleri aşağıdaki 5 puanlı Likert tipi derecelendirme ile yanıtlanmaktadır: “1 = Hiçbir Zaman”, “2 = Nadiren”, “3 = Bazen”, “4= Çoğunlukla”, “5 = Her Zaman”

Anahtar Kelimeler

Akademik davranış, Öğrenci algıları, Eğitim kalitesi, Yükseköğretim, İletişim becerileri, Öğretim yönetimi, Pedagojik yetersizlik.

[quads id=5]

Yazarlar

Yazar ORCID Tanıtıcısı: Bilinmiyor

Kurum E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: İnönü Üniversitesi, Malatya (Ölçeğin geliştirildiği yüksek lisans tezi kurumu)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Öğretim Elemanlarında İstenmeyen Davranışlar (ÖEİD) ölçeği, 2014 yılında Büşra Bozanoğlu tarafından tamamlanan bir yüksek lisans tezi çalışmasının ürünüdür. Ölçeğin kullanımı ve izinleri hakkında bilgi almak için sorumlu yazar ile yukarıdaki e-posta adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Bu ölçeğin orijinal PDF belgesi, aşağıdaki adresten indirilebilir: ogretim-elemanlarinda-istenmeyen-davranislar-oeid-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Bozanoğlu, B. (2014). Üniversite öğrencilerinin öğretim elemanları tarafından sergilenen istenmeyen davranışlara ilişkin görüşleri (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İnönü Üniversitesi, Malatya.

[quads id=5]

Öğretim Elemanlarında İstenmeyen Davranışlar (ÖEİD) ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmuş olup, hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

• Dersimize giren öğretim elemanı derste öğrencileri küçük bahanelerle azarlar.
• Dersimize giren öğretim elemanı öğrenciler sorduğu sorulara yanlış veya alakasız cevaplar verdiğinde onlarla dalga geçer.
• Dersimize giren öğretim elemanı dersleri durağan ve monoton bir ses tonu ile anlatır.
• Dersimize giren öğretim elemanı farklı öğretim yöntem ve tekniklerini kullanmaz.
• Dersimize giren öğretim elemanı anlatılması gereken konuları dönem sonunda yetiştiremez.
• Dersimize giren öğretim elemanı dersle ilgisi olmayan konular hakkında (ailesi, kişisel hayatı vb.) çok konuşarak ders süresini boşa harcar.
• Dersimize giren öğretim elemanı öğrenciler ihtiyaç duyduğunda (dersle ilgili bir konuda) onlara zaman ayırmaz.
• Dersimize giren öğretim elemanı öğrenciler dersle ilgili konuşmak için odasına gittiğinde yardımcı olmaz.
• Dersimize giren öğretim elemanı sınıfta tartışma ortamı yaratmaz.
• Dersimize giren öğretim elemanı öğrencilerin düşüncelerini ifade etmesine izin vermez.