Sınıf İçi İstenmeyen Öğrenci Davranışlarına Yönelik Öğretmen Tutumları Ölçeği

Özet

Sınıf İçi İstenmeyen Öğrenci Davranışlarına Yönelik Öğretmen Tutumları Ölçeği (TOAD), sınıf ortamında karşılaşılan istenmeyen öğrenci davranışlarına yönelik öğretmenlerin sahip olduğu duyuşsal ve davranışsal tutumları belirlemek amacıyla 2011 yılında geliştirilmiş özgün bir ölçektir. Ölçek, öğretmenlerin bu tür davranışlara karşı geliştirdikleri duygusal tepkileri ve eyleme dönük eğilimleri sistematik olarak ölçmeyi hedefler. Bu araç, eğitim psikolojisi ve rehberlik alanındaki araştırmacılar için öğretmenlerin sınıf yönetimi yaklaşımlarını ve disiplin stratejilerini anlamada önemli bir veri kaynağı sağlamaktadır. Ölçek, 5’li Likert tipinde derecelendirilmiştir.

Yapılan psikometrik analizler, ölçeğin iki faktörlü bir yapıya (Duyuşsal ve Davranışsal Boyutlar) sahip olduğunu göstermiş; yüksek iç tutarlılık (Cronbach Alpha = 0.85) ve kabul edilebilir uyum indeksleri ile yapı geçerliği kanıtlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen tutumları, sınıf yönetimi, istenmeyen öğrenci davranışı, duyuşsal boyut, davranışsal boyut, Likert ölçeği, psikometrik.

Yazarlar

Fuat Tanhan, Esra Şentürk

[quads id=5]

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmenlerin sınıf içinde ders akışını bozan ve öğrenme ortamını olumsuz etkileyen istenmeyen öğrenci davranışlarına karşı sergiledikleri tutumları ölçmektir. Bu tutumlar, öğretmenlerin hem içsel (duygusal) tepkilerini hem de dışsal (ceza, uyarı vb.) davranışlarını kapsamaktadır.

Bu ölçek, öğretmenlerin disiplin anlayışlarını ve problem davranışlara verdikleri tepkilerin doğasını belirleyerek, eğitim fakültelerinde ve hizmet içi eğitimlerde sınıf yönetimi becerilerinin geliştirilmesine yönelik hedefe odaklı müdahale programlarının tasarlanmasına bilimsel zemin hazırlamaktadır.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Sınıf İçi İstenmeyen Öğrenci Davranışlarına Yönelik Öğretmen Tutumları Ölçeği, tutum yapısını iki temel faktör altında incelemektedir. Bu boyutlar, öğretmenlerin öğrenci davranışlarına verdiği tepkinin hem içsel hem de dışsal bileşenlerini temsil eder.

• Duyuşsal Boyut: Bu 11 maddelik boyut, öğretmenin istenmeyen öğrenci davranışları karşısında yaşadığı duygusal yoğunluğu ve tepkileri (örneğin, öfke, sinirlilik, kaygı) ölçmektedir.
• Davranışsal Boyut: Bu 5 maddelik boyut, öğretmenin istenmeyen davranışlar karşısında gösterme eğiliminde olduğu somut eylemleri ve disiplin yöntemlerini (örneğin, cezalandırma, uyarma, sınıftan çıkarma) ölçmektedir.

Geçerlik

Ölçeğin yapı geçerliği, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. Analiz sonuçları, iki faktörlü yapının kabul edilebilir düzeyde uyum sağladığını göstermektedir. Modelin uygunluğuna ilişkin hesaplanan uyum indeksleri şöyledir:

• RMSEA (Root Mean Square Error of Approximation): 0.084
• CFI (Comparative Fit Index): 0.93
• GFI (Goodness of Fit Index): 0.89
• RMR (Root Mean Square Residual): 0.081
• AGFI (Adjusted Goodness of Fit Index): 0.85

Ayrıca, modelin ki-kare/serbestlik derecesi oranı (c²/sd = 366.54/103) 3.55 olarak hesaplanmıştır. Bu oran, sosyal bilimler araştırmaları için genel kabul gören sınırların içinde olup, ölçeğin teorik yapısının verilerle uyumlu olduğunu ve geçerli olduğunu desteklemektedir.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirliği, maddelerin iç tutarlılığı (Cronbach Alpha katsayısı) hesaplanarak değerlendirilmiştir. Ölçeğin genel iç tutarlılık katsayısı 0.85 olarak bulunmuştur, bu da ölçeğin yüksek düzeyde güvenilir olduğunu göstermektedir.

Alt boyutların iç tutarlılık katsayıları da kabul edilebilir düzeydedir. Duyuşsal ve Davranışsal Boyutlar için bu katsayılar 0.78 ile 0.82 arasında değişmektedir. Bu bulgular, ölçeğin farklı faktörlerdeki maddelerin kendi içlerinde tutarlı ölçümler yaptığını doğrulamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçek, Doğrulayıcı Faktör Analizi sonuçlarına göre iki ana faktörden oluşmaktadır: Duyuşsal Boyut (11 madde) ve Davranışsal Boyut (5 madde). Bu iki boyut, öğretmenlerin istenmeyen davranışlara yönelik tutumlarının kapsamlı bir şekilde değerlendirilmesini sağlamaktadır. Faktör yapısı, öğretmenlerin tepkilerinin hem duygusal hem de eylemsel yönlerini ayrı ayrı ölçerek yapısal netlik sunmaktadır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Geliştirme (Developmental Scale)

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme (1= Hiç Katılmıyorum – 5= Tamamen Katılıyorum)

Language Available: Türkçe (Turkish)

Population Group: Öğretmenler (Sınıf ve Branş Öğretmenleri)

Age Group: Yetişkin (Öğretmenlik mesleğini icra edenler)

Population Details: Türkiye’deki ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenler örneklem olarak kullanılmıştır.

Test Methodology: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Anahtar Kelimeler

Sınıf disiplini, eğitim psikolojisi, öğretmen tepkileri, yapısal eşitlik modellemesi, Cronbach Alpha, okul yönetimi.

[quads id=5]

Yazarlar

Author ORCID Identifier: Mevcut Bilgi Yok

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: Fuat Tanhan (Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Eğitim Bilimleri Bölümü)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, 2011 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı ve izinleri hakkında bilgi almak için sorumlu yazar Fuat Tanhan ile [email protected] adresi üzerinden iletişime geçilmesi gerekmektedir. Akademik çalışmalarda etik kurallar çerçevesinde yazar onayı alınması önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF versiyonu aşağıdaki adresten indirilebilir: sinif-ici-istenmeyen-ogrenci-davranislarina-yonelik-ogretmen-tutumlari-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Tanhan, F. ve Şentürk, E. (2011). Sınıf İçi İstenmeyen Öğrenci Davranışlarına Yönelik Öğretmen Tutumları Ölçeğinin geliştirilmesi. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 4(35), 44-53.

Makalenin tam metnine DergiPark üzerinden erişim sağlanabilir: dergipark.ulakbim.gov.tr

[quads id=5]

Sınıf İçi İstenmeyen Öğrenci Davranışlarına Yönelik Öğretmen Tutumları Ölçeği Maddeleri

IMPORTANT: The following scale items must be preserved in their original language and must not be changed in any way.

Duyuşsal Boyut (11m): Öğrencilerin ders esnasında ders dışı bir işle ilgilenmesi beni öfkelendirir.

Davranışsal Boyut (5m): Ders esnasında arkadaşını rahatsız eden (itme, vurma, eşyasını alma vb.) öğrenciyi cezalandırırım.