Öğrenmeye Yönelik Epistemolojik İnançlar Ölçeği

Özet

Öğrenmeye Yönelik Epistemolojik İnançlar Ölçeği (ÖYEİÖ), bireylerin öğrenme süreçleri ve bilginin doğası hakkındaki epistemolojik inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir uyarlama aracıdır. Bu ölçek, Kutluca, Soysal ve Radmard (2018) tarafından Türkçe’ye uyarlama ve güvenirlik çalışması yapılarak Türk kültürüne kazandırılmıştır. Ölçek, öğrencilerin bilgiyi nasıl yapılandırdığını, bilginin kesinliğini, kaynağını ve öğrenme hızını nasıl algıladığını değerlendirmeye olanak tanır. Yapılan psikometrik çalışmalar, ölçeğin eğitim araştırmalarında kullanılmak üzere yüksek düzeyde geçerli ve güvenilir olduğunu göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Epistemolojik İnançlar, Öğrenme Psikolojisi, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Eğitim Psikolojisi.

Yazarlar

Ali Yiğit Kutluca, Yasin Soysal, Siyamak Radmard.

Amaç

Ölçeğin temel amacı, bireylerin öğrenmeye yönelik sahip oldukları bilişsel yapıları ve inanç sistemlerini güvenilir ve geçerli bir şekilde tespit etmektir. Bu inançlar, bireyin bilgiye yaklaşımını, akademik motivasyonunu ve öğrenme stratejilerini doğrudan etkileyen temel psikolojik yapıları temsil eder.

Uyarlama çalışması, orijinal ölçeğin psikometrik özelliklerinin Türk örnekleminde de sürdürülebilirliğini sağlamayı amaçlamıştır. Bu sayede, Türkiye’deki eğitim ortamlarında epistemolojik inançların öğrenme çıktıları üzerindeki etkileri sistematik olarak incelenebilir hale gelmiştir. Ölçek, özellikle eğitim bilimleri alanında öğrencilerin bilgiye dair varsayımlarını derinlemesine anlamak isteyen araştırmacılar için değerli bir araçtır.

Yapı (Construct)

ÖYEİÖ, bireyin bilginin doğası (epistemoloji) ve bilginin nasıl edinildiği (öğrenme) hakkındaki inançlarını ölçer. Bu yapı, genellikle bilginin kesinliği (mutlak mı, göreceli mi olduğu), bilginin kaynağı (otorite mi, bireysel deneyim mi olduğu) ve bilginin yapısı (izole edilmiş mi, karmaşık ve bütüncül mü olduğu) gibi çok boyutlu yönleri kapsar.

Ölçek maddeleri, katılımcıların bu temel boyutlardaki inançlarını yansıtacak şekilde formüle edilmiştir. Yüksek puanlar genellikle bilginin karmaşık, yapılandırılabilir ve sorgulanabilir olduğu yönündeki gelişmiş epistemolojik inançları gösterirken; düşük puanlar bilginin kesin, değişmez ve otoriteden geldiği yönündeki inançları işaret edebilir.

Geçerlik

Ölçeğin yapısal geçerliği, verilerin faktörleştirilebilirliğini inceleyen istatistiksel testlerle desteklenmiştir. Bu kapsamda, toplanan verilerin faktör analizi için uygunluğunu değerlendirmek üzere Bartlett Küresellik Testi uygulanmıştır.

Yapılan analizde, Bartlett küresellik testi istatistiksel olarak anlamlı bir sonuç vermiş (χ²= 3427,53, df=253; p<.01) ve bu sonuç, katılımcı kitlesinden ÖYEİÖ aracılığıyla toplanan veri setinin faktörize edilebilir olduğunu göstermiştir. Bu bulgu, ölçeğin altında yatan teorik yapıları başarıyla ölçtüğüne dair güçlü bir kanıt sunmaktadır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik çalışması, iç tutarlılık katsayısı hesaplanarak gerçekleştirilmiştir. İç tutarlılık, ölçekteki maddelerin aynı psikolojik yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü belirler.

Öğrenmeye Yönelik Epistemolojik İnançlar Ölçeği’nin Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayısı 0,79 olarak tespit edilmiştir. Bu değer, sosyal bilimlerde kabul edilebilir güvenirlik standardı olan 0,70 eşiğinin üzerinde olup, testin araştırmada kullanılması için yüksek düzeyde uygun ve tutarlı olduğunu ortaya koymuştur.

Faktör Analizi

Uyarlama çalışmasında kullanılan faktör analizi, ölçeğin çok boyutlu yapısını doğrulamıştır. Bartlett Küresellik Testi’nin anlamlılığı, veri setinin temel yapıları ortaya çıkarma potansiyelini teyit etmiştir.

Faktör analizi sonuçları, ÖYEİÖ’nün Türk öğrencilerin epistemolojik inançlarını temsil eden alt boyutları etkin bir şekilde ayrıştırdığını göstermiştir. Bu yapısal doğrulama, ölçeğin sadece dilsel değil, aynı zamanda kavramsal olarak da Türk eğitim bağlamına adapte edildiğini kanıtlamaktadır.

Ölçüm Aracı

Test Türü: Uyarlama

Format: 5’li Likert Tipi Derecelendirme Ölçeği

Mevcut Diller: Türkçe (Uyarlama)

Popülasyon Grubu: Eğitim bilimleri veya genel akademik popülasyon

Yaş Grubu: Genç yetişkinler ve yetişkinler

Popülasyon Detayları: Öğrenme süreçleri ve bilgi edinimi üzerine aktif olarak düşünen bireyler.

Test Metodolojisi: Katılımcılardan, verilen her bir ifadeye ne ölçüde katıldıklarını belirtmeleri istenir.

Anahtar Kelimeler

Epistemoloji, Öğrenme İnançları, ÖYEİÖ, Psikometri, Cronbach Alpha, Eğitimde Kuram ve Uygulama.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Ali Yiğit Kutluca (Sorumlu Yazar)

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin uyarlama çalışması 2018 yılında yayınlanmıştır. Ölçeğin ticari olmayan akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazarların iznine tabidir. Kullanım izinleri ve olası ücretlendirme bilgileri için sorumlu yazar Ali Yiğit Kutluca ile e-posta yoluyla iletişime geçilmesi önerilir.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buraya bağlantılıdır: ogrenmeye-yonelik-epistemolojik-inanclar-olcegi-toad.pdf

Referanslar

• Kutluca, A.Y., Soysal, Y., & Radmard, S(2018). Öğrenmeye Yönelik Epistemolojik İnançlar Ölçeğinin uygulamalı uyarlama ve güvenirlik çalışması. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 14(2), 129-152.

Öğrenmeye Yönelik Epistemolojik İnançlar Ölçeği Maddeleri

Ölçek, 5 dereceli bir Likert tipi ölçek kullanır. Derecelendirme şu şekildedir:

1. (1) Düzeyi

2. Katılmıyorum (2) Düzeyi

3. Kararsızım (3) Düzeyi

4. Katılıyorum (4) Düzeyi

5. Kesinlikle katılıyorum (5) Düzeyi

Örnek Maddeler (Orijinal Metinden Alınmıştır):

• Öğrenme bilginin dereceli bir şekilde yapılandırıldığı bir süreçtir.

• İddia ettiğim bir konu hakkında farklı bir görüş varsa o görüşü çürütmeye çalışırım, çünkü doğru tektir.

• Ben çoğu zaman uzmanların gerçekten ne kadar bildiğini merak ederim.

• Bilgelik cevapları bilmek değil, cevaplara nasıl ulaşacağını bilmek.