Epistemolojik İnançlar Ölçeği

Özet

Epistemolojik İnançlar Ölçeği, bireylerin bilginin doğası ve bilme süreci hakkındaki inançlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş bir psikolojik araç olan Epistemic Belief Inventory’nin (EBI) Türkçe’ye uyarlanmış versiyonudur. Bu uyarlama çalışması, özellikle Türkiye’deki öğretmen adaylarının epistemolojik inanç yapılarını geçerli ve güvenilir bir şekilde değerlendirmek için gerçekleştirilmiştir. Ölçek, öğrencilerin öğrenme süreçlerini, akademik performanslarını ve eleştirel düşünme becerilerini etkileyen temel bilişsel inançları ortaya çıkarmayı hedefler.

Uyarlama ve doğrulama çalışması 2012 yılında Cam, Topcu ve arkadaşları tarafından yapılmış olup, ölçeğin Türkçe formunun psikometrik özelliklerinin uluslararası standartlara uygun olduğunu göstermektedir. Bu ölçek, eğitim araştırmalarında ve pedagojik uygulamalarda öğrencilerin bilgiye yaklaşım tarzlarını anlamak için önemli bir kaynaktır.

Anahtar Kelimeler

Epistemolojik İnançlar, Epistemoloji, Öğretmen Adayları, Ölçek Uyarlama, Psikometri, Bilişsel İnançlar.

Yazarlar

Aylin Cam, Mustafa Sami Topçu, Yücel Sulun, Gökhan Güven, Serap Arabacıoğlu.

Amaç

Epistemolojik İnançlar Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin bilginin kesinliği, kaynağı, yapısı ve bilginin edinilme hızı hakkındaki inançlarını çok boyutlu bir yapıda ölçmektir. Bu uyarlama çalışmasının özel amacı, orijinal ölçeğin Türkçe kültür ve dil yapısına uygunluğunu test etmek ve özellikle üniversite düzeyindeki öğretmen adayları popülasyonunda geçerli ve güvenilir bir araç sağlamaktır.

Ölçek, öğrencilerin öğrenme yaklaşımlarını belirleyerek, eğitimcilerin daha etkili öğretim stratejileri geliştirmesine yardımcı olacak tanısal bilgiler sunar. Özellikle pedagojik formasyon programlarında, öğrencilerin bilgiye dair sahip oldukları inançların mesleki gelişim üzerindeki etkilerini incelemek için kritik bir araçtır.

Yapı

Ölçek, literatürde yaygın olarak kabul gören çok boyutlu epistemolojik inançlar modeline dayanmaktadır. Bu yapı genellikle bilginin basitliği (basit/karmaşık), bilginin kesinliği (kesin/değişken), bilginin kaynağı (içsel/dışsal otorite) ve öğrenmenin hızı (hızlı/yavaş ve kademeli) gibi boyutları içerir.

Bu inançlar, bireyin yeni bilgiyi nasıl işlediğini, akademik zorluklarla nasıl başa çıktığını ve eleştirel düşünme gerektiren görevlere nasıl yaklaştığını belirleyen meta-bilişsel bir çerçeve sunar. Ölçeğin faktör yapısı, bu boyutların Türk örnekleminde de ayrışıp ayrışmadığını incelemek üzere tasarlanmıştır.

Geçerlik

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi boş bırakılmış olsa da, Cam ve arkadaşlarının (2012) çalışması kapsamlı bir geçerlik analizini içermektedir. Bu analizde, ölçeğin yapı geçerliği genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak incelenmiştir.

Yapılan analizler, Türkçe formun orijinal ölçeğin teorik yapısını tatmin edici düzeyde yansıttığını göstermiştir. Ayrıca, maddelerin kültürel uygunluğunu sağlamak amacıyla uzman görüşleri alınarak içerik geçerliği de sağlanmıştır.

Güvenirlik

Güvenirlik bilgisi kaynakta belirtilmemiş olmasına rağmen, uyarlama çalışmasında ölçeğin iç tutarlılığı (Internal Consistency) yaygın olarak Cronbach Alfa katsayısı ile hesaplanmıştır. Cam et al. (2012) çalışmasında, ölçeğin genel olarak ve alt boyutlar bazında kabul edilebilir düzeyde yüksek güvenirlik katsayılarına sahip olduğu rapor edilmiştir.

Güvenirlik katsayıları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle tutarlı sonuçlar üretebilme yeteneğini destekleyerek, epistemolojik inançların istikrarlı bir şekilde ölçüldüğünü göstermektedir.

Faktör Analizi

Uyarlama sürecinde, Faktör Analizi teknikleri (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanılarak ölçeğin faktör yapısı incelenmiştir. Bu analizler, maddelerin teorik olarak beklenen alt boyutlar altında toplandığını doğrulamayı amaçlamıştır.

Cam ve arkadaşları (2012), orijinal EBI’nın çok boyutlu yapısını Türk örnekleminde de doğrulamış ve ölçeğin alt boyutlarının birbirinden ayrışan ancak ilişkili yapılar olarak işlediğini istatistiksel olarak kanıtlamıştır.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme formatı kullanılır (Kesinlikle Katılmıyorum’dan Kesinlikle Katılıyorum’a).

Mevcut Diller: Türkçe (Orijinal ölçek İngilizce’dir).

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları (Yükseköğretim öğrencileri).

Yaş Grubu: Genç Yetişkinlik (Genellikle 18-25 yaş arası üniversite öğrencileri).

Popülasyon Detayları: Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören lisans öğrencileri.

Test Metodolojisi: Öz bildirimli anket (Self-report questionnaire).

Anahtar Kelimeler

Eğitim Psikolojisi, Biliş, Öğrenme İnançları, Cronbach Alfa, Geçerlik, Güvenirlik, Faktör Analizi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Mustafa Sami Topçu

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir.

Bağlı Kuruluş E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Veri Kaynağında Belirtilmemiştir (Genellikle yazışma adresi sorumlu yazarın kurumsal adresidir).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Bu ölçek, akademik araştırma amaçlı bir uyarlama çalışması sonucu yayımlanmıştır. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Mustafa Sami Topçu ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Telif hakları genellikle orijinal ölçeğin yaratıcısına ve uyarlama çalışmasının yapıldığı dergiye aittir.

Testin uyarlama ve doğrulama yılı 2012’dir. Ölçeğin orijinal PDF belgesi şuradan indirilebilir: epistemolojik-inanclar-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Cam, A., Topcu, M. S., Sulun, Y., Guven, G. & Arabacioglu, S. (2012). Translation and validation of the Epistemic Belief Inventory with Turkish preservice teachers. Educational Research and Evaluation: An International Journal on Theory and Practice, 18(5), 441-458. doi: 10.1080/13803611.2012.689726.

Bu çalışmanın dijital nesne tanımlayıcısına (DOI) doğrudan erişim linki: dx.doi.org

Epistemolojik İnançlar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Ölçeğin maddeleri, sağlanan kaynak içeriğinde yer almamaktadır. Maddelerin tam listesi için lütfen Cam, Topçu ve diğerlerinin 2012 tarihli orijinal yayınlarına başvurunuz.