Öğrenme Yaklaşımları Envanteri

Özet

Öğrenme Yaklaşımları Envanteri (ÖYE), öğrencilerin akademik materyallere yaklaşım biçimlerini ve öğrenme süreçlerinde benimsedikleri stratejileri belirlemek amacıyla Türkçe’ye uyarlama yoluyla kazandırılmış psikometrik bir ölçektir. Esma Çolak ve S. Fer tarafından 2007 yılında gerçekleştirilen uyarlama çalışması, envanterin dilsel eşdeğerlik, güvenirlik ve geçerlik analizlerini içermektedir. Ölçek, öğrencilerin öğrenme motivasyonlarını ve bilişsel süreçlerini karakterize eden temel olarak iki boyutu, yani Derin Öğrenme Yaklaşımı ve Yüzeysel Öğrenme Yaklaşımı‘nı ölçmeye odaklanmıştır. Bu araç, eğitim ortamlarında öğrenci performansını ve öğrenme kalitesini anlamada kritik bir rol oynamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme Yaklaşımları, Derin Öğrenme, Yüzeysel Öğrenme, Psikometrik Araç, Güvenirlik, Geçerlik, Likert Ölçeği.

Yazarlar

Esma ÇOLAK, S. Fer.

Amaç

Öğrenme Yaklaşımları Envanteri’nin temel amacı, öğrencilerin öğrenme materyallerine yönelik kullandıkları temel stratejileri ve motivasyonel yönelimleri tespit etmektir. Envanter, öğrencilerin bir konuyu derinlemesine anlamaya mı (içsel motivasyon) yoksa sadece sınavı geçmeye ve ezberlemeye mi (dışsal motivasyon) odaklandığını belirleyerek eğitimcilere öğrenci profilleri hakkında değerli bilgiler sunar.

Ölçeğin Türk kültürüne uyarlanmasıyla, yerel öğrenci popülasyonlarının akademik yaklaşımlarının bilimsel olarak incelenmesi ve bu yaklaşımlar doğrultusunda eğitim programlarının geliştirilmesi hedeflenmiştir.

Yapı

Öğrenme Yaklaşımları Envanteri, öğrencilerin öğrenme süreçlerini tanımlayan iki temel psikolojik yapı etrafında yapılandırılmıştır. Ölçek toplam 22 maddeden oluşmaktadır ve bu maddeler eşit olarak iki alt boyuta dağıtılmıştır:

• Derin Öğrenme Yaklaşımı: 11 madde (Öğrenilen materyalin altında yatan anlamı, fikirleri ve kavramlar arasındaki ilişkileri anlamaya yönelik çabayı ölçer.)
• Yüzeysel Öğrenme Yaklaşımı: 11 madde (Materyali sadece sınavı geçmek amacıyla ezberlemeye, dışsal ödüllere odaklanmaya ve minimum çaba göstermeye yönelik stratejileri ölçer.)

Geçerlik

Envanterin geçerlik çalışmaları, hem içerik geçerliğini hem de yapı geçerliğini sağlamaya yönelik kapsamlı analizleri içermiştir. İçerik geçerliği, maddelerin istatistiksel açıdan incelenmesiyle desteklenmiştir. Bu incelemede, maddelerin en az 0.05 düzeyinde anlamlı olması, korelasyon değerlerinin 0,20’nin üzerinde olması ve madde-toplam korelasyonlarının negatif olmaması gibi sıkı kriterler esas alınmıştır. Bu kriterler, her bir maddenin ölçmeyi amaçladığı özelliği başka bir özellik ile karıştırmadan ölçtüğünü ispatlamıştır.

Yapı geçerliği ise iç tutarlılık yöntemiyle ve alt boyutlar arasındaki ilişkilerin sınanmasıyla belirlenmiştir. İç tutarlılık katsayısının yüksekliği, ölçeğin homojenliğinin ve dolayısıyla yapı geçerliğinin bir göstergesi olarak kabul edilmiştir. Yapı geçerliği analizlerinde, ölçeğin alt bölümleri arasındaki ilişkiler Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Tekniği kullanılarak incelenmiştir. Bu analizler, iki faktörlü yapının (Derin ve Yüzeysel Yaklaşım) ölçülen yapıyı başarılı bir şekilde temsil ettiğini göstermiştir.

Güvenirlik

Güvenirlik çalışmaları iki ana yöntemle gerçekleştirilmiştir: Test-Tekrar Test ve İç Tutarlılık Güvenirliği.

İlk aşamada, ölçeğin zaman içindeki tutarlılığını değerlendirmek amacıyla test-tekrar test yaklaşımı kullanılmıştır. Bu çalışma, Haydarpaşa Anadolu Teknik Lisesi Makine Bölümü lise son sınıfında okuyan 30 kişilik bir öğrenci grubuna 3 hafta arayla iki kez uygulama yapılarak gerçekleştirilmiştir. Uygulama sonuçları incelenmeden önce, elde edilen puanların normal dağılıma uygunluk gösterip göstermediği kontrol edilmiş; derin öğrenme yaklaşımı puanlarının normal dağılıma uygun olduğu ispatlanmıştır. İki uygulama arasındaki korelasyon katsayıları, ölçeğin devamlılık katsayısının anlamlı olduğunu göstermiştir.

İkinci aşamada, ölçeğin iç tutarlılığının belirlenmesi hedeflenmiştir. Bu analiz için Haydarpaşa Anadolu Meslek Lisesi’nin Makine, Elektrik ve Bilgisayar bölümleri lise son sınıfında okuyan 100 kişilik bir çalışma grubu seçilmiştir. Derecelendirilmiş tutum ve kişilik testlerinde güvenilirliği ölçmek için standart bir yöntem olan Cronbach Alfa katsayısı hesaplanmıştır. İç tutarlılık katsayıları, derin yaklaşım için 0,79 ve yüzeysel yaklaşım için 0,72 olarak bulunmuştur. Bu katsayılar, ölçeğin alt boyutlarının yüksek derecede iç tutarlılığa ve homojenliğe sahip olduğunu kanıtlamaktadır.

Faktör Analizi

Ölçeğin yapısal geçerliği, temelde iki boyutlu bir yapıyı (Derin Öğrenme ve Yüzeysel Öğrenme) ortaya koymaktadır. Uyarlama çalışmasında, yapı geçerliği iç tutarlılık katsayısının homojenlik göstergesi olması esasına dayanarak incelenmiştir. Ayrıca alt boyutların birbiri arasındaki ilişkiler sınanarak faktör yapısı dolaylı yoldan desteklenmiştir.

Yapılan korelasyon analizleri, iki alt boyutun birbirinden ayrıştığını, ancak her bir alt boyutun kendi içindeki maddelerle yüksek ilişki gösterdiğini ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, envanterin faktör yapısının teorik beklentilerle uyumlu olduğunu ve öğrenme yaklaşımlarını başarılı bir şekilde ayrıştırdığını göstermektedir.

Araç

Test Türü: Uyarlama

Format: 22 maddeden oluşan, 5’li Likert tipi ölçek kullanılmaktadır. Derecelendirme formatı şöyledir: (1= hiçbir zaman doğru değil – 5= daima doğru).

Mevcut Dil: Türkçe

Popülasyon Grubu: Lise öğrencileri (Lise son sınıf)

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi sonu / Genç yetişkinlik başlangıcı

Popülasyon Detayları: Çalışmalar, Haydarpaşa Anadolu Teknik Lisesi (Makine Bölümü) ve Haydarpaşa Anadolu Meslek Lisesi (Makine, Elektrik ve Bilgisayar bölümleri) lise son sınıf öğrencileri üzerinde yürütülmüştür.

Test Metodolojisi: Bireysel öz bildirim envanteri.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme Stratejileri, İç Tutarlılık, Test-Tekrar Test, Lise Eğitimi, Korelasyon Analizi, Yapı Geçerliği.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Esma ÇOLAK

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Bilgi mevcut değildir.

Affiliation E-posta Adresleri: Bilgi mevcut değildir.

İletişim E-posta Adresi: [email protected]

Yazışma Adresi: Bilgi mevcut değildir.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçeğin Türkçe uyarlama çalışması 2007 yılında yayımlanmıştır. Ölçeğin kullanımı, çoğaltılması ve ticari olmayan akademik amaçlarla kullanılmasına ilişkin izinler ve güncel ücret bilgileri için sorumlu yazar Esma ÇOLAK ile doğrudan iletişime geçilmesi gerekmektedir.

Kaynaklar

• Çolak, E. ve Fer, S. (2007). Öğrenme Yaklaşımları Envanterinin dilsel eşdeğerlik, güvenirlik ve geçerlik çalışması. Ç.Ü. Sosyal Bililer Enstitüsü Dergisi, 16(1), 197-212.

Makalenin orijinal Dergipark bağlantısı mevcuttur.

Ölçeğin orijinal PDF dosyası buradan indirilebilir: ogrenme-yaklasimlari-envanteri-toad.pdf

Öğrenme Yaklaşımları Envanterinin Maddeleri

ÖNEMLİ NOT: Ölçek maddelerinin tam metni kaynakta açıkça belirtilmemiştir; ancak envanterin yapısal dağılımı aşağıdaki gibidir:

• Toplam Madde Sayısı: 22 Soru
• Derin Öğrenme Alt Boyutu: 11 madde (11m)
• Yüzeysel Öğrenme Alt Boyutu: 11 madde (11m)