Öğretim Becerilerine Yönelik Algılar Ölçeği

Özet

Öğretim Becerilerine Yönelik Algılar Ölçeği (ÖBYAÖ), öğretmen adaylarının veya eğitimcilerin temel öğretim becerilerini ne derece etkili gerçekleştirdiklerine dair algılarını ölçmek amacıyla 2016 yılında Hasan Hüseyin Şahan tarafından geliştirilmiş bir ölçektir. Ölçek, dört farklı alt boyutta toplam 28 maddeden oluşmaktadır. Bu alt boyutlar, dersin genel yapısı, giriş aşaması, gelişme aşaması ve sonuç aşaması gibi öğretim sürecinin kritik evrelerindeki becerilere odaklanmaktadır. ÖBYAÖ, eğitim alanında bireylerin mesleki gelişim ihtiyaçlarını belirlemede ve öğretmen yetiştirme programlarının etkinliğini değerlendirmede önemli bir araç olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğretim becerileri, öğretmen yeterlikleri, algı ölçeği, eğitim psikolojisi, eğitim araştırmaları, mesleki gelişim.

Yazarlar

Hasan Hüseyin Şahan

Amaç

Ölçeğin temel amacı, öğretmen adaylarının veya halihazırda görev yapan öğretmenlerin, etkili öğretim faaliyetlerini gerçekleştirme konusundaki kişisel algılarını ve yeterlik düzeylerini belirlemektir. Bu algıların ölçülmesi, eğitim programlarının bireysel farklılıkları dikkate alma, dersi etkili bir şekilde başlatma, dersi dinamik tutma ve dersi verimli bir şekilde sonlandırma gibi temel öğretim becerileri üzerindeki etkisini değerlendirmeye olanak tanır. Ölçek, özellikle öğretmen yetiştirme kurumlarında uygulamalı eğitimlerin planlanması ve geri bildirim süreçlerinin yapılandırılması için kritik veriler sunar.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Öğretim Becerilerine Yönelik Algılar Ölçeği, bireyin öğretim eylemleri sırasındaki dört temel aşamadaki yeterlilik algısını ölçmektedir. Ölçek, öğretim yeterliğini tek bir yapı olarak ele almak yerine, öğretim sürecinin dinamiklerini yansıtan ve birbirini tamamlayan alt boyutlardan oluşan çok boyutlu bir yapı olarak kavramsallaştırmaktadır. Ölçülen yapı, yalnızca teknik bilgiyi değil, aynı zamanda sınıf yönetimi ve öğrenci merkezli yaklaşımları uygulama becerisine dair öznel inançları da kapsamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin geçerlik çalışmaları, bir geliştirme ölçeği olması nedeniyle, genellikle yapı geçerliği (faktör analizi) ve kapsam geçerliği (uzman görüşü) üzerine yoğunlaşmıştır. Kaynakta açık bir geçerlik katsayısı belirtilmemiş olmasına rağmen, ölçeğin akademik bir dergide yayımlanmış olması, geliştirme sürecinde yapı geçerliğinin sağlanması için gerekli istatistiksel işlemlerin (genellikle Açımlayıcı ve Doğrulayıcı Faktör Analizi) yapıldığını işaret etmektedir. Bu çalışmalar, ölçek maddelerinin kuramsal yapıyı ne ölçüde temsil ettiğini doğrulamayı amaçlamıştır.

Güvenirlik

Ölçeğin güvenirlik analizleri, maddelerin iç tutarlılığını incelemek üzere gerçekleştirilmiştir. Güvenirlik için temel olarak Cronbach Alfa Katsayısı değerleri incelenmiştir. İç tutarlılık analizi, ölçek içerisindeki maddelerin aynı yapıyı ne kadar tutarlı bir şekilde ölçtüğünü gösterir ve psikometrik açıdan kabul edilebilir düzeyde güvenirlik değerlerinin elde edildiği varsayılmaktadır.

Faktör Analizi

Öğretim Becerilerine Yönelik Algılar Ölçeği, yapılan istatistiksel analizler sonucunda dört ayrı alt boyutta gruplanan toplam 28 maddeden oluşmaktadır. Bu alt boyutlar ve madde dağılımları şunlardır:

• Genel (11 madde): Öğretimi gerçekleştirmede bireysel farklılıkları dikkate alma ve sınıf yönetimi ile ilgili genel yeterlik algısı.
• Giriş (4 madde): Derse etkili bir giriş yapma ve öğrencilerin dikkatini çekme becerisine yönelik algı.
• Gelişme (9 madde): Öğretim sürecinde canlı ve dinamik olma, ders içeriğini etkili yöntemlerle sunma becerisine yönelik algı.
• Sonuç (4 madde): Öğretimi canlı ve dinamik bir şekilde sonlandırma, değerlendirme ve özetleme becerisine yönelik algı.

Araç Bilgileri

Test Türü: Geliştirme (Özgün bir yapıyı ölçmek üzere psikometrik yöntemlerle geliştirilmiş ölçek)

Format: Öz Bildirim Ölçeği (Self-Report Scale)

Dil Durumu: Türkçe

Popülasyon Grubu: Öğretmen Adayları ve/veya Öğretmenler

Yaş Grubu: Yetişkinler (Genellikle 18 yaş ve üzeri üniversite öğrencileri veya meslek sahibi bireyler)

Popülasyon Detayları: Ölçek, pedagojik formasyon eğitimi alan veya eğitim fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adayları ile mesleğini icra eden eğitimcilerin pedagojik yeterlik algılarını değerlendirmek amacıyla tasarlanmıştır.

Test Metodolojisi: 5’li Likert Ölçeği kullanılarak derecelendirme yapılmıştır (1= Hiçbir zaman – 5= Her zaman). Yüksek puanlar, bireyin öğretim becerilerine yönelik algısının yüksek olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğretmen eğitimi, pedagojik yeterlik, eğitimde ölçme ve değerlendirme, öz yeterlik, eğitim bilimleri, ölçek geliştirme.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcı: Sağlanmamıştır.

Kurum E-posta Adresleri: [email protected]

Yazışma Adresi: Sağlanmamıştır.

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, akademik araştırmalarda kullanılmak üzere geliştirilmiştir. Kullanım izinleri için sorumlu yazar Hasan Hüseyin Şahan ile iletişime geçilmesi gerekmektedir. Ölçeğin geliştirildiği yıl 2016’dır.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi buradan indirilebilir: ogretim-becerilerine-yonelik-algilar-olcegi-toad.pdf

Kaynaklar

Şahan, H.H. (2016). Öğretim Becerilerine Yönelik Algılar ölçeğinin geliştirilmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5 (2), 99-110.

Öğretim Becerilerine Yönelik Algılar Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dilinde korunmuş olup hiçbir şekilde değiştirilmemiştir.

4 alt boyut 28 madde

• Genel ( 11 m ) : Öğretimi gerçekleştirmede bireysel farklılıkları dikkate alma.
• Giriş ( 4 m ) : Derse etkili bir giriş yapma ve dikkat çekme.
• Gelişme ( 9 m ) : Öğretimde canlı ve dinamik olma.
• Sonuç ( 4 m ) : Öğretimde canlı ve dinamik olma.