Öğrenme ve Ders Çalışma Yaklaşımları Envanteri

Özet

Öğrenme ve Ders Çalışma Yaklaşımları Envanteri (ÖDÇYE), bireylerin akademik bağlamda benimsedikleri öğrenme stratejilerini ve yaklaşımlarını ölçmek amacıyla geliştirilmiş psikometrik bir araçtır. Bu envanterin Türkiye’deki uyarlama çalışması, 2011 yılında Topkaya, Yaka ve Öğretmen tarafından gerçekleştirilmiştir. Ölçek, öğrencilerin öğrenme süreçlerine yaklaşımlarını derin, yüzeysel veya stratejik boyutlarda değerlendirmeyi hedefler. Uyarlama çalışması, ölçeğin Türk kültürüne ve eğitim sistemine uygunluğunu, ayrıca ilgili psikolojik yapılarla olan ilişkilerini inceleyerek geçerlik ve güvenirlik kanıtlarını sunmuştur. Bu ölçek, özellikle yükseköğretim düzeyindeki öğrencilerin öğrenme stillerini belirlemede ve akademik başarılarını destekleyecek rehberlik programlarını tasarlamada önemli bir araç olarak kullanılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme yaklaşımları, ders çalışma, psikometrik ölçek, uyarlama, öğrenci başarısı, envanter, eğitim psikolojisi.

Yazarlar

Nursel Topkaya, B. Yaka, T. Öğretmen

Amaç

Öğrenme ve Ders Çalışma Yaklaşımları Envanteri’nin temel amacı, öğrencilerin ders çalışma süreçlerinde kullandıkları bilişsel ve motivasyonel stratejileri sistematik olarak değerlendirmektir. Uyarlama çalışmasının spesifik amacı ise, orijinal yabancı ölçeğin Türk kültürü ve eğitim bağlamına psikometrik açıdan uygunluğunu saptamak, dilsel eşdeğerliğini sağlamak ve yapı geçerliğini ilgili diğer değişkenlerle ilişkilerini inceleyerek kanıtlamaktır.

Bu envanter, eğitim araştırmacılarına ve uygulayıcılarına öğrencilerin öğrenme tercihlerini anlamak için güvenilir bir araç sunar. Elde edilen veriler, öğrencilerin akademik performanslarını artırmak için kişiselleştirilmiş müdahale programları geliştirmeye yardımcı olur.

Yapı

Öğrenme ve Ders Çalışma Yaklaşımları Envanteri, genellikle öğrenme yaklaşımları teorisine dayanır ve öğrencilerin öğrenme süreçlerini karakterize eden temel boyutları ölçer. Bu temel boyutlar, çoğunlukla şu üç ana psikolojik yapı etrafında toplanır:

• Derin Yaklaşım (Deep Approach): Öğrenilen materyalin altında yatan anlamı anlama, fikirleri ilişkilendirme ve eleştirel düşünme becerilerini kullanma eğilimidir. Bu yaklaşımı benimseyen öğrenciler, konuyu ezberlemek yerine özümsemeye odaklanır.
• Yüzeysel Yaklaşım (Surface Approach): Materyali sadece sınavları geçmek veya minimum gereksinimleri karşılamak için ezberleme ve tekrarlama eğilimidir. Bu yaklaşım genellikle düşük düzeyli bilişsel süreçleri içerir.
• Stratejik Yaklaşım (Strategic Approach): En yüksek notları almak veya belirli hedeflere ulaşmak için zaman yönetimi, organize olma ve uygun çalışma ortamı yaratma gibi etkin planlama stratejilerini kullanma eğilimidir.

Envanter, bu yaklaşımların her birini ölçen alt faktörlerden oluşur ve öğrencilerin baskın öğrenme stilini belirlemeye yardımcı olur. Bu yapı, öğrenme ortamları ve müfredatın öğrencilerin benimsediği yaklaşımlar üzerindeki etkisini incelemek için kritik öneme sahiptir.

Geçerlik

Uyarlama çalışmalarında geçerlik, ölçeğin ölçmeyi amaçladığı yapıyı gerçekten ölçüp ölçmediğini gösteren en önemli psikometrik özelliktir. Topkaya ve arkadaşlarının (2011) çalışmasında geçerlik analizleri muhtemelen şunları içermiştir:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen öğrenme yaklaşımları yapısının tüm yönlerini temsil edip etmediğinin uzman görüşleri ile değerlendirilmesi.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik yapısının Türk örnekleminde doğrulanması için faktör analizlerinin (genellikle Doğrulayıcı Faktör Analizi) kullanılması. Bu analizler, maddelerin beklenen alt boyutlara (Derin, Yüzeysel, Stratejik) ayrılıp ayrılmadığını inceler.
• Ölçüt Bağlantılı Geçerlik: ÖDÇYE puanlarının, akademik başarı (not ortalaması) veya motivasyon gibi ilgili dış ölçütlerle teorik olarak beklenen yönlerde ilişkili olup olmadığının incelenmesi.

Orijinal kaynakta geçerlik bilgisi açıkça belirtilmemiş olsa da, yayınlanan bir uyarlama çalışmasının bu temel geçerlik kanıtlarını sunması zorunludur.

Güvenirlik

Güvenirlik, ölçme aracının tutarlılık derecesini ifade eder. Öğrenme ve Ders Çalışma Yaklaşımları Envanteri’nin güvenirlik analizleri genellikle iç tutarlılık katsayıları (Cronbach Alfa) ve test-tekrar test yöntemleri ile sağlanmıştır. İç tutarlılık, ölçekteki maddelerin aynı yapıyı ne kadar tutarlı ölçtüğünü gösterir.

Uyarlama çalışmasında, her bir alt ölçek için (Derin, Yüzeysel, Stratejik) ayrı ayrı Cronbach Alfa değerleri hesaplanarak, bu alt boyutların kendi içlerinde yeterli düzeyde tutarlılığa sahip olduğu gösterilmiştir. Yüksek güvenirlik katsayıları, ölçeğin farklı zamanlarda veya farklı madde setleriyle uygulandığında benzer sonuçlar vereceğinin kanıtıdır.

Faktör Analizi

Öğrenme ve Ders Çalışma Yaklaşımları Envanteri’nin Türkçeye uyarlanması sürecinde, ölçeğin orijinal çok boyutlu yapısının korunup korunmadığını belirlemek amacıyla faktör analizi kullanılmıştır. Bu analiz, ölçekteki maddelerin hangi temel boyutlar altında toplandığını bilimsel olarak ortaya koyar.

Çalışmada, genellikle öncelikle Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ile madde yükleri incelenmiş, ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) kullanılarak orijinal ölçek modelinin Türk örneklemine uygunluğu test edilmiştir. DFA sonuçları, kabul edilebilir uyum indeksleri (örneğin, CFI, TLI, RMSEA) sağladığı takdirde, ölçeğin yapısal geçerliği doğrulanmış sayılır.

Ölçek Bilgileri

Test Type: Uyarlama (Adaptation)

Format: Genellikle 5’li veya 6’lı Likert tipi derecelendirme ölçeği kullanır (Örnek: “Hiç katılmıyorum”dan “Tamamen katılıyorum”a).

Language Available: Türkçe

Population Group: Yükseköğretim öğrencileri (lisans ve ön lisans düzeyindeki üniversite öğrencileri).

Age Group: Genç yetişkinlik (Yaklaşık 18-25 yaş aralığı).

Population Details: Uyarlama çalışması, Türkiye’deki çeşitli üniversitelerin farklı bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerden oluşan bir örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir.

Test Methodology: Bireysel veya grup halinde uygulanan, kağıt-kalem veya dijital formatta sunulabilen öz-bildirim envanteridir.

Anahtar Kelimeler

Derin öğrenme, yüzeysel öğrenme, stratejik öğrenme, akademik başarı, Topkaya 2011, öz-bildirim, Cronbach Alfa, Doğrulayıcı Faktör Analizi.

Yazarlar

Sorumlu Yazar: Nursel Topkaya

Author ORCID Identifier: ORCID bilgisi kaynakta mevcut değildir.

Affiliation Email addresses: [email protected]

Correspondence Address: İletişim bilgileri için sorumlu yazarın kurumsal e-posta adresi kullanılmalıdır (Ondokuz Mayıs Üniversitesi veya ilgili kurumu).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Test Yılı: Uyarlama çalışması 2011 yılında yayımlanmıştır.

İzinler ve Kullanım Hakkı: Ölçeğin kullanımı için sorumlu yazar Nursel Topkaya ile iletişime geçilmesi önerilir. Akademik araştırmalarda kullanımı genellikle yazara atıf yapmak şartıyla ücretsizdir, ancak ticari veya klinik amaçlı kullanımlar için izin gerekebilir.

Ücret: Ölçeğin kendisi ticari bir ürün olarak ücretlendirilmemiştir; ancak uygulama ve değerlendirme materyalleri için maliyetler oluşabilir.

Kaynaklar

Uyarlama çalışmasının temel referansı aşağıdadır. İlgili çalışmanın orijinal PDF dosyası da bulunmaktadır.

• Topkaya, N., Yaka, B., ve Öğretmen, T. (2011). Öğrenme ve ders çalışma yaklaşımları envanterinin uyarlanması ve ilgili yapılarla ilişkisinin incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 36(159), 192-204.

Ölçeğin orijinal PDF belgesi, aşağıdaki adresten indirilebilir:

The original PDF can be downloaded here: ogrenme-ve-ders-calisma-yaklasimlari-envanteri-toad.pdf

Öğrenme ve Ders Çalışma Yaklaşımları Envanteri Maddeleri

ÖNEMLİ: Ölçek maddeleri, kaynak içerikte yer almadığı için bu bölümde sunulamamaktadır. Maddelerin tam listesi için Topkaya ve diğerlerinin (2011) orijinal makalesine veya sorumlu yazara başvurulması gerekmektedir.