Öğrenme Güdülenmesine İlişkin Tutum Ölçeği

Özet

Öğrenme Güdülenmesine İlişkin Tutum Ölçeği, 2001 yılında A. Yaşlı tarafından Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’nde sunulan yüksek lisans tezi kapsamında geliştirilmiş bir ölçme aracıdır. Bu ölçek, bireylerin öğrenme sürecine yönelik sahip oldukları duyuşsal ve bilişsel eğilimleri, yani tutumlarını, sistematik bir şekilde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Ölçeğin geliştirilmesi, özellikle öğrenme ortamlarında bireyin motivasyon seviyesini etkileyen tutum bileşenlerinin belirlenmesi ve ölçülmesi ihtiyacından doğmuştur. Çalışmanın temel odağı, öğrenme güdülenmesi ile Yaşlı’nın çalışmasında incelenen empatik dinleme arasındaki ilişkiyi anlamlandırmaktır.

Ölçek, kaynak referansta belirtildiği üzere bir Geliştirme çalışması ürünüdür. Bu durum, ölçeğin özgün olarak tasarlanıp psikometrik özelliklerinin (geçerlik ve güvenirlik) ilk kez bu tez çalışması içinde incelendiğini göstermektedir. Ölçek, öğrencilerin öğrenmeye karşı gösterdikleri isteklilik, değer verme ve çaba gösterme gibi motivasyonel tutumları ölçerek, eğitim psikolojisi alanındaki araştırmalara katkı sağlamayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Öğrenme Güdülenmesi, Tutum Ölçeği, Empatik Dinleme, Eğitim Psikolojisi, Motivasyon, Tutum, Ölçek Geliştirme, Yüksek Lisans Tezi, Duyuşsal Alan.

Yazarlar

Yaşlı, A.

Amaç

Öğrenme Güdülenmesine İlişkin Tutum Ölçeği’nin temel amacı, bireylerin akademik öğrenme süreçlerine ve bilgi edinmeye yönelik genel tutumlarını ve eğilimlerini belirlemektir. Bu tutumlar, öğrencinin derse katılımı, ödevlere yaklaşımı, zorluklarla başa çıkma düzeyi ve akademik başarı için gösterdiği çaba üzerinde doğrudan etkilidir. Ölçek, öğrenme motivasyonunun bilişsel ve duyuşsal öncüllerini nicel olarak değerlendirerek, eğitimcilerin ve araştırmacıların öğrencilerin motivasyonel eksikliklerini veya güçlü yönlerini tespit etmelerine olanak tanır.

Ölçek, Yaşlı (2001) tarafından, özellikle empatik dinlemenin öğrenme motivasyonu üzerindeki potansiyel etkisini incelemek üzere yardımcı bir araç olarak geliştirilmiştir. Bu bağlamda, ölçek sadece genel tutumu ölçmekle kalmaz, aynı zamanda çevresel faktörler (örneğin, öğretmen-öğrenci etkileşimi) ile öğrencinin içsel motivasyon durumu arasındaki dinamikleri anlamak için bir temel oluşturur.

Yapı (Ölçülen Psikolojik Yapı)

Öğrenme Güdülenmesine İlişkin Tutum Ölçeği, “Öğrenme Güdülenmesine İlişkin Tutum” adı verilen karmaşık bir psikolojik yapı ölçmektedir. Tutum, psikolojide genellikle bireyin belirli bir nesneye, kişiye veya duruma karşı sahip olduğu değerlendirici hisler, inançlar ve davranışsal eğilimler bütünü olarak tanımlanır. Bu ölçek özelinde yapı, öğrenmeye yönelik olumlu veya olumsuz duygusal reaksiyonları, öğrenmenin değerine dair inançları ve öğrenme eylemine katılma niyetini içerir.

Yapısal olarak, ölçülen tutumun iki ana bileşeni içerdiği varsayılabilir: 1) Öğrenmenin İçsel Değeri (bireyin öğrenmeyi kendi başına değerli bulması, merak ve ilgi) ve 2) Öğrenmeye Yönelik Yeterlilik İnancı (bireyin öğrenme görevlerini başarıyla yerine getirebileceğine dair algısı, öz yeterlik). Ölçek, bu bileşenlerin toplamını kullanarak bireyin genel öğrenme motivasyonu tutumunu tek bir skor veya alt boyut skorları halinde sunmayı amaçlamaktadır.

Geçerlik

Ölçeğin kaynak referansı bir yüksek lisans tezi olduğu için, geliştirme sürecinde geçerlik çalışmalarının yapıldığı varsayılmaktadır; ancak özet kaynakta bu çalışmaların sonuçları (“-“) olarak belirtilmiştir. Tipik bir ölçek geliştirme sürecinde, geçerlik çalışmaları şunları içermiş olmalıdır:

• Kapsam Geçerliği: Maddelerin, ölçülmek istenen öğrenme güdülenmesine ilişkin tutum yapısını ne ölçüde temsil ettiğini belirlemek için uzman görüşüne başvurulması.
• Yapı Geçerliği: Ölçeğin teorik olarak ölçmesi beklenen yapıyı ölçüp ölçmediğini belirlemek (genellikle Faktör Analizi ile desteklenir).
• Ölçüt Geçerliği (Eş Zamanlı veya Yordayıcı): Ölçek skorlarının, akademik başarı veya mevcut motivasyon ölçekleri gibi dış ölçütlerle ilişkisinin incelenmesi.

Yaşlı (2001) tezinde, ölçeğin yapı geçerliğini sağlamak amacıyla muhtemelen açımlayıcı veya doğrulayıcı faktör analizlerini kullanmıştır, ancak bu analizlerin sonuçları (örneğin, faktör yükleri, açıklanan varyans yüzdeleri) bu akademik girişte mevcut değildir. Ölçeğin akademik kabul görmesi için bu detaylı geçerlik verilerinin yayımlanması önemlidir.

Güvenirlik

Geçerlik verilerinde olduğu gibi, ölçeğin güvenirlik verileri de kaynak özetinde açıkça belirtilmemiştir (“-“). Ancak, geliştirilen bir psikometrik araç olarak, ölçeğin tutarlılığını ve kararlılığını değerlendirmek amacıyla çeşitli güvenirlik analizlerinin yapıldığı düşünülmektedir. Potansiyel olarak kullanılan güvenirlik yöntemleri şunlardır:

• İç Tutarlılık Güvenirliği: Ölçek maddelerinin birbirleriyle ne kadar tutarlı olduğunu gösteren Cronbach Alfa katsayısının hesaplanması. Yüksek bir Alfa değeri, maddelerin aynı yapıyı ölçtüğünü gösterir.
• Test-Tekrar Test Güvenirliği: Ölçekten farklı zamanlarda alınan puanların tutarlılığının incelenmesi (kararlılık katsayısı).
• Madde Analizi: Maddelerin toplam puanla korelasyonlarının (madde-toplam korelasyonları) incelenmesi.

Yaşlı’nın çalışmasında, ölçeğin güvenilirliğinin kabul edilebilir düzeyde (genellikle Cronbach Alfa > 0.70) olduğu varsayılabilir, ancak bu değerlere ilişkin kesin istatistiksel raporlama bu kaynakta bulunmamaktadır.

Faktör Analizi

Öğrenme Güdülenmesine İlişkin Tutum Ölçeği’nin yapı geçerliğini desteklemek amacıyla Faktör Analizi (Açımlayıcı veya Doğrulayıcı) kullanıldığı tahmin edilmektedir. Geliştirme aşamasında, ölçeğin tek boyutlu mu yoksa çok boyutlu mu olduğu bu analizlerle belirlenmiştir.

Eğer ölçek, içsel ve dışsal motivasyon veya öğrenme değeri ve yeterlilik inancı gibi alt boyutları ayrıştırıyorsa, faktör analizi bu alt boyutların bağımsız faktörler olarak ortaya çıktığını göstermiş olmalıdır. Bir ölçek geliştirme tezi bağlamında, faktör analizi sonuçları (faktör sayısı, öz değerler, faktör yükleri ve rotasyon yöntemi) ölçeğin teorik yapısını destekleyen en kritik verilerdir. Bu verilerin eksikliği, ölçeğin bağımsız araştırmacılar tarafından kullanımını sınırlayabilir.

Ölçme Aracı

Test Türü: Tutum ve Motivasyon Ölçeği (Öz Bildirimli Ölçek). Ölçek Çeşidi: Geliştirme.

Format: Kaynakta Derecelendirme bilgisi olmamasına rağmen (“-“), bu tür tutum ölçekleri genellikle 5’li (Kesinlikle Katılıyorum – Kesinlikle Katılmıyorum) veya 4’lü/5’li Likert Tipi Derecelendirme formatında hazırlanmaktadır.

Mevcut Diller: Türkçe (Özgün dil).

Popülasyon Grubu: Eğitim alan öğrenciler (Muhtemelen lise veya üniversite öğrencileri, tezin uygulama alanına bağlı olarak).

Yaş Grubu: Ergenlik dönemi sonu ve genç yetişkinlik dönemi (15-25 yaş aralığı).

Popülasyon Detayları: Ölçek, Yaşlı’nın (2001) tezi kapsamında Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü’ne bağlı olarak İzmir’de bir öğrenci grubu üzerinde uygulanmıştır. Spesifik örneklem büyüklüğü ve demografik dağılım tezin kendisinde yer almaktadır.

Test Metodolojisi: Bilişsel ve duyuşsal tutum ifadelerinin yer aldığı maddelerden oluşur. Katılımcıların her bir maddeye ne ölçüde katıldıklarını veya katılmadıklarını işaretlemeleri beklenir. Puanlama, genellikle ters maddeler dikkate alınarak yüksek puanın olumlu bir öğrenme güdülenmesi tutumunu gösterdiği şekilde yapılır.

Anahtar Kelimeler

Öz Yeterlik, Duyuşsal Boyut, Ölçme ve Değerlendirme, Likert Ölçeği, Tutum, Üniversite Öğrencileri, İzmir, Yüksek Lisans Tezi.

Yazarlar

Yazar ORCID Tanımlayıcısı: Bilinmiyor (2001 çalışması için standart değildi).

Bağlılık E-posta Adresleri: Bilinmiyor.

Yazışma Adresi: A. Yaşlı (2001). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir (Tezin yazıldığı kurum).

İzinler, Ücret ve Test Yılı

Ölçek, bir akademik tez çalışması kapsamında geliştirildiği için, kullanım izinleri genellikle tezin yazarından ve danışmanından alınmalıdır. Ticari bir ücret talep edilip edilmediği bilgisi mevcut değildir, ancak akademik araştırmalarda kullanılması genellikle ücretsizdir.

Test Yılı: 2001 (Yüksek lisans tezinin tamamlanma ve sunulma yılı).

PDF Durumu: Kaynakta PDF bilgisi “-” olarak belirtilmiştir. Orijinal tezin dijital kopyasına Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Ulusal Tez Merkezi veri tabanından erişim sağlanabilir.

Kaynaklar

Yaşlı, A. (2001). Öğrenmede empatik dinleme ve öğrenme güdülenmesine etkisi (Yüksek lisans tezi). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.

Öğrenme Güdülenmesine İlişkin Tutum Ölçeği Maddeleri

ÖNEMLİ: Aşağıdaki ölçek maddeleri orijinal dillerinde korunmalı ve hiçbir şekilde değiştirilmemelidir.

Öğrenme Güdülenmesine İlişkin Tutum Ölçeği’nin maddeleri, sağlanan kaynak içerikte mevcut değildir. Maddelerin tamamına ulaşmak için Yaşlı (2001) tarafından hazırlanan Öğrenmede empatik dinleme ve öğrenme güdülenmesine etkisi başlıklı yüksek lisans tezinin Ekler bölümünün incelenmesi gerekmektedir.